રામાયણ · અધ્યાય 7.011

સુમાલી વરલબ્ધાંસ્ તુ જ્ઞાત્વા તાન્ વૈ નિશાચરાન્
ઉદતિષ્ઠદ્ ભયં ત્યક્ત્વા સાનુગઃ સ રસાતલાત્

મારીચશ્ ચ પ્રહસ્તશ્ ચ વિરૂપાક્ષો મહોદરઃ
ઉદતિષ્ઠન્ સુસંરબ્ધાઃ સચિવાસ્ તસ્ય રક્ષસઃ

સુમાલી ચૈવ તૈઃ સર્વૈર્ વૃતો રાક્ષસપુંગવૈઃ
અભિગમ્ય દશગ્રીવં પરિષ્વજ્યેદમ્ અબ્રવીત્

દિષ્ટ્યા તે પુત્રસંપ્રાપ્તશ્ ચિન્તિતો ઽયં મનોરથઃ
યસ્ ત્વં ત્રિભુવણશ્રેષ્ઠાલ્ લબ્ધવાન્ વરમ્ ઈદૃશમ્

યત્કૃતે ચ વયં લઙ્કાં ત્યક્ત્વા યાતા રસાતલમ્
તદ્ ગતં નો મહાબાહો મહદ્ વિષ્ણુકૃતં ભયમ્

અસકૃત્ તેન ભગ્ના હિ પરિત્યજ્ય સ્વમ્ આલયમ્
વિદ્રુતાઃ સહિતાઃ સર્વે પ્રવિષ્ટાઃ સ્મ રસાતલમ્

અસ્મદીયા ચ લઙ્કેયં નગરી રાક્ષસોષિતા
નિવેશિતા તવ ભ્રાત્રા ધનાધ્યક્ષેણ ધીમતા

યદિ નામાત્ર શક્યં સ્યાત્ સામ્ના દાનેન વાનઘ
તરસા વા મહાબાહો પ્રત્યાનેતું કૃતં ભવેત્

ત્વં ચ લઙ્કેશ્વરસ્ તાત ભવિષ્યસિ ન સંશયઃ
સર્વેષાં નઃ પ્રભુશ્ ચૈવ ભવિષ્યસિ મહાબલ

અથાબ્રવીદ્ દશગ્રીવો માતામહમ્ ઉપસ્થિતમ્
વિત્તેશો ગુરુર્ અસ્માકં નાર્હસ્ય્ એવં પ્રભાષિતુમ્

ઉક્તવન્તં તથા વાક્યં દશગ્રીવં નિશાચરઃ
પ્રહસ્તઃ પ્રશ્રિતં વાક્યમ્ ઇદમ્ આહ સકારણમ્

દશગ્રીવ મહાબાહો નાર્હસ્ ત્વં વક્તુમ્ ઈદૃશમ્
સૌભ્રાત્રં નાસ્તિ શૂરાણાં શૃણુ ચેદં વચો મમ

અદિતિશ્ ચ દિતિશ્ ચૈવ ભગિન્યૌ સહિતે કિલ
ભાર્યે પરમરૂપિણ્યૌ કશ્યપસ્ય પ્રજાપતેઃ

અદિતિર્ જનયામ્ આસ દેવાંસ્ ત્રિભુવણેશ્વરાન્
દિતિસ્ ત્વ્ અજનયદ્ દૈત્યાન્ કશ્યપસ્યાત્મસંભવાન્

દૈત્યાનાં કિલ ધર્મજ્ઞ પુરેયં સવનાર્ણવા
સપર્વતા મહી વીર તે ઽભવન્ પ્રભવિષ્ણવઃ

નિહત્ય તાંસ્ તુ સમરે વિષ્ણુના પ્રભવિષ્ણુના
દેવાનાં વશમ્ આનીતં ત્રૈલોક્યમ્ ઇદમ્ અવ્યયમ્

નૈતદ્ એકો ભવાન્ એવ કરિષ્યતિ વિપર્યયમ્
સુરૈર્ આચરિતં પૂર્વં કુરુષ્વૈતદ્ વચો મમ

એવમ્ ઉક્તો દશગ્રીવઃ પ્રહસ્તેન દુરાત્મના
ચિન્તયિત્વા મુહૂર્તં વૈ બાઢમ્ ઇત્ય્ એવ સો ઽબ્રવીત્

સ તુ તેનૈવ હર્ષેણ તસ્મિન્ન્ અહનિ વીર્યવાન્
વનં ગતો દશગ્રીવઃ સહ તૈઃ ક્ષણદાચરૈઃ

ત્રિકૂટસ્થઃ સ તુ તદા દશગ્રીવો નિશાચરઃ
પ્રેષયામ્ આસ દૌત્યેન પ્રહસ્તં વાક્યકોવિદમ્

પ્રહસ્ત શીઘ્રં ગત્વા ત્વં બ્રૂહિ નૈરૃતપુંગવમ્
વચનાન્ મમ વિત્તેશં સામપૂર્વમ્ ઇદં વચઃ

ઇયં લઙ્કા પુરી રાજન્ રાક્ષસાનાં મહાત્મનામ્
ત્વયા નિવેશિતા સૌમ્ય નૈતદ્ યુક્તં તવાનઘ

તદ્ ભવાન્ યદિ સામ્નૈતાં દદ્યાદ્ અતુલવિક્રમ
કૃતા ભવેન્ મમ પ્રીતિર્ ધર્મશ્ ચૈવાનુપાલિતઃ

ઇત્ય્ ઉક્તઃ સ તદા ગત્વા પ્રહસ્તો વાક્યકોવિદઃ
દશગ્રીવવચઃ સર્વં વિત્તેશાય ન્યવેદયત્

પ્રહસ્તાદ્ અપિ સંશ્રુત્ય દેવો વૈશ્રવણો વચઃ
પ્રત્યુવાચ પ્રહસ્તં તં વાક્યં વાક્યવિશારદઃ

બ્રૂહિ ગચ્છ દશગ્રીવં પુરી રાજ્યં ચ યન્ મમ
તવાપ્ય્ એતન્ મહાબાહો ભુઙ્ક્ષ્વૈતદ્ ધતકણ્ટકમ્

સર્વં કર્તાસ્મિ ભદ્રં તે રાક્ષસેશ વચો ઽચિરાત્
કિં તુ તાવત્ પ્રતીક્ષસ્વ પિતુર્ યાવન્ નિવેદયે

એવમ્ ઉક્ત્વા ધનાધ્યક્ષો જગામ પિતુર્ અન્તિકમ્
અભિવાદ્ય ગુરું પ્રાહ રાવણસ્ય યદીપ્સિતમ્

એષ તાત દશગ્રીવો દૂતં પ્રેષિતવાન્ મમ
દીયતાં નગરી લઙ્કા પૂર્વં રક્ષોગણોષિતા
મયાત્ર યદ્ અનુષ્ઠેયં તન્ મમાચક્ષ્વ સુવ્રત

બ્રહ્મર્ષિસ્ ત્વ્ એવમ્ ઉક્તો ઽસૌ વિશ્રવા મુનિપુંગવઃ
ઉવાચ ધનદં વાક્યં શૃણુ પુત્ર વચો મમ

દશગ્રીવો મહાબાહુર્ ઉક્તવાન્ મમ સંનિધૌ
મયા નિર્ભર્ત્સિતશ્ ચાસીદ્ બહુધોક્તઃ સુદુર્મતિઃ

સ ક્રોધેન મયા ચોક્તો ધ્વંસસ્વેતિ પુનઃ પુનઃ
શ્રેયોઽભિયુક્તં ધર્મ્યં ચ શૃણુ પુત્ર વચો મમ

વરપ્રદાનસંમૂઢો માન્યામાન્યં સુદુર્મતિઃ
ન વેત્તિ મમ શાપાચ્ ચ પ્રકૃતિં દારુણાં ગતઃ

તસ્માદ્ ગચ્છ મહાબાહો કૈલાસં ધરણીધરમ્
નિવેશય નિવાસાર્થં ત્યજ લઙ્કાં સહાનુગઃ

તત્ર મન્દાકિની રમ્યા નદીનાં પ્રવરા નદી
કાઞ્ચનૈઃ સૂર્યસંકાશૈઃ પઙ્કજૈઃ સંવૃતોદકા

ન હિ ક્ષમં ત્વયા તેન વૈરં ધનદરક્ષસા
જાનીષે હિ યથાનેન લબ્ધઃ પરમકો વરઃ

એવમ્ ઉક્તો ગૃહીત્વા તુ તદ્ વચઃ પિતૃગૌરવાત્
સદાર પૌરઃ સામાત્યઃ સવાહનધનો ગતઃ

પ્રહસ્તસ્ તુ દશગ્રીવં ગત્વા સર્વં ન્યવેદયત્
શૂન્યા સા નગરી લઙ્કા ત્રિંશદ્યોજનમ્ આયતા
પ્રવિશ્ય તાં સહાસ્માભિઃ સ્વધર્મં તત્ર પાલય

એવમ્ ઉક્તઃ પ્રહસ્તેન રાવણો રાક્ષસસ્ તદા
વિવેશ નગરીં લઙ્કાં સભ્રાતા સબલાનુગઃ

સ ચાભિષિક્તઃ ક્ષણદાચરૈસ્ તદા નિવેશયામ્ આસ પુરીં દશાનનઃ
નિકામપૂર્ણા ચ બભૂવ સા પુરી નિશાચરૈર્ નીલબલાહકોપમૈઃ

ધનેશ્વરસ્ ત્વ્ અથ પિતૃવાક્યગૌરવાન્ ન્યવેશયચ્ છશિવિમલે ગિરૌ પુરીમ્
સ્વલંકૃતૈર્ ભવનવરૈર્ વિભૂષિતાં પુરંદરસ્યેવ તદામરાવતીમ્