रामायण · अध्याय 7.007

नारायणगिरिं ते तु गर्जन्तो राक्षसाम्बुदाः
अवर्षन्न् इषुवर्षेण वर्षेणाद्रिम् इवाम्बुदाः

श्यामावदातस् तैर् विष्णुर् नीलैर् नक्तंचरोत्तमैः
वृतो ऽञ्जनगिरीवासीद् वर्षमाणैः पयोधरैः

शलभा इव केदारं मशका इव पर्वतम्
यथामृतघटं जीवा मकरा इव चार्णवम्

तथा रक्षोधनुर् मुक्ता वज्रानिलमनोजवाः
हरिं विशन्ति स्म शरा लोकास्तम् इव पर्यये

स्यन्दनैः स्यन्दनगता गजैश् च गजधूर् गताः
अश्वारोहाः सदश्वैश् च पादाताश् चाम्बरे चराः

राक्षसेन्द्रा गिरिनिभाः शरशक्त्यृष्टितोमरैः
निरुच्छ्वासं हरिं चक्रुः प्राणायाम इव द्विजम्

निशाचरैस् तुद्यमानो मीनैर् इव महातिमिः
शार्ङ्गम् आयम्य गात्राणि राक्षसानां महाहवे

शरैः पूर्णायतोत्सृष्टैर् वज्रवक्त्रैर् मनोजवैः
चिच्छेद तिलशो विष्णुः शतशो ऽथ सहस्रशः

विद्राव्य शरवर्षं तं वर्षं वायुर् इवोत्थितम्
पाञ्चजन्यं महाशङ्खं प्रदध्मौ पुरुषोत्तमः

सो ऽम्बुजो हरिणा ध्मातः सर्वप्राणेन शङ्खराट्
ररास भीमनिह्रादो युगान्ते जलदो यथा

शङ्खराजरवः सो ऽथ त्रासयाम् आस राक्षसान्
मृगराज इवारण्ये समदान् इव कुञ्जरान्

न शेकुर् अश्वाः संस्थातुं विमदाः कुञ्जराभवन्
स्यन्दनेभ्यश् च्युता योधाः शङ्खरावितदुर्बलाः

शार्ङ्गचापविनिर्मुक्ता वज्रतुल्याननाः शराः
विदार्य तानि रक्षांसि सुपुङ्खा विविशुः क्षितिम्

भिद्यमानाः शरैश् चान्ये नारायणधनुश्च्युतैः
निपेतू राक्षसा भीमाः शैला वज्रहता इव

व्रणैर् व्रणकरारीणाम् अधोक्षजशरोद्भवैः
असृक् क्षरन्ति धाराभिः स्वर्णधाराम् इवाचलाः

शङ्खराजरवश् चापि शार्ङ्गचापरवस् तथा
राक्षसानां रवांश् चापि ग्रसते वैष्णवो रवः

सूर्याद् इव करा घोरा ऊर्मयः सागराद् इव
पर्वताद् इव नागेन्द्रा वार्योघा इव चाम्बुदात्

तथा बाणा विनिर्मुक्ताः शार्ङ्गान् नरायणेरिताः
निर्धावन्तीषवस् तूर्णं शतशो ऽथ सहस्रशः

शरभेण यथा सिंहाः सिंहेन द्विरदा यथा
द्विरदेन यथा व्याघ्रा व्याघ्रेण द्वीपिनो यथा

द्वीपिना च यथा श्वानः शुना मार्जारका यथा
मार्जारेण यथा सर्पाः सर्पेण च यथाखवः

तथा ते राक्षसा युद्धे विष्णुना प्रभविष्णुना
द्रवन्ति द्राविताश् चैव शायिताश् च महीतले

राक्षसानां सहस्राणि निहत्य मधुसूदनः
वारिजं नादयाम् आस तोयदं सुरराड् इव

नारायणशरग्रस्तं शङ्खनादसुविह्वलम्
ययौ लङ्काम् अभिमुखं प्रभग्नं राक्षसं बलम्

प्रभग्ने राक्षसबले नारायणशराहते
सुमाली शरवर्षेण आववार रणे हरिम्

उत्क्षिप्य हेमाभरणं करं करम् इव द्विपः
ररास राक्षसो हर्षात् सतडित् तोयदो यथा

सुमालेर् नर्दतस् तस्य शिरो ज्वलितकुण्डलम्
चिच्छेद यन्तुर् अश्वाश् च भ्रान्तास् तस्य तु रक्षसः

तैर् अश्वैर् भ्राम्यते भ्रान्तैः सुमाली राक्षसेश्वरः
इन्द्रियाश्वैर् यथा भ्रान्तैर् धृतिहीनो यथा नरः

माली चाभ्यद्रवद् युद्धे प्रगृह्य सशरं धनुः
मालेर् धनुश्च्युता बाणाः कार्तस्वरविभूषिताः
विविशुर् हरिम् आसाद्य क्रौञ्चं पत्ररथा इव

अर्द्यमानः शरैः सो ऽथ मालिमुक्तैः सहस्रशः
चुक्षुभे न रणे विष्णुर् जितेन्द्रिय इवाधिभिः

अथ मौर्वी स्वनं कृत्वा भगवान् भूतभावनः
मालिनं प्रति बाणौघान् ससर्जासिगदाधरः

ते मालिदेहम् आसाद्य वज्रविद्युत्प्रभाः शराः
पिबन्ति रुधिरं तस्य नागा इव पुरामृतम्

मालिनं विमुखं कृत्वा मालिमौलिं हरिर् बलात्
रथं च सध्वजं चापं वाजिनश् च न्यपातयत्

विरथस् तु गदां गृह्य माली नक्तंचरोत्तमः
आपुप्लुवे गदापाणिर् गिर्यग्राद् इव केषरी

स तया गरुडं संख्ये ईशानम् इव चान्तकः
ललाटदेशे ऽभ्यहनद् वज्रेणेन्द्रो यथाचलम्

गदयाभिहतस् तेन मालिना गरुडो भृशम्
रणात् पराङ्मुखं देवं कृतवान् वेदनातुरः

पराङ्मुखे कृते देवे मालिना गरुडेन वै
उदतिष्ठन् महानादो रक्षसाम् अभिनर्दताम्

रक्षसां नदतां नादं श्रुत्वा हरिहयानुजः
पराङ्मुखो ऽप्य् उत्ससर्ज चक्रं मालिजिघांसया

तत् सूर्यमण्डलाभासं स्वभासा भासयन् नभः
कालचक्रनिभं चक्रं मालेः शीर्षम् अपातयत्

तच्छिरो राक्षसेन्द्रस्य चक्रोत्कृत्तं विभीषणम्
पपात रुधिरोद्गारि पुरा राहुशिरो यथा

ततः सुरैः सुसंहृष्टैः सर्वप्राणसमीरितः
सिंहनादरवो मुक्तः साधु देवेति वादिभिः

मालिनं निहतं दृष्ट्वा सुमाली मल्यवान् अपि
सबलौ शोकसंतप्तौ लङ्कां प्रति विधावितौ

गरुडस् तु समाश्वस्तः संनिवृत्य महामनाः
राक्षसान् द्रावयाम् आस पक्षवातेन कोपितः

नारायणो ऽपीषुवराशनीभिर् विदारयाम् आस धनुःप्रमुक्तैः
नक्तंचरान् मुक्तविधूतकेशान् यथाशनीभिः सतडिन्महेन्द्रः

भिन्नातपत्रं पतमानशस्त्रं शरैर् अपध्वस्तविशीर्णदेहम्
विनिःसृतान्त्रं भयलोलनेत्रं बलं तद् उन्मत्तनिभं बभूव

सिंहार्दितानाम् इव कुञ्जराणां निशाचराणां सह कुञ्जराणाम्
रवाश् च वेगाश् च समं बभूवुः पुराणसिंहेन विमर्दितानाम्

संछाद्यमाना हरिबाणजालैः स्वबाणजालानि समुत्सृजन्तः
धावन्ति नक्तंचरकालमेघा वायुप्रणुन्ना इव कालमेघाः

चक्रप्रहारैर् विनिकृत्तशीर्षाः संचूर्णिताङ्गाश् च गदाप्रहारैः
असिप्रहारैर् बहुधा विभक्ताः पतन्ति शैला इव राक्षसेन्द्राः

चक्रकृत्तास्यकमला गदासंचूर्णितोरसः
लाङ्गलग्लपितग्रीवा मुसलैर् भिन्नमस्तकाः

के चिच् चैवासिना छिन्नास् तथान्ये शरताडिताः
निपेतुर् अम्बरात् तूर्णं राक्षसाः सागराम्भसि

तदाम्बरं विगलितहारकुण्डलैर् निशाचरैर् नीलबलाहकोपमैः
निपात्यमानैर् ददृशे निरन्तरं निपात्यमानैर् इव नीलपर्वतैः