रामायण · अध्याय 7.046

अथ नावं सुविस्तीर्णां नैषादीं राघवानुजः
आरुरोह समायुक्तां पूर्वम् आरोप्य मैथिलीम्

सुमन्त्रं चैव सरथं स्थीयताम् इति लक्ष्मणः
उवाच शोकसंतप्तः प्रयाहीति च नाविकम्

ततस् तीरम् उपागम्य भागीरथ्याः स लक्ष्मणः
उवाच मैथिलीं वाक्यं प्राञ्जलिर् बाष्पगद्गदः

हृद्गतं मे महच् छल्यं यद् अस्म्य् आर्येण धीमता
अस्मिन् निमित्ते वैदेहि लोकस्य वचनीकृतः

श्रेयो हि मरणं मे ऽद्य मृत्योर् वा यत् परं भवेत्
न चास्मिन्न् ईदृशे कार्ये नियोज्यो लोकनिन्दिते

प्रसीद न च मे रोषं कर्तुम् अर्हसि सुव्रते
इत्य् अञ्जलिकृतो भूमौ निपपात स लक्ष्मणः

रुदन्तं प्राञ्जलिं दृष्ट्वा काङ्क्षन्तं मृत्युम् आत्मनः
मैथिली भृशसंविग्ना लक्ष्मणं वाक्यम् अब्रवीत्

किम् इदं नावगच्छामि ब्रूहि तत्त्वेन लक्ष्मण
पश्यामि त्वां च न स्वस्थम् अपि क्षेमं महीपतेः

शापितो ऽसि नरेन्द्रेण यत् त्वं संतापम् आत्मनः
तद् ब्रूयाः संनिधौ मह्यम् अहम् आज्ञापयामि ते

वैदेह्या चोद्यमानस् तु लक्ष्मणो दीनचेतनः
अवाङ्मुखो बाष्पगलो वाक्यम् एतद् उवाच ह

श्रुत्वा परिषदो मध्ये अपवादं सुदारुणम्
पुरे जनपदे चैव त्वत्कृते जनकात्मजे

न तानि वचनीयानि मया देवि तवाग्रतः
यानि राज्ञा हृदि न्यस्तान्य् अमर्षः पृष्ठतः कृतः

सा त्वं त्यक्ता नृपतिना निर्दोषा मम संनिधौ
पौरापवादभीतेन ग्राह्यं देवि न ते ऽन्यथा

आश्रमान्तेषु च मया त्यक्तव्या त्वं भविष्यसि
राज्ञः शासनम् आज्ञाय तवैवं किल दौर्हृदम्

तद् एतज् जाह्नवीतीरे ब्रह्मर्षीणां तपोवनम्
पुण्यं च रमणीयं च मा विषादं कृथाः शुभे

राज्ञो दशरथस्यैष पितुर् मे मुनिपुंगवः
सखा परमको विप्रो वाल्मीकिः सुमहायशाः

पादच्छायाम् उपागम्य सुखम् अस्य महात्मनः
उपवासपरैकाग्रा वस त्वं जनकात्मजे

पतिव्रतात्वम् आस्थाय रामं कृत्वा सदा हृदि
श्रेयस् ते परमं देवि तथा कृत्वा भविष्यति