रामायण · अध्याय 6.095

ततः प्रवृत्तं सुक्रूरं रामरावणयोस् तदा
सुमहद् द्वैरथं युद्धं सर्वलोकभयावहम्

ततो राक्षससैन्यं च हरीणां च महद् बलम्
प्रगृहीतप्रहरणं निश्चेष्टं समतिष्ठत

संप्रयुद्धौ ततो दृष्ट्वा बलवन् नरराक्षसौ
व्याक्षिप्तहृदयाः सर्वे परं विस्मयम् आगताः

नानाप्रहरणैर् व्यग्रैर् भुजैर् विस्मितबुद्धयः
तस्थुः प्रेक्ष्य च संग्रामं नाभिजघ्नुः परस्परम्

रक्षसां रावणं चापि वानराणां च राघवम्
पश्यतां विस्मिताक्षाणां सैन्यं चित्रम् इवाबभौ

तौ तु तत्र निमित्तानि दृष्ट्वा राघवरावणौ
कृतबुद्धी स्थिरामर्षौ युयुधाते अभीतवत्

जेतव्यम् इति काकुत्स्थो मर्तव्यम् इति रावणः
धृतौ स्ववीर्यसर्वस्वं युद्धे ऽदर्शयतां तदा

ततः क्रोधाद् दशग्रीवः शरान् संधाय वीर्यवान्
मुमोच ध्वजम् उद्दिश्य राघवस्य रथे स्थितम्

ते शरास् तम् अनासाद्य पुरंदररथध्वजम्
रक्तशक्तिं परामृश्य निपेतुर् धरणीतले

ततो रामो ऽभिसंक्रुद्धश् चापम् आयम्य वीर्यवान्
कृतप्रतिकृतं कर्तुं मनसा संप्रचक्रमे

रावणध्वजम् उद्दिश्य मुमोच निशितं शरम्
महासर्पम् इवासह्यं ज्वलन्तं स्वेन तेजसा

जगाम स महीं भित्त्वा दशग्रीवध्वजं शरः
स निकृत्तो ऽपतद् भूमौ रावणस्य रथध्वजः

ध्वजस्योन्मथनं दृष्ट्वा रावणः सुमहाबलः
क्रोधजेनाग्निना संख्ये प्रदीप्त इव चाभवत्

स रोषवशम् आपन्नः शरवर्षं महद् वमन्
रामस्य तुरगान् दिव्याञ् शरैर् विव्याध रावणः

ते विद्धा हरयस् तस्य नास्खलन् नापि बभ्रमुः
बभूवुः स्वस्थहृदयाः पद्मनालैर् इवाहताः

तेषाम् असंभ्रमं दृष्ट्वा वाजिनां रावणस् तदा
भूय एव सुसंक्रुद्धः शरवर्षं मुमोच ह

गदाश् च परिघांश् चैव चक्राणि मुसलानि च
गिरिशृङ्गाणि वृक्षांश् च तथा शूलपरश्वधान्

मायाविहितम् एतत् तु शस्त्रवर्षम् अपातयत्
सहस्रशस् ततो बाणान् अश्रान्तहृदयोद्यमः

तुमुलं त्रासजननं भीमं भीमप्रतिस्वनम्
दुर्धर्षम् अभवद् युद्धे नैकशस्त्रमयं महत्

विमुच्य राघवरथं समन्ताद् वानरे बले
सायकैर् अन्तरिक्षं च चकाराशु निरन्तरम्
मुमोच च दशग्रीवो निःसङ्गेनान्तरात्मना

व्यायच्छमानं तं दृष्ट्वा तत्परं रावणं रणे
प्रहसन्न् इव काकुत्स्थः संदधे सायकाञ् शितान्

स मुमोच ततो बाणान् रणे शतसहस्रशः
तान् दृष्ट्वा रावणश् चक्रे स्वशरैः खं निरन्तरम्

ततस् ताभ्यां प्रयुक्तेन शरवर्षेण भास्वता
शरबद्धम् इवाभाति द्वितीयं भास्वद् अम्बरम्

नानिमित्तो ऽभवद् बाणो नातिभेत्ता न निष्फलः
तथा विसृजतोर् बाणान् रामरावणयोर् मृधे

प्रायुध्येताम् अविच्छिन्नम् अस्यन्तौ सव्यदक्षिणम्
चक्रतुस् तौ शरौघैस् तु निरुच्छ्वासम् इवाम्बरम्

रावणस्य हयान् रामो हयान् रामस्य रावणः
जघ्नतुस् तौ तदान्योन्यं कृतानुकृतकारिणौ