रामायण · अध्याय 6.064

निकुम्भो भ्रातरं दृष्ट्वा सुग्रीवेण निपातितम्
प्रदहन्न् इव कोपेन वानरेन्द्रम् अवैक्षत

ततः स्रग्दामसंनद्धं दत्तपञ्चाङ्गुलं शुभम्
आददे परिघं वीरो नगेन्द्रशिखरोपमम्

हेमपट्टपरिक्षिप्तं वज्रविद्रुमभूषितम्
यमदण्डोपमं भीमं रक्षसां भयनाशनम्

तम् आविध्य महातेजाः शक्रध्वजसमं रणे
विननाद विवृत्तास्यो निकुम्भो भीमविक्रमः

उरोगतेन निष्केण भुजस्थैर् अङ्गदैर् अपि
कुण्डलाभ्यां च मृष्टाभ्यां मालया च विचित्रया

निकुम्भो भूषणैर् भाति तेन स्म परिघेण च
यथेन्द्रधनुषा मेघः सविद्युत्स्तनयित्नुमान्

परिघाग्रेण पुस्फोट वातग्रन्थिर् महात्मनः
प्रजज्वाल सघोषश् च विधूम इव पावकः

नगर्या विटपावत्या गन्धर्वभवनोत्तमैः
सह चैवामरावत्या सर्वैश् च भवनैः सह

सतारागणनक्षत्रं सचन्द्रं समहाग्रहम्
निकुम्भपरिघाघूर्णं भ्रमतीव नभस्तलम्

दुरासदश् च संजज्ञे परिघाभरणप्रभः
क्रोधेन्धनो निकुम्भाग्निर् युगान्ताग्निर् इवोत्थितः

राक्षसा वानराश् चापि न शेकुः स्पन्दितुं भयात्
हनूमंस् तु विवृत्योरस् तस्थौ प्रमुखतो बली

परिघोपमबाहुस् तु परिघं भास्करप्रभम्
बली बलवतस् तस्य पातयाम् आस वक्षसि

स्थिरे तस्योरसि व्यूढे परिघः शतधा कृतः
विशीर्यमाणः सहसा उल्का शतम् इवाम्बरे

स तु तेन प्रहारेण चचाल च महाकपिः
परिघेण समाधूतो यथा भूमिचले ऽचलः

स तथाभिहतस् तेन हनूमान् प्लवगोत्तमः
मुष्टिं संवर्तयाम् आस बलेनातिमहाबलः

तम् उद्यम्य महातेजा निकुम्भोरसि वीर्यवान्
अभिचिक्षेप वेगेन वेगवान् वायुविक्रमः

ततः पुस्फोट चर्मास्य प्रसुस्राव च शोणितम्
मुष्टिना तेन संजज्ञे ज्वाला विद्युद् इवोत्थिता

स तु तेन प्रहारेण निकुम्भो विचचाल ह
स्वस्थश् चापि निजग्राह हनूमन्तं महाबलम्

विचुक्रुशुस् तदा संख्ये भीमं लङ्कानिवासिनः
निकुम्भेनोद्धृतं दृष्ट्वा हनूमन्तं महाबलम्

स तथा ह्रियमाणो ऽपि कुम्भकर्णात्मजेन हि
आजघानानिलसुतो वज्रवेगेन मुष्टिना

आत्मानं मोचयित्वाथ क्षिताव् अभ्यवपद्यत
हनूमान् उन्ममथाशु निकुम्भं मारुतात्मजः

निक्षिप्य परमायत्तो निकुम्भं निष्पिपेष च
उत्पत्य चास्य वेगेन पपातोरसि वीर्यवान्

परिगृह्य च बाहुभ्यां परिवृत्य शिरोधराम्
उत्पाटयाम् आस शिरो भैरवं नदतो महत्

अथ विनदति सादिते निकुम्भे पवनसुतेन रणे बभूव युद्धम्
दशरथसुतराक्षसेन्द्रचम्वोर् भृशतरम् आगतरोषयोः सुभीमम्