रामायण · अध्याय 6.085

हन्यमाने बले तूर्णम् अन्योन्यं ते महामृधे
सरसीव महाघर्मे सूपक्षीणे बभूवतुः

स्वबलस्य विघातेन विरूपाक्षवधेन च
बभूव द्विगुणं क्रुद्धो रावणो राक्षसाधिपः

प्रक्षीणं तु बलं दृष्ट्वा वध्यमानं वलीमुखैः
बभूवास्य व्यथा युद्धे प्रेक्ष्य दैवविपर्ययम्

उवाच च समीपस्थं महोदरम् अरिंदमम्
अस्मिन् काले महाबाहो जयाशा त्वयि मे स्थिता

जहि शत्रुचमूं वीर दर्शयाद्य पराक्रमम्
भर्तृपिण्डस्य कालो ऽयं निर्वेष्टुं साधु युध्यताम्

एवम् उक्तस् तथेत्य् उक्त्वा राक्षसेन्द्रं महोदरः
प्रविवेशारिसेनां स पतंग इव पावकम्

ततः स कदनं चक्रे वानराणां महाबलः
भर्तृवाक्येन तेजस्वी स्वेन वीर्येण चोदितः

प्रभग्नां समरे दृष्ट्वा वानराणां महाचमूम्
अभिदुद्राव सुग्रीवो महोदरम् अनन्तरम्

प्रगृह्य विपुलां घोरां महीधरसमां शिलाम्
चिक्षेप च महातेजास् तद् वधाय हरीश्वरः

ताम् आपतन्तीं सहसा शिलां दृष्ट्वा महोदरः
असंभ्रान्तस् ततो बाणैर् निर्बिभेद दुरासदाम्

रक्षसा तेन बाणौघैर् निकृत्ता सा सहस्रधा
निपपात शिला भूमौ गृध्रचक्रम् इवाकुलम्

तां तु भिन्नां शिलां दृष्ट्वा सुग्रीवः क्रोधमूर्छितः
सालम् उत्पाट्य चिक्षेप रक्षसे रणमूर्धनि
शरैश् च विददारैनं शूरः परपुरंजयः

स ददर्श ततः क्रुद्धः परिघं पतितं भुवि
आविध्य तु स तं दीप्तं परिघं तस्य दर्शयन्
परिघाग्रेण वेगेन जघानास्य हयोत्तमान्

तस्माद् धतहयाद् वीरः सो ऽवप्लुत्य महारथात्
गदां जग्राह संक्रुद्धो राक्षसो ऽथ महोदरः

गदापरिघहस्तौ तौ युधि वीरौ समीयतुः
नर्दन्तौ गोवृषप्रख्यौ घनाव् इव सविद्युतौ

आजघान गदां तस्य परिघेण हरीश्वरः
पपात स गदोद्भिन्नः परिघस् तस्य भूतले

ततो जग्राह तेजस्वी सुग्रीवो वसुधातलात्
आयसं मुसलं घोरं सर्वतो हेमभूषितम्

तं समुद्यम्य चिक्षेप सो ऽप्य् अन्यां व्याक्षिपद् गदाम्
भिन्नाव् अन्योन्यम् आसाद्य पेततुर् धरणीतले

ततो भग्नप्रहरणौ मुष्टिभ्यां तौ समीयतुः
तेजोबलसमाविष्टौ दीप्ताव् इव हुताशनौ

जघ्नतुस् तौ तदान्योन्यं नेदतुश् च पुनः पुनः
तलैश् चान्योन्यम् आहत्य पेततुर् धरणीतले

उत्पेततुस् ततस् तूर्णं जघ्नतुश् च परस्परम्
भुजैश् चिक्षेपतुर् वीराव् अन्योन्यम् अपराजितौ

आजहार तदा खड्गम् अदूरपरिवर्तिनम्
राक्षसश् चर्मणा सार्धं महावेगो महोदरः

तथैव च महाखड्गं चर्मणा पतितं सह
जग्राह वानरश्रेष्ठः सुग्रीवो वेगवत्तरः

तौ तु रोषपरीताङ्गौ नर्दन्ताव् अभ्यधावताम्
उद्यतासी रणे हृष्टौ युधि शस्त्रविशारदौ

दक्षिणं मण्डलं चोभौ तौ तूर्णं संपरीयतुः
अन्योन्यम् अभिसंक्रुद्धौ जये प्रणिहिताव् उभौ

स तु शूरो महावेगो वीर्यश्लाघी महोदरः
महाचर्मणि तं खड्गं पातयाम् आस दुर्मतिः

लग्नम् उत्कर्षतः खड्गं खड्गेन कपिकुञ्जरः
जहार सशिरस् त्राणं कुण्डलोपहितं शिरः

निकृत्तशिरसस् तस्य पतितस्य महीतले
तद् बलं राक्षसेन्द्रस्य दृष्ट्वा तत्र न तिष्ठति

हत्वा तं वानरैः सार्धं ननाद मुदितो हरिः
चुक्रोध च दशग्रीवो बभौ हृष्टश् च राघवः