રામાયણ · અધ્યાય 7.001

પ્રાપ્તરાજ્યસ્ય રામસ્ય રાક્ષસાનાં વધે કૃતે
આજગ્મુર્ ઋષયઃ સર્વે રાઘવં પ્રતિનન્દિતુમ્

કૌશિકો ઽથ યવક્રીતો રૈભ્યશ્ ચ્યવન એવ ચ
કણ્વો મેધાતિથેઃ પુત્રઃ પૂર્વસ્યાં દિશિ યે શ્રિતાઃ

સ્વસ્ત્યાત્રેયશ્ ચ ભગવાન્ નમુચિઃ પ્રમુચુસ્ તથા
આજગ્મુસ્ તે સહાગસ્ત્યા યે શ્રિતા દક્ષિણાં દિશમ્

પૃષદ્ગુઃ કવષો ધૌમ્યો રૌદ્રેયશ્ ચ મહાન્ ઋષિઃ
તે ઽપ્ય્ આજગ્મુઃ સશિષ્યા વૈ યે શ્રિતાઃ પશ્ચિમાં દિશમ્

વસિષ્ઠઃ કશ્યપો ઽથાત્રિર્ વિશ્વામિત્રો ઽથ ગૌતમઃ
જમદગ્નિર્ ભરદ્વાજસ્ તે ઽપિ સપ્તમહર્ષયઃ

સંપ્રાપ્યૈતે મહાત્માનો રાઘવસ્ય નિવેશનમ્
વિષ્ઠિતાઃ પ્રતિહારાર્થં હુતાશનસમપ્રભાઃ

પ્રતિહારસ્ તતસ્ તૂર્ણમ્ અગસ્ત્યવચનાદ્ અથ
સમીપં રાઘવસ્યાશુ પ્રવિવેશ મહાત્મનઃ

સ રામં દૃશ્ય સહસા પૂર્ણચન્દ્રસમદ્યુતિમ્
અગસ્ત્યં કથયામ્ આસ સંપ્રાતમ્ ઋષિભિઃ સહ

શ્રુત્વા પ્રાપ્તાન્ મુનીંસ્ તાંસ્ તુ બાલસૂર્યસમપ્રભાન્
તદોવાચ નૃપો દ્વાઃસ્થં પ્રવેશય યથાસુખમ્

દૃષ્ટ્વા પ્રાપ્તાન્ મુનીંસ્ તાંસ્ તુ પ્રત્યુત્થાય કૃતાઞ્જલિઃ
રામો ઽભિવાદ્ય પ્રયત આસનાન્ય્ આદિદેશ હ

તેષુ કાઞ્ચનચિત્રેષુ સ્વાસ્તીર્ણેષુ સુખેષુ ચ
યથાર્હમ્ ઉપવિષ્ટાસ્ તે આસનેષ્વ્ ઋષિપુંગવાઃ

રામેણ કુશલં પૃષ્ટાઃ સશિષ્યાઃ સપુરોગમાઃ
મહર્ષયો વેદવિદો રામં વચનમ્ અબ્રુવન્

કુશલં નો મહાબાહો સર્વત્ર રઘુનન્દન
ત્વાં તુ દિષ્ટ્યા કુશલિનં પશ્યામો હતશાત્રવમ્

ન હિ ભારઃ સ તે રામ રાવણો રાક્ષસેશ્વરઃ
સધનુસ્ ત્વં હિ લોકાંસ્ ત્રીન્ વિજયેથા ન સંશયઃ

દિષ્ટ્યા ત્વયા હતો રામ રાવણઃ પુત્રપૌત્રવાન્
દિષ્ટ્યા વિજયિનં ત્વાદ્ય પશ્યામઃ સહ ભાર્યયા

દિષ્ટ્યા પ્રહસ્તો વિકટો વિરૂપાક્ષો મહોદરઃ
અકમ્પનશ્ ચ દુર્ધર્ષો નિહતાસ્ તે નિશાચરાઃ

યસ્ય પ્રમાણાદ્ વિપુલં પ્રમાણં નેહ વિદ્યતે
દિષ્ટ્યા તે સમરે રામ કુમ્ભકર્ણો નિપાતિતઃ

દિષ્ટ્યા ત્વં રાક્ષસેન્દ્રેણ દ્વન્દ્વયુદ્ધમ્ ઉપાગતઃ
દેવતાનામ્ અવધ્યેન વિજયં પ્રાપ્તવાન્ અસિ

સંખ્યે તસ્ય ન કિં ચિત્ તુ રાવણસ્ય પરાભવઃ
દ્વન્દ્વયુદ્ધમ્ અનુપ્રાપ્તો દિષ્ટ્યા તે રાવણિર્ હતઃ

દિષ્ટ્યા તસ્ય મહાબાહો કાલસ્યેવાભિધાવતઃ
મુક્તઃ સુરરિપોર્ વીર પ્રાપ્તશ્ ચ વિજયસ્ ત્વયા

વિસ્મયસ્ ત્વ્ એષ નઃ સૌમ્ય સંશ્રુત્યેન્દ્રજિતં હતમ્
અવધ્યઃ સર્વભૂતાનાં મહામાયાધરો યુધિ

દત્ત્વા પુણ્યામ્ ઇમાં વીર સૌમ્યામ્ અભયદક્ષિણામ્
દિષ્ટ્યા વર્ધસિ કાકુત્સ્થ જયેનામિત્રકર્શન

શ્રુત્વા તુ વચનં તેષામ્ ઋષીણાં ભાવિતાત્મનામ્
વિસ્મયં પરમં ગત્વા રામઃ પ્રાઞ્જલિર્ અબ્રવીત્

ભવન્તઃ કુમ્ભકર્ણં ચ રાવણં ચ નિશાચરમ્
અતિક્રમ્ય મહાવીર્યૌ કિં પ્રશંસથ રાવણિમ્

મહોદરં પ્રહસ્તં ચ વિરૂપાક્ષં ચ રાક્ષસં
અતિક્રમ્ય મહાવીર્યાન્ કિં પ્રશંસથ રાવણિમ્

કીદૃશો વૈ પ્રભાવો ઽસ્ય કિં બલં કઃ પરાક્રમઃ
કેન વા કારણેનૈષ રાવણાદ્ અતિરિચ્યતે

શક્યં યદિ મયા શ્રોતું ન ખલ્વ્ આજ્ઞાપયામિ વઃ
યદિ ગુહ્યં ન ચેદ્ વક્તું શ્રોતુમ્ ઇચ્છામિ કથ્યતામ્
કથં શક્રો જિતસ્ તેન કથં લબ્ધવરશ્ ચ સઃ