रामायण · अध्याय 7.004

श्रुत्वागस्त्येरितं वाक्यं रामो विस्मयम् आगतः
पूर्वम् आसीत् तु लङ्कायां रक्षसाम् इति संभवः

ततः शिरः कम्पयित्वा त्रेताग्निसमविग्रहम्
अगस्त्यं तं मुहुर् दृष्ट्वा स्मयमानो ऽभ्यभाषत

भगवन् पूर्वम् अप्य् एषा लङ्कासीत् पिशिताशिनाम्
इतीदं भवतः श्रुत्वा विस्मयो जनितो मम

पुलस्त्यवंशाद् उद्भूता राक्षसा इति नः श्रुतम्
इदानीम् अन्यतश् चापि संभवः कीर्तितस् त्वया

रावणात् कुम्भकर्णाच् च प्रहस्ताद् विकटाद् अपि
रावणस्य च पुत्रेभ्यः किं नु ते बलवत्तराः

क एषां पूर्वको ब्रह्मन् किंनामा किंतपोबलः
अपराधं च कं प्राप्य विष्णुना द्राविताः पुरा

एतद् विस्तरतः सर्वं कथयस्व ममानघ
कौतूहलं कृतं मह्यं नुद भानुर् यथा तमः

राघवस्य तु तच् छ्रुत्वा संस्कारालंकृतं वचः
ईषद्विस्मयमानस् तम् अगस्त्यः प्राह राघवम्

प्रजापतिः पुरा सृष्ट्वा अपः सलिलसंभवः
तासां गोपायने सत्त्वान् असृजत् पद्मसंभवः

ते सत्त्वाः सत्त्वकर्तारं विनीतवद् उपस्थिताः
किं कुर्म इति भाषन्तः क्षुत्पिपासाभयार्दिताः

प्रजापतिस् तु तान्य् आह सत्त्वानि प्रहसन्न् इव
आभाष्य वाचा यत्नेन रक्षध्वम् इति मानदः

रक्षाम इति तत्रान्यैर् यक्षामेति तथापरैः
भुङ्क्षिताभुङ्क्षितैर् उक्तस् ततस् तान् आह भूतकृत्

रक्षाम इति यैर् उक्तं राक्षसास् ते भवन्तु वः
यक्षाम इति यैर् उक्तं ते वै यक्षा भवन्तु वः

तत्र हेतिः प्रहेतिश् च भ्रातरौ राक्षसर्षभौ
मधुकैटभसंकाशौ बभूवतुर् अरिंदमौ

प्रहेतिर् धार्मिकस् तत्र न दारान् सो ऽभिकाङ्क्षति
हेतिर् दारक्रियार्थं तु यत्नं परम् अथाकरोत्

स कालभगिनीं कन्यां भयां नाम भयावहाम्
उदावहद् अमेयात्मा स्वयम् एव महामतिः

स तस्यां जनयाम् आस हेती राक्षसपुंगवः
पुत्रं पुत्रवतां श्रेष्ठो विद्युत्केश इति श्रुतम्

विद्युत्केशो हेतिपुत्रः प्रदीप्ताग्निसमप्रभः
व्यवर्धत महातेजास् तोयमध्य इवाम्बुजम्

स यदा यौवनं भद्रम् अनुप्राप्तो निशाचरः
ततो दारक्रियां तस्य कर्तुं व्यवसितः पिता

संध्यादुहितरं सो ऽथ संध्यातुल्यां प्रभावतः
वरयाम् आस पुत्रार्थं हेती राक्षसपुंगवः

अवश्यम् एव दातव्या परस्मै सेति संध्यया
चिन्तयित्वा सुता दत्ता विद्युत्केशाय राघव

संध्यायास् तनयां लब्ध्वा विद्युत्केशो निशाचरः
रमते स तया सार्धं पौलोम्या मघवान् इव

केन चित् त्व् अथ कालेन राम सालकटंकटा
विद्युत्केशाद् गर्भम् आप घनराजिर् इवार्णवात्

ततः सा राक्षसी गर्भं घनगर्भसमप्रभम्
प्रसूता मन्दरं गत्वा गङ्गा गर्भम् इवाग्निजम्

तम् उत्सृज्य तु सा गर्भं विद्युत्केशाद् रतार्थिनी
रेमे सा पतिना सार्धं विस्मृत्य सुतम् आत्मजम्

तयोत्सृष्टः स तु शिशुः शरदर्कसमद्युतिः
पाणिम् आस्ये समाधाय रुरोद घनराड् इव

अथोपरिष्टाद् गच्छन् वै वृषभस्थो हरः प्रभुः
अपश्यद् उमया सार्धं रुदन्तं राक्षसात्मजम्

कारुण्यभावात् पार्वत्या भवस् त्रिपुरहा ततः
तं राक्षसात्मजं चक्रे मातुर् एव वयः समम्

अमरं चैव तं कृत्वा महादेवो ऽक्षयो ऽव्ययः
पुरम् आकाशगं प्रादात् पार्वत्याः प्रियकाम्यया

उमयापि वरो दत्तो राक्षसीनां नृपात्मज
सद्योपलब्धिर् गर्भस्य प्रसूतिः सद्य एव च
सद्य एव वयःप्राप्तिर् मातुर् एव वयः समम्

ततः सुकेशो वरदानगर्वितः श्रियं प्रभोः प्राप्य हरस्य पार्श्वतः
चचार सर्वत्र महामतिः खगः खगं पुरं प्राप्य पुरंदरो यथा