रामायण · अध्याय 6.015

ततो मध्यात् समुद्रस्य सागरः स्वयम् उत्थितः
उदयन् हि महाशैलान् मेरोर् इव दिवाकरः
पन्नगैः सह दीप्तास्यैः समुद्रः प्रत्यदृश्यत

स्निग्धवैदूर्यसंकाशो जाम्बूनदविभूषितः
रक्तमाल्याम्बरधरः पद्मपत्रनिभेक्षणः

सागरः समतिक्रम्य पूर्वम् आमन्त्र्य वीर्यवान्
अब्रवीत् प्राञ्जलिर् वाक्यं राघवं शरपाणिनम्

पृथिवी वायुर् आकाशम् आपो ज्योतिश् च राघवः
स्वभावे सौम्य तिष्ठन्ति शाश्वतं मार्गम् आश्रिताः

तत् स्वभावो ममाप्य् एष यद् अगाधो ऽहम् अप्लवः
विकारस् तु भवेद् राध एतत् ते प्रवदाम्य् अहम्

न कामान् न च लोभाद् वा न भयात् पार्थिवात्मज
ग्राहनक्राकुलजलं स्तम्भयेयं कथं चन

विधास्ये राम येनापि विषहिष्ये ह्य् अहं तथा
ग्राहा न प्रहरिष्यन्ति यावत् सेना तरिष्यति

अयं सौम्य नलो नाम तनुजो विश्वकर्मणः
पित्रा दत्तवरः श्रीमान् प्रतिमो विश्वकर्मणः

एष सेतुं महोत्साहः करोतु मयि वानरः
तम् अहं धारयिष्यामि तथा ह्य् एष यथा पिता

एवम् उक्त्वोदधिर् नष्टः समुत्थाय नलस् ततः
अब्रवीद् वानरश्रेष्ठो वाक्यं रामं महाबलः

अहं सेतुं करिष्यामि विस्तीर्णे वरुणालये
पितुः सामर्थ्यम् आस्थाय तत्त्वम् आह महोदधिः

मम मातुर् वरो दत्तो मन्दरे विश्वकर्मणा
औरसस् तस्य पुत्रो ऽहं सदृशो विश्वकर्मणा

न चाप्य् अहम् अनुक्तो वै प्रब्रूयाम् आत्मनो गुणान्
कामम् अद्यैव बध्नन्तु सेतुं वानरपुंगवाः

ततो निसृष्टरामेण सर्वतो हरियूथपाः
अभिपेतुर् महारण्यं हृष्टाः शतसहस्रशः

ते नगान् नगसंकाशाः शाखामृगगणर्षभाः
बभञ्जुर् वानरास् तत्र प्रचकर्षुश् च सागरम्

ते सालैश् चाश्वकर्णैश् च धवैर् वंशैश् च वानराः
कुटजैर् अर्जुनैस् तालैस् तिकलैस् तिमिशैर् अपि

बिल्वकैः सप्तपर्णैश् च कर्णिकारैश् च पुष्पितैः
चूतैश् चाशोकवृक्षैश् च सागरं समपूरयन्

समूलांश् च विमूलांश् च पादपान् हरिसत्तमाः
इन्द्रकेतून् इवोद्यम्य प्रजह्रुर् हरयस् तरून्

प्रक्षिप्यमाणैर् अचलैः सहसा जलम् उद्धतम्
समुत्पतितम् आकाशम् अपासर्पत् ततस् ततः

दशयोजनविस्तीर्णं शतयोजनम् आयतम्
नलश् चक्रे महासेतुं मध्ये नदनदीपतेः

शिलानां क्षिप्यमाणानां शैलानां तत्र पात्यताम्
बभूव तुमुलः शब्दस् तदा तस्मिन् महोदधौ

स नलेन कृतः सेतुः सागरे मकरालये
शुशुभे सुभगः श्रीमान् स्वातीपथ इवाम्बरे

ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश् च परमर्षयः

आप्लवन्तः प्लवन्तश् च गर्जन्तश् च प्लवंगमाः
तम् अचिन्त्यम् असह्यं च अद्भुतं लोमहर्षणम्
ददृशुः सर्वभूतानि सागरे सेतुबन्धनम्

तानि कोटिसहस्राणि वानराणां महौजसाम्
बध्नन्तः सागरे सेतुं जग्मुः पारं महोदधेः

विशालः सुकृतः श्रीमान् सुभूमिः सुसमाहितः
अशोभत महासेतुः सीमन्त इव सागरे

ततः परे समुद्रस्य गदापाणिर् विभीषणः
परेषाम् अभिघतार्थम् अतिष्ठत् सचिवैः सह

अग्रतस् तस्य सैन्यस्य श्रीमान् रामः सलक्ष्मणः
जगाम धन्वी धर्मात्मा सुग्रीवेण समन्वितः

अन्ये मध्येन गच्छन्ति पार्श्वतो ऽन्ये प्लवंगमाः
सलिले प्रपतन्त्य् अन्ये मार्गम् अन्ये न लेभिरे
के चिद् वैहायस गताः सुपर्णा इव पुप्लुवुः

घोषेण महता घोषं सागरस्य समुच्छ्रितम्
भीमम् अन्तर्दधे भीमा तरन्ती हरिवाहिनी

वानराणां हि सा तीर्णा वाहिनी नल सेतुना
तीरे निविविशे राज्ञा बहुमूलफलोदके

तद् अद्भुतं राघव कर्म दुष्करं समीक्ष्य देवाः सह सिद्धचारणैः
उपेत्य रामं सहिता महर्षिभिः समभ्यषिञ्चन् सुशुभैर् जलैः पृथक्

जयस्व शत्रून् नरदेव मेदिनीं ससागरां पालय शाश्वतीः समाः
इतीव रामं नरदेवसत्कृतं शुभैर् वचोभिर् विविधैर् अपूजयन्