રામાયણ · અધ્યાય 7.012

રાક્ષસેન્દ્રો ઽભિષિક્તસ્ તુ ભ્રાતૃભ્યાં સહિતસ્ તદા
તતઃ પ્રદાનં રાક્ષસ્યા ભગિન્યાઃ સમચિન્તયત્

દદૌ તાં કાલકેયાય દાનવેન્દ્રાય રાક્ષસીમ્
સ્વસાં શૂર્પણખાં નામ વિદ્યુજ્જિહ્વાય નામતઃ

અથ દત્ત્વા સ્વસારં સ મૃગયાં પર્યટન્ નૃપઃ
તત્રાપશ્યત્ તતો રામ મયં નામ દિતેઃ સુતમ્

કન્યાસહાયં તં દૃષ્ટ્વા દશગ્રીવો નિશાચરઃ
અપૃચ્છત્ કો ભવન્ એકો નિર્મનુષ્ય મૃગે વને

મયસ્ ત્વ્ અથાબ્રવીદ્ રામ પૃચ્છન્તં તં નિશાચરમ્
શ્રૂયતાં સર્વમ્ આખ્યાસ્યે યથાવૃત્તમ્ ઇદં મમ

હેમા નામાપ્સરાસ્ તાત શ્રુતપૂર્વા યદિ ત્વયા
દૈવતૈર્ મમ સા દત્તા પૌલોમીવ શતક્રતોઃ

તસ્યાં સક્તમનાસ્ તાત પઞ્ચવર્ષશતાન્ય્ અહમ્
સા ચ દૈવત કાર્યેણ ગતા વર્ષં ચતુર્દશમ્

તસ્યાઃ કૃતે ચ હેમાયાઃ સર્વં હેમપુરં મયા
વજ્રવૈદૂર્યચિત્રં ચ માયયા નિર્મિતં તદા

તત્રાહમ્ અરતિં વિન્દંસ્ તયા હીનઃ સુદુઃખિતઃ
તસ્માત્ પુરાદ્ દુહિતરં ગૃહીત્વા વનમ્ આગતઃ

ઇયં મમાત્મજા રાજંસ્ તસ્યાઃ કુક્ષૌ વિવર્ધિતા
ભર્તારમ્ અનયા સાર્ધમ્ અસ્યાઃ પ્રાપ્તો ઽસ્મિ માર્ગિતુમ્

કન્યાપિતૃત્વં દુઃખં હિ નરાણાં માનકાઙ્ક્ષિણામ્
કન્યા હિ દ્વે કુલે નિત્યં સંશયે સ્થાપ્ય તિષ્ઠતિ

દ્વૌ સુતૌ તુ મમ ત્વ્ અસ્યાં ભાર્યાયાં સંબભૂવતુઃ
માયાવી પ્રથમસ્ તાત દુન્દુભિસ્ તદનન્તરમ્

એતત્ તે સર્વમ્ આખ્યાતં યાથાતથ્યેન પૃચ્છતઃ
ત્વામ્ ઇદાનીં કથં તાત જાનીયાં કો ભવાન્ ઇતિ

એવમ્ ઉક્તો રાક્ષસેન્દ્રો વિનીતમ્ ઇદમ્ અબ્રવીત્
અહં પૌલસ્ત્ય તનયો દશગ્રીવશ્ ચ નામતઃ

બ્રહ્મર્ષેસ્ તં સુતં જ્ઞાત્વા મયો હર્ષમ્ ઉપાગતઃ
દાતું દુહિતરં તસ્ય રોચયામ્ આસ તત્ર વૈ

પ્રહસન્ પ્રાહ દૈત્યેન્દ્રો રાક્ષસેન્દ્રમ્ ઇદં વચઃ
ઇયં મમાત્મજા રાજન્ હેમયાપ્સરસા ધૃતા
કન્યા મન્દોદરી નામ પત્ન્યર્થં પ્રતિગૃહ્યતામ્

બાઢમ્ ઇત્ય્ એવ તં રામ દશગ્રીવો ઽભ્યભાષત
પ્રજ્વાલ્ય તત્ર ચૈવાગ્નિમ્ અકરોત્ પાણિસંગ્રહમ્

ન હિ તસ્ય મયો રામ શાપાભિજ્ઞસ્ તપોધનાત્
વિદિત્વા તેન સા દત્તા તસ્ય પૈતામહં કુલમ્

અમોઘાં તસ્ય શક્તિં ચ પ્રદદૌ પરમાદ્ભુતામ્
પરેણ તપસા લબ્ધાં જઘ્નિવાંલ્ લક્ષ્મણં યયા

એવં સ કૃતદારો વૈ લઙ્કાયામ્ ઈશ્વરઃ પ્રભુઃ
ગત્વા તુ નગરં ભાર્યે ભ્રાતૃભ્યાં સમુદાવહત્

વૈરોચનસ્ય દૌહિત્રીં વજ્રજ્વાલેતિ નામતઃ
તાં ભાર્યાં કુમ્ભકર્ણસ્ય રાવણઃ સમુદાવહત્

ગન્ધર્વરાજસ્ય સુતાં શૈલૂષસ્ય મહાત્મન
સરમા નામ ધર્મજ્ઞો લેભે ભાર્યાં વિભીષણઃ

તીરે તુ સરસઃ સા વૈ સંજજ્ઞે માનસસ્ય ચ
માનસં ચ સરસ્ તાત વવૃધે જલદાગમે

માત્રા તુ તસ્યાઃ કન્યાયાઃ સ્નેહનાક્રન્દિતં વચઃ
સરો મા વર્ધતેત્ય્ ઉક્તં તતઃ સા સરમાભવત્

એવં તે કૃતદારા વૈ રેમિરે તત્ર રાક્ષસાઃ
સ્વાં સ્વાં ભાર્યામ્ ઉપાદાય ગન્ધર્વા ઇવ નન્દને

તતો મન્દોદરી પુત્રં મેઘનાદમ્ અસૂયત
સ એષ ઇન્દ્રજિન્ નામ યુષ્માભિર્ અભિધીયતે

જાતમાત્રેણ હિ પુરા તેન રાક્ષસસૂનુના
રુદતા સુમહાન્ મુક્તો નાદો જલધરોપમઃ

જડીકૃતાયાં લઙ્કાયાં તેન નાદેન તસ્ય વૈ
પિતા તસ્યાકરોન્ નામ મેઘનાદ ઇતિ સ્વયમ્

સો ઽવર્ધત તદા રામ રાવણાન્તઃપુરે શુભે
રક્ષ્યમાણો વરસ્ત્રીભિશ્ છન્નઃ કાષ્ઠૈર્ ઇવાનલઃ