રામાયણ · અધ્યાય 7.057

પ્રસ્થાપ્ય તદ્ બલં સર્વં માસમાત્રોષિતઃ પથિ
એક એવાશુ શત્રુઘ્નો જગામ ત્વરિતસ્ તદા

દ્વિરાત્રમ્ અન્તરે શૂર ઉષ્ય રાઘવનન્દનઃ
વાલ્મીકેર્ આશ્રમં પુણ્યમ્ અગચ્છદ્ વાસમ્ ઉત્તમમ્

સો ઽભિવાદ્ય મહાત્માનં વાલ્મીકિં મુનિસત્તમમ્
કૃતાઞ્જલિર્ અથો ભૂત્વા વાક્યમ્ એતદ્ ઉવાચ હ

ભગવન્ વસ્તુમ્ ઇચ્છામિ ગુરોઃ કૃત્યાદ્ ઇહાગતઃ
શ્વઃ પ્રભાતે ગમિષ્યામિ પ્રતીચીં વારુણીં દિશમ્

શત્રુઘ્નસ્ય વચઃ શ્રુત્વા પ્રહસ્ય મુનિપુંગવઃ
પ્રત્યુવાચ મહાત્માનં સ્વાગતં તે મહાયશઃ

સ્વમ્ આશ્રમમ્ ઇદં સૌમ્ય રાઘવાણાં કુલસ્ય હ
આસનં પાદ્યમ્ અર્ઘ્યં ચ નિર્વિશઙ્કઃ પ્રતીચ્છ મે

પ્રતિગૃહ્ય તતઃ પૂજાં ફલમૂલં ચ ભોજનમ્
ભક્ષયામ્ આસ કાકુત્સ્થસ્ તૃપ્તિં ચ પરમાં ગતઃ

સ તુ ભુક્ત્વા મહાબાહુર્ મહર્ષિં તમ્ ઉવાચ હ
પૂર્વં યજ્ઞવિભૂતીયં કસ્યાશ્રમસમીપતઃ

તસ્ય તદ્ભાષિતં શ્રુત્વા વાલ્મીકિર્ વાક્યમ્ અબ્રવીત્
શત્રુઘ્ન શૃણુ યસ્યેદં બભૂવાયતનં પુરા

યુષ્માકં પૂર્વકો રાજા સુદાસસ્ય મહાત્મનઃ
પુત્રો મિત્રસહો નામ વીર્યવાન્ અતિધાર્મિકઃ

સ બાલ એવ સૌદાસો મૃગયામ્ ઉપચક્રમે
ચઞ્ચૂર્યમાણં દદૃશે સ શૂરો રાક્ષસદ્વયમ્

શાર્દૂલરૂપિણૌ ઘોરૌ મૃગાન્ બહુસહસ્રશઃ
ભક્ષયાણાવ્ અસંતુષ્ટૌ પર્યાપ્તિં ચ ન જગ્મતુઃ

સ તુ તૌ રાક્ષસૌ દૃષ્ટ્વા નિર્મૃગં ચ વનં કૃતમ્
ક્રોધેન મહતાવિષ્ટો જઘાનૈકં મહેષુણા

વિનિપાત્ય તમ્ એકં તુ સૌદાસઃ પુરુષર્ષભઃ
વિજ્વરો વિગતામર્ષો હતં રક્ષો ઽભ્યવૈક્ષત

નિરીક્ષમાણં તં દૃષ્ટ્વા સહાયસ્ તસ્ય રક્ષસઃ
સંતાપમ્ અકરોદ્ ઘોરં સૌદાસં ચેદમ્ અબ્રવીત્

યસ્માદ્ અનપરાદ્ધં ત્વં સહાયં મમ જઘ્નિવાન્
તસ્માત્ તવાપિ પાપિષ્ઠ પ્રદાસ્યામિ પ્રતિક્રિયામ્

એવમ્ ઉક્ત્વા તુ તં રક્ષસ્ તત્રૈવાન્તરધીયત
કાલપર્યાયયોગેન રાજા મિત્રસહો ઽભવત્

રાજાપિ યજતે યજ્ઞં તસ્યાશ્રમસમીપતઃ
અશ્વમેધં મહાયજ્ઞં તં વસિષ્ઠો ઽભ્યપાલયત્

તત્ર યજ્ઞો મહાન્ આસીદ્ બહુવર્ષગણાયુતાન્
સમૃદ્ધઃ પરયા લક્ષ્મ્યા દેવયજ્ઞસમો ઽભવત્

અથાવસાને યજ્ઞસ્ય પૂર્વવૈરમ્ અનુસ્મરન્
વસિષ્ઠરૂપી રાજાનમ્ ઇતિ હોવાચ રાક્ષસઃ

અદ્ય યજ્ઞાવસાનાન્તે સામિષં ભોજનં મમ
દીયતામ્ ઇતિ શીઘ્રં વૈ નાત્ર કાર્યા વિચારણા

તચ્ છ્રુત્વા વ્યાહૃતં વાક્યં રક્ષસા કામરૂપિણા
ભક્ષસંસ્કારકુશલમ્ ઉવાચ પૃથિવીપતિઃ

હવિષ્યં સામિષં સ્વાદુ યથા ભવતિ ભોજનમ્
તથા કુરુષ્વ શીઘ્રં વૈ પરિતુષ્યેદ્ યથા ગુરુઃ

શાસનાત્ પાર્થિવેન્દ્રસ્ય સૂદઃ સંભ્રાન્તમાનસઃ
સ ચ રક્ષઃ પુનસ્ તત્ર સૂદવેષમ્ અથાકરોત્

સ માનુષમ્ અથો માંસં પાર્થિવાય ન્યવેદયત્
ઇદં સ્વાદુહવિષ્યં ચ સામિષં ચાન્નમ્ આહૃતમ્

સ ભોજનં વસિષ્ઠાય પત્ન્યા સાર્ધમ્ ઉપાહરત્
મદયન્ત્યા નરવ્યાઘ્ર સામિષં રક્ષસા હૃતમ્

જ્ઞાત્વા તદામિષં વિપ્રો માનુષં ભોજનાહૃતમ્
ક્રોધેન મહતાવિષ્ટો વ્યાહર્તુમ્ ઉપચક્રમે

યસ્માત્ ત્વં ભોજનં રાજન્ મમૈતદ્ દાતુમ્ ઇચ્છસિ
તસ્માદ્ ભોજનમ્ એતત્ તે ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ

સ રાજા સહ પત્ન્યા વૈ પ્રણિપત્ય મુહુર્ મુહુઃ
પુનર્ વસિષ્ઠં પ્રોવાચ યદ્ ઉક્તં બ્રહ્મરૂપિણા

તચ્ છ્રુતા પાર્થિવેન્દ્રસ્ય રક્ષસા વિકૃતં ચ તત્
પુનઃ પ્રોવાચ રાજાનં વસિષ્ઠઃ પુરુષર્ષભમ્

મયા રોષપરીતેન યદ્ ઇદં વ્યાહૃતં વચઃ
નૈતચ્ છક્યં વૃથા કર્તું પ્રદાસ્યામિ ચ તે વરમ્

કાલો દ્વાદશ વર્ષાણિ શાપસ્યાસ્ય ભવિષ્યતિ
મત્પ્રસાદાચ્ ચ રાજેન્દ્ર અતીતં ન સ્મરિષ્યસિ

એવં સ રાજા તં શાપમ્ ઉપભુજ્યારિમર્દનઃ
પ્રતિલેભે પુના રાજ્યં પ્રજાશ્ ચૈવાન્વપાલયત્

તસ્ય કલ્માષપાદસ્ય યજ્ઞસ્યાયતનં શુભમ્
આશ્રમસ્ય સમીપે ઽસ્મિન્ યસ્મિન્ પૃચ્છસિ રાઘવ

તસ્ય તાં પાર્થિવેન્દ્રસ્ય કથાં શ્રુત્વા સુદારુણામ્
વિવેશ પર્ણશાલાયાં મહર્ષિમ્ અભિવાદ્ય ચ