रामायण · अध्याय 6.081

स प्रविश्य सभां राजा दीनः परमदुःखितः
निषसादासने मुख्ये सिंहः क्रुद्ध इव श्वसन्

अब्रवीच् च तदा सर्वान् बलमुख्यान् महाबलः
रावणः प्राञ्जलीन् वाक्यं पुत्रव्यसनकर्शितः

सर्वे भवन्तः सर्वेण हस्त्यश्वेन समावृताः
निर्यान्तु रथसंघैश् च पादातैश् चोपशोभिताः

एकं रामं परिक्षिप्य समरे हन्तुम् अर्हथ
प्रहृष्टा शरवर्षेण प्रावृट्काल इवाम्बुदाः

अथ वाहं शरैर् तीक्ष्णैर् भिन्नगात्रं महारणे
भवद्भिः श्वो निहन्तास्मि रामं लोकस्य पश्यतः

इत्य् एवं राक्षसेन्द्रस्य वाक्यम् आदाय राक्षसाः
निर्ययुस् ते रथैः शीघ्रं नागानीकैश् च संवृताः

स संग्रामो महाभीमः सूर्यस्योदयनं प्रति
रक्षसां वानराणां च तुमुलः समपद्यत

ते गदाभिर् विचित्राभिः प्रासैः खड्गैः परश्वधैः
अन्योन्यं समरे जघ्नुस् तदा वानरराक्षसाः

मातंगरथकूलस्य वाजिमत्स्या ध्वजद्रुमाः
शरीरसंघाटवहाः प्रसस्रुः शोणितापगाः

ध्वजवर्मरथान् अश्वान् नानाप्रहरणानि च
आप्लुत्याप्लुत्य समरे वानरेन्द्रा बभञ्जिरे

केशान् कर्णललाटांश् च नासिकाश् च प्लवंगमाः
रक्षसां दशनैस् तीक्ष्णैर् नखैश् चापि व्यकर्तयन्

एकैकं राक्षसं संख्ये शतं वानरपुंगवाः
अभ्यधावन्त फलिनं वृक्षं शकुनयो यथा

तथा गदाभिर् गुर्वीभिः प्रासैः खड्गैः परश्वधैः
निर्जघ्नुर् वानरान् घोरान् राक्षसाः पर्वतोपमाः

राक्षसैर् वध्यमानानां वानराणां महाचमूः
शरण्यं शरणं याता रामं दशरथात्मजम्

ततो रामो महातेजा धनुर् आदाय वीर्यवान्
प्रविश्य राक्षसं सैन्यं शरवर्षं ववर्ष ह

प्रविष्टं तु तदा रामं मेघाः सूर्यम् इवाम्बरे
नाभिजग्मुर् महाघोरं निर्दहन्तं शराग्निना

कृतान्य् एव सुघोराणि रामेण रजनीचराः
रणे रामस्य ददृशुः कर्माण्य् असुकराणि च

चालयन्तं महानीकं विधमन्तं महारथान्
ददृशुस् ते न वै रामं वातं वनगतं यथा

छिन्नं भिन्नं शरैर् दग्धं प्रभग्नं शस्त्रपीडितम्
बलं रामेण ददृशुर् न रमं शीघ्रकारिणम्

प्रहरन्तं शरीरेषु न ते पश्यन्ति राघवम्
इन्द्रियार्थेषु तिष्ठन्तं भूतात्मानम् इव प्रजाः

एष हन्ति गजानीकम् एष हन्ति महारथान्
एष हन्ति शरैस् तीक्ष्णैः पदातीन् वाजिभिः सह

इति ते राक्षसाः सर्वे रामस्य सदृशान् रणे
अन्योन्यकुपिता जघ्नुः सादृश्याद् राघवस्य ते

न ते ददृशिरे रामं दहन्तम् अरिवाहिनीम्
मोहिताः परमास्त्रेण गान्धर्वेण महात्मना

ते तु रामसहस्राणि रणे पश्यन्ति राक्षसाः
पुनः पश्यन्ति काकुत्स्थम् एकम् एव महाहवे

भ्रमन्तीं काञ्चनीं कोटिं कार्मुकस्य महात्मनः
अलातचक्रप्रतिमां ददृशुस् ते न राघवम्

शरीरनाभि सत्त्वार्चिः शरीरं नेमिकार्मुकम्
ज्याघोषतलनिर्घोषं तेजोबुद्धिगुणप्रभम्

दिव्यास्त्रगुणपर्यन्तं निघ्नन्तं युधि राक्षसान्
ददृशू रामचक्रं तत् कालचक्रम् इव प्रजाः

अनीकं दशसाहस्रं रथानां वातरंहसाम्
अष्टादशसहस्राणि कुञ्जराणां तरस्विनाम्

चतुर्दशसहस्राणि सारोहाणां च वाजिनाम्
पूर्णे शतसहस्रे द्वे राक्षसानां पदातिनाम्

दिवसस्याष्टमे भागे शरैर् अग्निशिखोपमैः
हतान्य् एकेन रामेण रक्षसां कामरूपिणाम्

ते हताश्वा हतरथाः श्रान्ता विमथितध्वजाः
अभिपेतुः पुरीं लङ्कां हतशेषा निशाचराः

हतैर् गजपदात्य् अश्वैस् तद् बभूव रणाजिरम्
आक्रीडभूमी रुद्रस्य क्रुद्धस्येव पिनाकिनः

ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश् च परमर्षयः
साधु साध्व् इति रामस्य तत् कर्म समपूजयन्

अब्रवीच् च तदा रामः सुग्रीवं प्रत्यनन्तरम्
एतद् अस्त्रबलं दिव्यं मम वा त्र्यम्बकस्य वा

निहत्य तां राक्षसवाहिनीं तु रामस् तदा शक्रसमो महात्मा
अस्त्रेषु शस्त्रेषु जितक्लमश् च संस्तूयते देवगणैः प्रहृष्टैः