रामायण · अध्याय 7.057

प्रस्थाप्य तद् बलं सर्वं मासमात्रोषितः पथि
एक एवाशु शत्रुघ्नो जगाम त्वरितस् तदा

द्विरात्रम् अन्तरे शूर उष्य राघवनन्दनः
वाल्मीकेर् आश्रमं पुण्यम् अगच्छद् वासम् उत्तमम्

सो ऽभिवाद्य महात्मानं वाल्मीकिं मुनिसत्तमम्
कृताञ्जलिर् अथो भूत्वा वाक्यम् एतद् उवाच ह

भगवन् वस्तुम् इच्छामि गुरोः कृत्याद् इहागतः
श्वः प्रभाते गमिष्यामि प्रतीचीं वारुणीं दिशम्

शत्रुघ्नस्य वचः श्रुत्वा प्रहस्य मुनिपुंगवः
प्रत्युवाच महात्मानं स्वागतं ते महायशः

स्वम् आश्रमम् इदं सौम्य राघवाणां कुलस्य ह
आसनं पाद्यम् अर्घ्यं च निर्विशङ्कः प्रतीच्छ मे

प्रतिगृह्य ततः पूजां फलमूलं च भोजनम्
भक्षयाम् आस काकुत्स्थस् तृप्तिं च परमां गतः

स तु भुक्त्वा महाबाहुर् महर्षिं तम् उवाच ह
पूर्वं यज्ञविभूतीयं कस्याश्रमसमीपतः

तस्य तद्भाषितं श्रुत्वा वाल्मीकिर् वाक्यम् अब्रवीत्
शत्रुघ्न शृणु यस्येदं बभूवायतनं पुरा

युष्माकं पूर्वको राजा सुदासस्य महात्मनः
पुत्रो मित्रसहो नाम वीर्यवान् अतिधार्मिकः

स बाल एव सौदासो मृगयाम् उपचक्रमे
चञ्चूर्यमाणं ददृशे स शूरो राक्षसद्वयम्

शार्दूलरूपिणौ घोरौ मृगान् बहुसहस्रशः
भक्षयाणाव् असंतुष्टौ पर्याप्तिं च न जग्मतुः

स तु तौ राक्षसौ दृष्ट्वा निर्मृगं च वनं कृतम्
क्रोधेन महताविष्टो जघानैकं महेषुणा

विनिपात्य तम् एकं तु सौदासः पुरुषर्षभः
विज्वरो विगतामर्षो हतं रक्षो ऽभ्यवैक्षत

निरीक्षमाणं तं दृष्ट्वा सहायस् तस्य रक्षसः
संतापम् अकरोद् घोरं सौदासं चेदम् अब्रवीत्

यस्माद् अनपराद्धं त्वं सहायं मम जघ्निवान्
तस्मात् तवापि पापिष्ठ प्रदास्यामि प्रतिक्रियाम्

एवम् उक्त्वा तु तं रक्षस् तत्रैवान्तरधीयत
कालपर्याययोगेन राजा मित्रसहो ऽभवत्

राजापि यजते यज्ञं तस्याश्रमसमीपतः
अश्वमेधं महायज्ञं तं वसिष्ठो ऽभ्यपालयत्

तत्र यज्ञो महान् आसीद् बहुवर्षगणायुतान्
समृद्धः परया लक्ष्म्या देवयज्ञसमो ऽभवत्

अथावसाने यज्ञस्य पूर्ववैरम् अनुस्मरन्
वसिष्ठरूपी राजानम् इति होवाच राक्षसः

अद्य यज्ञावसानान्ते सामिषं भोजनं मम
दीयताम् इति शीघ्रं वै नात्र कार्या विचारणा

तच् छ्रुत्वा व्याहृतं वाक्यं रक्षसा कामरूपिणा
भक्षसंस्कारकुशलम् उवाच पृथिवीपतिः

हविष्यं सामिषं स्वादु यथा भवति भोजनम्
तथा कुरुष्व शीघ्रं वै परितुष्येद् यथा गुरुः

शासनात् पार्थिवेन्द्रस्य सूदः संभ्रान्तमानसः
स च रक्षः पुनस् तत्र सूदवेषम् अथाकरोत्

स मानुषम् अथो मांसं पार्थिवाय न्यवेदयत्
इदं स्वादुहविष्यं च सामिषं चान्नम् आहृतम्

स भोजनं वसिष्ठाय पत्न्या सार्धम् उपाहरत्
मदयन्त्या नरव्याघ्र सामिषं रक्षसा हृतम्

ज्ञात्वा तदामिषं विप्रो मानुषं भोजनाहृतम्
क्रोधेन महताविष्टो व्याहर्तुम् उपचक्रमे

यस्मात् त्वं भोजनं राजन् ममैतद् दातुम् इच्छसि
तस्माद् भोजनम् एतत् ते भविष्यति न संशयः

स राजा सह पत्न्या वै प्रणिपत्य मुहुर् मुहुः
पुनर् वसिष्ठं प्रोवाच यद् उक्तं ब्रह्मरूपिणा

तच् छ्रुता पार्थिवेन्द्रस्य रक्षसा विकृतं च तत्
पुनः प्रोवाच राजानं वसिष्ठः पुरुषर्षभम्

मया रोषपरीतेन यद् इदं व्याहृतं वचः
नैतच् छक्यं वृथा कर्तुं प्रदास्यामि च ते वरम्

कालो द्वादश वर्षाणि शापस्यास्य भविष्यति
मत्प्रसादाच् च राजेन्द्र अतीतं न स्मरिष्यसि

एवं स राजा तं शापम् उपभुज्यारिमर्दनः
प्रतिलेभे पुना राज्यं प्रजाश् चैवान्वपालयत्

तस्य कल्माषपादस्य यज्ञस्यायतनं शुभम्
आश्रमस्य समीपे ऽस्मिन् यस्मिन् पृच्छसि राघव

तस्य तां पार्थिवेन्द्रस्य कथां श्रुत्वा सुदारुणाम्
विवेश पर्णशालायां महर्षिम् अभिवाद्य च