रामायण · अध्याय 7.011

सुमाली वरलब्धांस् तु ज्ञात्वा तान् वै निशाचरान्
उदतिष्ठद् भयं त्यक्त्वा सानुगः स रसातलात्

मारीचश् च प्रहस्तश् च विरूपाक्षो महोदरः
उदतिष्ठन् सुसंरब्धाः सचिवास् तस्य रक्षसः

सुमाली चैव तैः सर्वैर् वृतो राक्षसपुंगवैः
अभिगम्य दशग्रीवं परिष्वज्येदम् अब्रवीत्

दिष्ट्या ते पुत्रसंप्राप्तश् चिन्तितो ऽयं मनोरथः
यस् त्वं त्रिभुवणश्रेष्ठाल् लब्धवान् वरम् ईदृशम्

यत्कृते च वयं लङ्कां त्यक्त्वा याता रसातलम्
तद् गतं नो महाबाहो महद् विष्णुकृतं भयम्

असकृत् तेन भग्ना हि परित्यज्य स्वम् आलयम्
विद्रुताः सहिताः सर्वे प्रविष्टाः स्म रसातलम्

अस्मदीया च लङ्केयं नगरी राक्षसोषिता
निवेशिता तव भ्रात्रा धनाध्यक्षेण धीमता

यदि नामात्र शक्यं स्यात् साम्ना दानेन वानघ
तरसा वा महाबाहो प्रत्यानेतुं कृतं भवेत्

त्वं च लङ्केश्वरस् तात भविष्यसि न संशयः
सर्वेषां नः प्रभुश् चैव भविष्यसि महाबल

अथाब्रवीद् दशग्रीवो मातामहम् उपस्थितम्
वित्तेशो गुरुर् अस्माकं नार्हस्य् एवं प्रभाषितुम्

उक्तवन्तं तथा वाक्यं दशग्रीवं निशाचरः
प्रहस्तः प्रश्रितं वाक्यम् इदम् आह सकारणम्

दशग्रीव महाबाहो नार्हस् त्वं वक्तुम् ईदृशम्
सौभ्रात्रं नास्ति शूराणां शृणु चेदं वचो मम

अदितिश् च दितिश् चैव भगिन्यौ सहिते किल
भार्ये परमरूपिण्यौ कश्यपस्य प्रजापतेः

अदितिर् जनयाम् आस देवांस् त्रिभुवणेश्वरान्
दितिस् त्व् अजनयद् दैत्यान् कश्यपस्यात्मसंभवान्

दैत्यानां किल धर्मज्ञ पुरेयं सवनार्णवा
सपर्वता मही वीर ते ऽभवन् प्रभविष्णवः

निहत्य तांस् तु समरे विष्णुना प्रभविष्णुना
देवानां वशम् आनीतं त्रैलोक्यम् इदम् अव्ययम्

नैतद् एको भवान् एव करिष्यति विपर्ययम्
सुरैर् आचरितं पूर्वं कुरुष्वैतद् वचो मम

एवम् उक्तो दशग्रीवः प्रहस्तेन दुरात्मना
चिन्तयित्वा मुहूर्तं वै बाढम् इत्य् एव सो ऽब्रवीत्

स तु तेनैव हर्षेण तस्मिन्न् अहनि वीर्यवान्
वनं गतो दशग्रीवः सह तैः क्षणदाचरैः

त्रिकूटस्थः स तु तदा दशग्रीवो निशाचरः
प्रेषयाम् आस दौत्येन प्रहस्तं वाक्यकोविदम्

प्रहस्त शीघ्रं गत्वा त्वं ब्रूहि नैरृतपुंगवम्
वचनान् मम वित्तेशं सामपूर्वम् इदं वचः

इयं लङ्का पुरी राजन् राक्षसानां महात्मनाम्
त्वया निवेशिता सौम्य नैतद् युक्तं तवानघ

तद् भवान् यदि साम्नैतां दद्याद् अतुलविक्रम
कृता भवेन् मम प्रीतिर् धर्मश् चैवानुपालितः

इत्य् उक्तः स तदा गत्वा प्रहस्तो वाक्यकोविदः
दशग्रीववचः सर्वं वित्तेशाय न्यवेदयत्

प्रहस्ताद् अपि संश्रुत्य देवो वैश्रवणो वचः
प्रत्युवाच प्रहस्तं तं वाक्यं वाक्यविशारदः

ब्रूहि गच्छ दशग्रीवं पुरी राज्यं च यन् मम
तवाप्य् एतन् महाबाहो भुङ्क्ष्वैतद् धतकण्टकम्

सर्वं कर्तास्मि भद्रं ते राक्षसेश वचो ऽचिरात्
किं तु तावत् प्रतीक्षस्व पितुर् यावन् निवेदये

एवम् उक्त्वा धनाध्यक्षो जगाम पितुर् अन्तिकम्
अभिवाद्य गुरुं प्राह रावणस्य यदीप्सितम्

एष तात दशग्रीवो दूतं प्रेषितवान् मम
दीयतां नगरी लङ्का पूर्वं रक्षोगणोषिता
मयात्र यद् अनुष्ठेयं तन् ममाचक्ष्व सुव्रत

ब्रह्मर्षिस् त्व् एवम् उक्तो ऽसौ विश्रवा मुनिपुंगवः
उवाच धनदं वाक्यं शृणु पुत्र वचो मम

दशग्रीवो महाबाहुर् उक्तवान् मम संनिधौ
मया निर्भर्त्सितश् चासीद् बहुधोक्तः सुदुर्मतिः

स क्रोधेन मया चोक्तो ध्वंसस्वेति पुनः पुनः
श्रेयोऽभियुक्तं धर्म्यं च शृणु पुत्र वचो मम

वरप्रदानसंमूढो मान्यामान्यं सुदुर्मतिः
न वेत्ति मम शापाच् च प्रकृतिं दारुणां गतः

तस्माद् गच्छ महाबाहो कैलासं धरणीधरम्
निवेशय निवासार्थं त्यज लङ्कां सहानुगः

तत्र मन्दाकिनी रम्या नदीनां प्रवरा नदी
काञ्चनैः सूर्यसंकाशैः पङ्कजैः संवृतोदका

न हि क्षमं त्वया तेन वैरं धनदरक्षसा
जानीषे हि यथानेन लब्धः परमको वरः

एवम् उक्तो गृहीत्वा तु तद् वचः पितृगौरवात्
सदार पौरः सामात्यः सवाहनधनो गतः

प्रहस्तस् तु दशग्रीवं गत्वा सर्वं न्यवेदयत्
शून्या सा नगरी लङ्का त्रिंशद्योजनम् आयता
प्रविश्य तां सहास्माभिः स्वधर्मं तत्र पालय

एवम् उक्तः प्रहस्तेन रावणो राक्षसस् तदा
विवेश नगरीं लङ्कां सभ्राता सबलानुगः

स चाभिषिक्तः क्षणदाचरैस् तदा निवेशयाम् आस पुरीं दशाननः
निकामपूर्णा च बभूव सा पुरी निशाचरैर् नीलबलाहकोपमैः

धनेश्वरस् त्व् अथ पितृवाक्यगौरवान् न्यवेशयच् छशिविमले गिरौ पुरीम्
स्वलंकृतैर् भवनवरैर् विभूषितां पुरंदरस्येव तदामरावतीम्