रामायण · अध्याय 7.012

राक्षसेन्द्रो ऽभिषिक्तस् तु भ्रातृभ्यां सहितस् तदा
ततः प्रदानं राक्षस्या भगिन्याः समचिन्तयत्

ददौ तां कालकेयाय दानवेन्द्राय राक्षसीम्
स्वसां शूर्पणखां नाम विद्युज्जिह्वाय नामतः

अथ दत्त्वा स्वसारं स मृगयां पर्यटन् नृपः
तत्रापश्यत् ततो राम मयं नाम दितेः सुतम्

कन्यासहायं तं दृष्ट्वा दशग्रीवो निशाचरः
अपृच्छत् को भवन् एको निर्मनुष्य मृगे वने

मयस् त्व् अथाब्रवीद् राम पृच्छन्तं तं निशाचरम्
श्रूयतां सर्वम् आख्यास्ये यथावृत्तम् इदं मम

हेमा नामाप्सरास् तात श्रुतपूर्वा यदि त्वया
दैवतैर् मम सा दत्ता पौलोमीव शतक्रतोः

तस्यां सक्तमनास् तात पञ्चवर्षशतान्य् अहम्
सा च दैवत कार्येण गता वर्षं चतुर्दशम्

तस्याः कृते च हेमायाः सर्वं हेमपुरं मया
वज्रवैदूर्यचित्रं च मायया निर्मितं तदा

तत्राहम् अरतिं विन्दंस् तया हीनः सुदुःखितः
तस्मात् पुराद् दुहितरं गृहीत्वा वनम् आगतः

इयं ममात्मजा राजंस् तस्याः कुक्षौ विवर्धिता
भर्तारम् अनया सार्धम् अस्याः प्राप्तो ऽस्मि मार्गितुम्

कन्यापितृत्वं दुःखं हि नराणां मानकाङ्क्षिणाम्
कन्या हि द्वे कुले नित्यं संशये स्थाप्य तिष्ठति

द्वौ सुतौ तु मम त्व् अस्यां भार्यायां संबभूवतुः
मायावी प्रथमस् तात दुन्दुभिस् तदनन्तरम्

एतत् ते सर्वम् आख्यातं याथातथ्येन पृच्छतः
त्वाम् इदानीं कथं तात जानीयां को भवान् इति

एवम् उक्तो राक्षसेन्द्रो विनीतम् इदम् अब्रवीत्
अहं पौलस्त्य तनयो दशग्रीवश् च नामतः

ब्रह्मर्षेस् तं सुतं ज्ञात्वा मयो हर्षम् उपागतः
दातुं दुहितरं तस्य रोचयाम् आस तत्र वै

प्रहसन् प्राह दैत्येन्द्रो राक्षसेन्द्रम् इदं वचः
इयं ममात्मजा राजन् हेमयाप्सरसा धृता
कन्या मन्दोदरी नाम पत्न्यर्थं प्रतिगृह्यताम्

बाढम् इत्य् एव तं राम दशग्रीवो ऽभ्यभाषत
प्रज्वाल्य तत्र चैवाग्निम् अकरोत् पाणिसंग्रहम्

न हि तस्य मयो राम शापाभिज्ञस् तपोधनात्
विदित्वा तेन सा दत्ता तस्य पैतामहं कुलम्

अमोघां तस्य शक्तिं च प्रददौ परमाद्भुताम्
परेण तपसा लब्धां जघ्निवांल् लक्ष्मणं यया

एवं स कृतदारो वै लङ्कायाम् ईश्वरः प्रभुः
गत्वा तु नगरं भार्ये भ्रातृभ्यां समुदावहत्

वैरोचनस्य दौहित्रीं वज्रज्वालेति नामतः
तां भार्यां कुम्भकर्णस्य रावणः समुदावहत्

गन्धर्वराजस्य सुतां शैलूषस्य महात्मन
सरमा नाम धर्मज्ञो लेभे भार्यां विभीषणः

तीरे तु सरसः सा वै संजज्ञे मानसस्य च
मानसं च सरस् तात ववृधे जलदागमे

मात्रा तु तस्याः कन्यायाः स्नेहनाक्रन्दितं वचः
सरो मा वर्धतेत्य् उक्तं ततः सा सरमाभवत्

एवं ते कृतदारा वै रेमिरे तत्र राक्षसाः
स्वां स्वां भार्याम् उपादाय गन्धर्वा इव नन्दने

ततो मन्दोदरी पुत्रं मेघनादम् असूयत
स एष इन्द्रजिन् नाम युष्माभिर् अभिधीयते

जातमात्रेण हि पुरा तेन राक्षससूनुना
रुदता सुमहान् मुक्तो नादो जलधरोपमः

जडीकृतायां लङ्कायां तेन नादेन तस्य वै
पिता तस्याकरोन् नाम मेघनाद इति स्वयम्

सो ऽवर्धत तदा राम रावणान्तःपुरे शुभे
रक्ष्यमाणो वरस्त्रीभिश् छन्नः काष्ठैर् इवानलः