रामायण · अध्याय 6.038

भर्तारं निहतं दृष्ट्वा लक्ष्मणं च महाबलम्
विललाप भृशं सीता करुणं शोककर्शिता

ऊचुर् लक्षणिका ये मां पुत्रिण्य् अविधवेति च
ते ऽस्य सर्वे हते रामे ऽज्ञानिनो ऽनृतवादिनः

यज्वनो महिषीं ये माम् ऊचुः पत्नीं च सत्रिणः
ते ऽद्य सर्वे हते रामे ऽज्ञानिनो ऽनृतवादिनः

वीरपार्थिवपत्नी त्वं ये धन्येति च मां विदुः
ते ऽद्य सर्वे हते रामे ऽज्ञानिनो ऽनृतवादिनः

ऊचुः संश्रवणे ये मां द्विजाः कार्तान्तिकाः शुभाम्
ते ऽद्य सर्वे हते रामे ऽज्ञानिनो ऽनृतवादिनः

इमानि खलु पद्मानि पादयोर् यैः किल स्त्रियः
अधिराज्ये ऽभिषिच्यन्ते नरेन्द्रैः पतिभिः सह

वैधव्यं यान्ति यैर् नार्यो ऽलक्षणैर् भाग्यदुर्लभाः
नात्मनस् तानि पश्यामि पश्यन्ती हतलक्षणा

सत्यानीमानि पद्मानि स्त्रीणाम् उक्त्वानि लक्षणे
तान्य् अद्य निहते रामे वितथानि भवन्ति मे

केशाः सूक्ष्माः समा नीला भ्रुवौ चासंगते मम
वृत्ते चालोमशे जङ्घे दन्ताश् चाविरला मम

शङ्खे नेत्रे करौ पादौ गुल्फाव् ऊरू च मे चितौ
अनुवृत्ता नखाः स्निग्धाः समाश् चाङ्गुलयो मम

स्तनौ चाविरलौ पीनौ ममेमौ मग्नचूचुकौ
मग्ना चोत्सङ्गिनी नाभिः पार्श्वोरस्कं च मे चितम्

मम वर्णो मणिनिभो मृदून्य् अङ्गरुहाणि च
प्रतिष्ठितां द्वदशभिर् माम् ऊचुः शुभलक्षणाम्

समग्रयवम् अच्छिद्रं पाणिपादं च वर्णवत्
मन्दस्मितेत्य् एव च मां कन्यालक्षणिका विदुः

अधिराज्ये ऽभिषेको मे ब्राह्मणैः पतिना सह
कृतान्तकुशलैर् उक्तं तत् सर्वं वितथीकृतम्

शोधयित्वा जनस्थानं प्रवृत्तिम् उपलभ्य च
तीर्त्वा सागरम् अक्षोभ्यं भ्रातरौ गोष्पदे हतौ

ननु वारुणम् आग्नेयम् ऐन्द्रं वायव्यम् एव च
अस्त्रं ब्रह्मशिरश् चैव राघवौ प्रत्यपद्यताम्

अदृश्यमानेन रणे मायया वासवोपमौ
मम नाथाव् अनाथाया निहतौ रामलक्ष्मणौ

न हि दृष्टिपथं प्राप्य राघवस्य रणे रिपुः
जीवन् प्रतिनिवर्तेत यद्य् अपि स्यान् मनोजवः

न कालस्यातिभारो ऽस्ति कृतान्तश् च सुदुर्जयः
यत्र रामः सह भ्रात्रा शेते युधि निपाथितः

नाहं शोचामि भर्तारं निहतं न च लक्ष्मणम्
नात्मानं जननी चापि यथा श्वश्रूं तपस्विनीम्

सा हि चिन्तयते नित्यं समाप्तव्रतम् आगतम्
कदा द्रक्ष्यामि सीतां च रामं च सहलक्ष्मणम्

परिदेवयमानां तां राक्षसी त्रिजटाब्रवीत्
मा विषादं कृथा देवि भर्तायं तव जीवति

कारणानि च वक्ष्यामि महान्ति सदृशानि च
यथेमौ जीवतो देवि भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ

न हि कोपपरीतानि हर्षपर्युत्सुकानि च
भवन्ति युधि योधानां मुखानि निहते पतौ

इदं विमानं वैदेहि पुष्पकं नाम नामतः
दिव्यं त्वां धारयेन् नेदं यद्य् एतौ गजजीवितौ

हतवीरप्रधाना हि हतोत्साहा निरुद्यमा
सेना भ्रमति संख्येषु हतकर्णेव नौर् जले

इयं पुनर् असंभ्रान्ता निरुद्विग्ना तरस्विनी
सेना रक्षति काकुत्स्थौ मायया निर्जितौ रणे

सा त्वं भव सुविस्रब्धा अनुमानैः सुखोदयैः
अहतौ पश्य काकुत्स्थौ स्नेहाद् एतद् ब्रवीमि ते

अनृतं नोक्तपूर्वं मे न च वक्ष्ये कदा चन
चारित्रसुखशीलत्वात् प्रविष्टासि मनो मम

नेमौ शक्यौ रणे जेतुं सेन्द्रैर् अपि सुरासुरैः
एतयोर् आननं दृष्ट्वा मया चावेदितं तव

इदं च सुमहच् चिह्नं शनैः पश्यस्व मैथिलि
निःसंज्ञाव् अप्य् उभाव् एतौ नैव लक्ष्मीर् वियुज्यते

प्रायेण गतसत्त्वानां पुरुषाणां गतायुषाम्
दृश्यमानेषु वक्त्रेषु परं भवति वैकृतम्

त्यज शोकं च दुःखं च मोहं च जनकात्मजे
रामलक्ष्मणयोर् अर्थे नाद्य शक्यम् अजीवितुम्

श्रुत्वा तु वचनं तस्याः सीता सुरसुतोपमा
कृताञ्जलिर् उवाचेदम् एवम् अस्त्व् इति मैथिली

विमानं पुष्पकं तत् तु समिवर्त्य मनोजवम्
दीना त्रिजटया सीता लङ्काम् एव प्रवेशिता

ततस् त्रिजटया सार्धं पुष्पकाद् अवरुह्य सा
अशोकवनिकाम् एव रक्षसीभिः प्रवेशिता

प्रविश्य सीता बहुवृक्षषण्डां तां राक्षसेन्द्रस्य विहारभूमिम्
संप्रेक्ष्य संचिन्त्य च राजपुत्रौ परं विषादं समुपाजगाम