रामायण · अध्याय 7.001

प्राप्तराज्यस्य रामस्य राक्षसानां वधे कृते
आजग्मुर् ऋषयः सर्वे राघवं प्रतिनन्दितुम्

कौशिको ऽथ यवक्रीतो रैभ्यश् च्यवन एव च
कण्वो मेधातिथेः पुत्रः पूर्वस्यां दिशि ये श्रिताः

स्वस्त्यात्रेयश् च भगवान् नमुचिः प्रमुचुस् तथा
आजग्मुस् ते सहागस्त्या ये श्रिता दक्षिणां दिशम्

पृषद्गुः कवषो धौम्यो रौद्रेयश् च महान् ऋषिः
ते ऽप्य् आजग्मुः सशिष्या वै ये श्रिताः पश्चिमां दिशम्

वसिष्ठः कश्यपो ऽथात्रिर् विश्वामित्रो ऽथ गौतमः
जमदग्निर् भरद्वाजस् ते ऽपि सप्तमहर्षयः

संप्राप्यैते महात्मानो राघवस्य निवेशनम्
विष्ठिताः प्रतिहारार्थं हुताशनसमप्रभाः

प्रतिहारस् ततस् तूर्णम् अगस्त्यवचनाद् अथ
समीपं राघवस्याशु प्रविवेश महात्मनः

स रामं दृश्य सहसा पूर्णचन्द्रसमद्युतिम्
अगस्त्यं कथयाम् आस संप्रातम् ऋषिभिः सह

श्रुत्वा प्राप्तान् मुनींस् तांस् तु बालसूर्यसमप्रभान्
तदोवाच नृपो द्वाःस्थं प्रवेशय यथासुखम्

दृष्ट्वा प्राप्तान् मुनींस् तांस् तु प्रत्युत्थाय कृताञ्जलिः
रामो ऽभिवाद्य प्रयत आसनान्य् आदिदेश ह

तेषु काञ्चनचित्रेषु स्वास्तीर्णेषु सुखेषु च
यथार्हम् उपविष्टास् ते आसनेष्व् ऋषिपुंगवाः

रामेण कुशलं पृष्टाः सशिष्याः सपुरोगमाः
महर्षयो वेदविदो रामं वचनम् अब्रुवन्

कुशलं नो महाबाहो सर्वत्र रघुनन्दन
त्वां तु दिष्ट्या कुशलिनं पश्यामो हतशात्रवम्

न हि भारः स ते राम रावणो राक्षसेश्वरः
सधनुस् त्वं हि लोकांस् त्रीन् विजयेथा न संशयः

दिष्ट्या त्वया हतो राम रावणः पुत्रपौत्रवान्
दिष्ट्या विजयिनं त्वाद्य पश्यामः सह भार्यया

दिष्ट्या प्रहस्तो विकटो विरूपाक्षो महोदरः
अकम्पनश् च दुर्धर्षो निहतास् ते निशाचराः

यस्य प्रमाणाद् विपुलं प्रमाणं नेह विद्यते
दिष्ट्या ते समरे राम कुम्भकर्णो निपातितः

दिष्ट्या त्वं राक्षसेन्द्रेण द्वन्द्वयुद्धम् उपागतः
देवतानाम् अवध्येन विजयं प्राप्तवान् असि

संख्ये तस्य न किं चित् तु रावणस्य पराभवः
द्वन्द्वयुद्धम् अनुप्राप्तो दिष्ट्या ते रावणिर् हतः

दिष्ट्या तस्य महाबाहो कालस्येवाभिधावतः
मुक्तः सुररिपोर् वीर प्राप्तश् च विजयस् त्वया

विस्मयस् त्व् एष नः सौम्य संश्रुत्येन्द्रजितं हतम्
अवध्यः सर्वभूतानां महामायाधरो युधि

दत्त्वा पुण्याम् इमां वीर सौम्याम् अभयदक्षिणाम्
दिष्ट्या वर्धसि काकुत्स्थ जयेनामित्रकर्शन

श्रुत्वा तु वचनं तेषाम् ऋषीणां भावितात्मनाम्
विस्मयं परमं गत्वा रामः प्राञ्जलिर् अब्रवीत्

भवन्तः कुम्भकर्णं च रावणं च निशाचरम्
अतिक्रम्य महावीर्यौ किं प्रशंसथ रावणिम्

महोदरं प्रहस्तं च विरूपाक्षं च राक्षसं
अतिक्रम्य महावीर्यान् किं प्रशंसथ रावणिम्

कीदृशो वै प्रभावो ऽस्य किं बलं कः पराक्रमः
केन वा कारणेनैष रावणाद् अतिरिच्यते

शक्यं यदि मया श्रोतुं न खल्व् आज्ञापयामि वः
यदि गुह्यं न चेद् वक्तुं श्रोतुम् इच्छामि कथ्यताम्
कथं शक्रो जितस् तेन कथं लब्धवरश् च सः