રામાયણ · અધ્યાય 6.085

હન્યમાને બલે તૂર્ણમ્ અન્યોન્યં તે મહામૃધે
સરસીવ મહાઘર્મે સૂપક્ષીણે બભૂવતુઃ

સ્વબલસ્ય વિઘાતેન વિરૂપાક્ષવધેન ચ
બભૂવ દ્વિગુણં ક્રુદ્ધો રાવણો રાક્ષસાધિપઃ

પ્રક્ષીણં તુ બલં દૃષ્ટ્વા વધ્યમાનં વલીમુખૈઃ
બભૂવાસ્ય વ્યથા યુદ્ધે પ્રેક્ષ્ય દૈવવિપર્યયમ્

ઉવાચ ચ સમીપસ્થં મહોદરમ્ અરિંદમમ્
અસ્મિન્ કાલે મહાબાહો જયાશા ત્વયિ મે સ્થિતા

જહિ શત્રુચમૂં વીર દર્શયાદ્ય પરાક્રમમ્
ભર્તૃપિણ્ડસ્ય કાલો ઽયં નિર્વેષ્ટું સાધુ યુધ્યતામ્

એવમ્ ઉક્તસ્ તથેત્ય્ ઉક્ત્વા રાક્ષસેન્દ્રં મહોદરઃ
પ્રવિવેશારિસેનાં સ પતંગ ઇવ પાવકમ્

તતઃ સ કદનં ચક્રે વાનરાણાં મહાબલઃ
ભર્તૃવાક્યેન તેજસ્વી સ્વેન વીર્યેણ ચોદિતઃ

પ્રભગ્નાં સમરે દૃષ્ટ્વા વાનરાણાં મહાચમૂમ્
અભિદુદ્રાવ સુગ્રીવો મહોદરમ્ અનન્તરમ્

પ્રગૃહ્ય વિપુલાં ઘોરાં મહીધરસમાં શિલામ્
ચિક્ષેપ ચ મહાતેજાસ્ તદ્ વધાય હરીશ્વરઃ

તામ્ આપતન્તીં સહસા શિલાં દૃષ્ટ્વા મહોદરઃ
અસંભ્રાન્તસ્ તતો બાણૈર્ નિર્બિભેદ દુરાસદામ્

રક્ષસા તેન બાણૌઘૈર્ નિકૃત્તા સા સહસ્રધા
નિપપાત શિલા ભૂમૌ ગૃધ્રચક્રમ્ ઇવાકુલમ્

તાં તુ ભિન્નાં શિલાં દૃષ્ટ્વા સુગ્રીવઃ ક્રોધમૂર્છિતઃ
સાલમ્ ઉત્પાટ્ય ચિક્ષેપ રક્ષસે રણમૂર્ધનિ
શરૈશ્ ચ વિદદારૈનં શૂરઃ પરપુરંજયઃ

સ દદર્શ તતઃ ક્રુદ્ધઃ પરિઘં પતિતં ભુવિ
આવિધ્ય તુ સ તં દીપ્તં પરિઘં તસ્ય દર્શયન્
પરિઘાગ્રેણ વેગેન જઘાનાસ્ય હયોત્તમાન્

તસ્માદ્ ધતહયાદ્ વીરઃ સો ઽવપ્લુત્ય મહારથાત્
ગદાં જગ્રાહ સંક્રુદ્ધો રાક્ષસો ઽથ મહોદરઃ

ગદાપરિઘહસ્તૌ તૌ યુધિ વીરૌ સમીયતુઃ
નર્દન્તૌ ગોવૃષપ્રખ્યૌ ઘનાવ્ ઇવ સવિદ્યુતૌ

આજઘાન ગદાં તસ્ય પરિઘેણ હરીશ્વરઃ
પપાત સ ગદોદ્ભિન્નઃ પરિઘસ્ તસ્ય ભૂતલે

તતો જગ્રાહ તેજસ્વી સુગ્રીવો વસુધાતલાત્
આયસં મુસલં ઘોરં સર્વતો હેમભૂષિતમ્

તં સમુદ્યમ્ય ચિક્ષેપ સો ઽપ્ય્ અન્યાં વ્યાક્ષિપદ્ ગદામ્
ભિન્નાવ્ અન્યોન્યમ્ આસાદ્ય પેતતુર્ ધરણીતલે

તતો ભગ્નપ્રહરણૌ મુષ્ટિભ્યાં તૌ સમીયતુઃ
તેજોબલસમાવિષ્ટૌ દીપ્તાવ્ ઇવ હુતાશનૌ

જઘ્નતુસ્ તૌ તદાન્યોન્યં નેદતુશ્ ચ પુનઃ પુનઃ
તલૈશ્ ચાન્યોન્યમ્ આહત્ય પેતતુર્ ધરણીતલે

ઉત્પેતતુસ્ તતસ્ તૂર્ણં જઘ્નતુશ્ ચ પરસ્પરમ્
ભુજૈશ્ ચિક્ષેપતુર્ વીરાવ્ અન્યોન્યમ્ અપરાજિતૌ

આજહાર તદા ખડ્ગમ્ અદૂરપરિવર્તિનમ્
રાક્ષસશ્ ચર્મણા સાર્ધં મહાવેગો મહોદરઃ

તથૈવ ચ મહાખડ્ગં ચર્મણા પતિતં સહ
જગ્રાહ વાનરશ્રેષ્ઠઃ સુગ્રીવો વેગવત્તરઃ

તૌ તુ રોષપરીતાઙ્ગૌ નર્દન્તાવ્ અભ્યધાવતામ્
ઉદ્યતાસી રણે હૃષ્ટૌ યુધિ શસ્ત્રવિશારદૌ

દક્ષિણં મણ્ડલં ચોભૌ તૌ તૂર્ણં સંપરીયતુઃ
અન્યોન્યમ્ અભિસંક્રુદ્ધૌ જયે પ્રણિહિતાવ્ ઉભૌ

સ તુ શૂરો મહાવેગો વીર્યશ્લાઘી મહોદરઃ
મહાચર્મણિ તં ખડ્ગં પાતયામ્ આસ દુર્મતિઃ

લગ્નમ્ ઉત્કર્ષતઃ ખડ્ગં ખડ્ગેન કપિકુઞ્જરઃ
જહાર સશિરસ્ ત્રાણં કુણ્ડલોપહિતં શિરઃ

નિકૃત્તશિરસસ્ તસ્ય પતિતસ્ય મહીતલે
તદ્ બલં રાક્ષસેન્દ્રસ્ય દૃષ્ટ્વા તત્ર ન તિષ્ઠતિ

હત્વા તં વાનરૈઃ સાર્ધં નનાદ મુદિતો હરિઃ
ચુક્રોધ ચ દશગ્રીવો બભૌ હૃષ્ટશ્ ચ રાઘવઃ