રામાયણ · અધ્યાય 6.038

ભર્તારં નિહતં દૃષ્ટ્વા લક્ષ્મણં ચ મહાબલમ્
વિલલાપ ભૃશં સીતા કરુણં શોકકર્શિતા

ઊચુર્ લક્ષણિકા યે માં પુત્રિણ્ય્ અવિધવેતિ ચ
તે ઽસ્ય સર્વે હતે રામે ઽજ્ઞાનિનો ઽનૃતવાદિનઃ

યજ્વનો મહિષીં યે મામ્ ઊચુઃ પત્નીં ચ સત્રિણઃ
તે ઽદ્ય સર્વે હતે રામે ઽજ્ઞાનિનો ઽનૃતવાદિનઃ

વીરપાર્થિવપત્ની ત્વં યે ધન્યેતિ ચ માં વિદુઃ
તે ઽદ્ય સર્વે હતે રામે ઽજ્ઞાનિનો ઽનૃતવાદિનઃ

ઊચુઃ સંશ્રવણે યે માં દ્વિજાઃ કાર્તાન્તિકાઃ શુભામ્
તે ઽદ્ય સર્વે હતે રામે ઽજ્ઞાનિનો ઽનૃતવાદિનઃ

ઇમાનિ ખલુ પદ્માનિ પાદયોર્ યૈઃ કિલ સ્ત્રિયઃ
અધિરાજ્યે ઽભિષિચ્યન્તે નરેન્દ્રૈઃ પતિભિઃ સહ

વૈધવ્યં યાન્તિ યૈર્ નાર્યો ઽલક્ષણૈર્ ભાગ્યદુર્લભાઃ
નાત્મનસ્ તાનિ પશ્યામિ પશ્યન્તી હતલક્ષણા

સત્યાનીમાનિ પદ્માનિ સ્ત્રીણામ્ ઉક્ત્વાનિ લક્ષણે
તાન્ય્ અદ્ય નિહતે રામે વિતથાનિ ભવન્તિ મે

કેશાઃ સૂક્ષ્માઃ સમા નીલા ભ્રુવૌ ચાસંગતે મમ
વૃત્તે ચાલોમશે જઙ્ઘે દન્તાશ્ ચાવિરલા મમ

શઙ્ખે નેત્રે કરૌ પાદૌ ગુલ્ફાવ્ ઊરૂ ચ મે ચિતૌ
અનુવૃત્તા નખાઃ સ્નિગ્ધાઃ સમાશ્ ચાઙ્ગુલયો મમ

સ્તનૌ ચાવિરલૌ પીનૌ મમેમૌ મગ્નચૂચુકૌ
મગ્ના ચોત્સઙ્ગિની નાભિઃ પાર્શ્વોરસ્કં ચ મે ચિતમ્

મમ વર્ણો મણિનિભો મૃદૂન્ય્ અઙ્ગરુહાણિ ચ
પ્રતિષ્ઠિતાં દ્વદશભિર્ મામ્ ઊચુઃ શુભલક્ષણામ્

સમગ્રયવમ્ અચ્છિદ્રં પાણિપાદં ચ વર્ણવત્
મન્દસ્મિતેત્ય્ એવ ચ માં કન્યાલક્ષણિકા વિદુઃ

અધિરાજ્યે ઽભિષેકો મે બ્રાહ્મણૈઃ પતિના સહ
કૃતાન્તકુશલૈર્ ઉક્તં તત્ સર્વં વિતથીકૃતમ્

શોધયિત્વા જનસ્થાનં પ્રવૃત્તિમ્ ઉપલભ્ય ચ
તીર્ત્વા સાગરમ્ અક્ષોભ્યં ભ્રાતરૌ ગોષ્પદે હતૌ

નનુ વારુણમ્ આગ્નેયમ્ ઐન્દ્રં વાયવ્યમ્ એવ ચ
અસ્ત્રં બ્રહ્મશિરશ્ ચૈવ રાઘવૌ પ્રત્યપદ્યતામ્

અદૃશ્યમાનેન રણે માયયા વાસવોપમૌ
મમ નાથાવ્ અનાથાયા નિહતૌ રામલક્ષ્મણૌ

ન હિ દૃષ્ટિપથં પ્રાપ્ય રાઘવસ્ય રણે રિપુઃ
જીવન્ પ્રતિનિવર્તેત યદ્ય્ અપિ સ્યાન્ મનોજવઃ

ન કાલસ્યાતિભારો ઽસ્તિ કૃતાન્તશ્ ચ સુદુર્જયઃ
યત્ર રામઃ સહ ભ્રાત્રા શેતે યુધિ નિપાથિતઃ

નાહં શોચામિ ભર્તારં નિહતં ન ચ લક્ષ્મણમ્
નાત્માનં જનની ચાપિ યથા શ્વશ્રૂં તપસ્વિનીમ્

સા હિ ચિન્તયતે નિત્યં સમાપ્તવ્રતમ્ આગતમ્
કદા દ્રક્ષ્યામિ સીતાં ચ રામં ચ સહલક્ષ્મણમ્

પરિદેવયમાનાં તાં રાક્ષસી ત્રિજટાબ્રવીત્
મા વિષાદં કૃથા દેવિ ભર્તાયં તવ જીવતિ

કારણાનિ ચ વક્ષ્યામિ મહાન્તિ સદૃશાનિ ચ
યથેમૌ જીવતો દેવિ ભ્રાતરૌ રામલક્ષ્મણૌ

ન હિ કોપપરીતાનિ હર્ષપર્યુત્સુકાનિ ચ
ભવન્તિ યુધિ યોધાનાં મુખાનિ નિહતે પતૌ

ઇદં વિમાનં વૈદેહિ પુષ્પકં નામ નામતઃ
દિવ્યં ત્વાં ધારયેન્ નેદં યદ્ય્ એતૌ ગજજીવિતૌ

હતવીરપ્રધાના હિ હતોત્સાહા નિરુદ્યમા
સેના ભ્રમતિ સંખ્યેષુ હતકર્ણેવ નૌર્ જલે

ઇયં પુનર્ અસંભ્રાન્તા નિરુદ્વિગ્ના તરસ્વિની
સેના રક્ષતિ કાકુત્સ્થૌ માયયા નિર્જિતૌ રણે

સા ત્વં ભવ સુવિસ્રબ્ધા અનુમાનૈઃ સુખોદયૈઃ
અહતૌ પશ્ય કાકુત્સ્થૌ સ્નેહાદ્ એતદ્ બ્રવીમિ તે

અનૃતં નોક્તપૂર્વં મે ન ચ વક્ષ્યે કદા ચન
ચારિત્રસુખશીલત્વાત્ પ્રવિષ્ટાસિ મનો મમ

નેમૌ શક્યૌ રણે જેતું સેન્દ્રૈર્ અપિ સુરાસુરૈઃ
એતયોર્ આનનં દૃષ્ટ્વા મયા ચાવેદિતં તવ

ઇદં ચ સુમહચ્ ચિહ્નં શનૈઃ પશ્યસ્વ મૈથિલિ
નિઃસંજ્ઞાવ્ અપ્ય્ ઉભાવ્ એતૌ નૈવ લક્ષ્મીર્ વિયુજ્યતે

પ્રાયેણ ગતસત્ત્વાનાં પુરુષાણાં ગતાયુષામ્
દૃશ્યમાનેષુ વક્ત્રેષુ પરં ભવતિ વૈકૃતમ્

ત્યજ શોકં ચ દુઃખં ચ મોહં ચ જનકાત્મજે
રામલક્ષ્મણયોર્ અર્થે નાદ્ય શક્યમ્ અજીવિતુમ્

શ્રુત્વા તુ વચનં તસ્યાઃ સીતા સુરસુતોપમા
કૃતાઞ્જલિર્ ઉવાચેદમ્ એવમ્ અસ્ત્વ્ ઇતિ મૈથિલી

વિમાનં પુષ્પકં તત્ તુ સમિવર્ત્ય મનોજવમ્
દીના ત્રિજટયા સીતા લઙ્કામ્ એવ પ્રવેશિતા

તતસ્ ત્રિજટયા સાર્ધં પુષ્પકાદ્ અવરુહ્ય સા
અશોકવનિકામ્ એવ રક્ષસીભિઃ પ્રવેશિતા

પ્રવિશ્ય સીતા બહુવૃક્ષષણ્ડાં તાં રાક્ષસેન્દ્રસ્ય વિહારભૂમિમ્
સંપ્રેક્ષ્ય સંચિન્ત્ય ચ રાજપુત્રૌ પરં વિષાદં સમુપાજગામ