रामायण · अध्याय 5.053

संदीप्यमानां विध्वस्तां त्रस्तरक्षो गणां पुरीम्
अवेक्ष्य हानुमांल् लङ्कां चिन्तयाम् आस वानरः

तस्याभूत् सुमहांस् त्रासः कुत्सा चात्मन्य् अजायत
लङ्कां प्रदहता कर्म किंस्वित् कृतम् इदं मया

धन्यास् ते पुरुषश्रेष्ठ ये बुद्ध्या कोपम् उत्थितम्
निरुन्धन्ति महात्मानो दीप्तम् अग्निम् इवाम्भसा

यदि दग्धा त्व् इयं लङ्का नूनम् आर्यापि जानकी
दग्धा तेन मया भर्तुर् हतं कार्यम् अजानता

यद् अर्थम् अयम् आरम्भस् तत् कार्यम् अवसादितम्
मया हि दहता लङ्कां न सीता परिरक्षिता

ईषत्कार्यम् इदं कार्यं कृतम् आसीन् न संशयः
तस्य क्रोधाभिभूतेन मया मूलक्षयः कृतः

विनष्टा जानकी व्यक्तं न ह्य् अदग्धः प्रदृश्यते
लङ्कायाः कश् चिद् उद्देशः सर्वा भस्मीकृता पुरी

यदि तद् विहतं कार्यं मया प्रज्ञाविपर्ययात्
इहैव प्राणसंन्यासो ममापि ह्य् अतिरोचते

किम् अग्नौ निपताम्य् अद्य आहोस्विद् वडवामुखे
शरीरम् आहो सत्त्वानां दद्मि सागरवासिनाम्

कथं हि जीवता शक्यो मया द्रष्टुं हरीश्वरः
तौ वा पुरुषशार्दूलौ कार्यसर्वस्वघातिना

मया खलु तद् एवेदं रोषदोषात् प्रदर्शितम्
प्रथितं त्रिषु लोकेषु कपितम् अनवस्थितम्

धिग् अस्तु राजसं भावम् अनीशम् अनवस्थितम्
ईश्वरेणापि यद् रागान् मया सीता न रक्षिता

विनष्टायां तु सीतायां ताव् उभौ विनशिष्यतः
तयोर् विनाशे सुग्रीवः सबन्धुर् विनशिष्यति

एतद् एव वचः श्रुत्वा भरतो भ्रातृवत्सलः
धर्मात्मा सहशत्रुघ्नः कथं शक्ष्यति जीवितुम्

इक्ष्वाकुवंशे धर्मिष्ठे गते नाशम् असंशयम्
भविष्यन्ति प्रजाः सर्वाः शोकसंतापपीडिताः

तद् अहं भाग्यरहितो लुप्तधर्मार्थसंग्रहः
रोषदोषपरीतात्मा व्यक्तं लोकविनाशनः

इति चिन्तयतस् तस्य निमित्तान्य् उपपेदिरे
पूरम् अप्य् उपलब्धानि साक्षात् पुनर् अचिन्तयत्

अथ वा चारुसर्वाङ्गी रक्षिता स्वेन तेजसा
न नशिष्यति कल्याणी नाग्निर् अग्नौ प्रवर्तते

न हि धर्मान् मनस् तस्य भार्याम् अमिततेजसः
स्वचारित्राभिगुप्तां तां स्प्रष्टुम् अर्हति पावकः

नूनं रामप्रभावेन वैदेह्याः सुकृतेन च
यन् मां दहनकर्मायं नादहद् धव्यवाहनः

त्रयाणां भरतादीनां भ्रातॄणां देवता च या
रामस्य च मनःकान्ता सा कथं विनशिष्यति

यद् वा दहनकर्मायं सर्वत्र प्रभुर् अव्ययः
न मे दहति लाङ्गूलं कथम् आर्यां प्रधक्ष्यति

तपसा सत्यवाक्येन अनन्यत्वाच् च भर्तरि
अपि सा निर्दहेद् अग्निं न ताम् अग्निः प्रधक्ष्यति

स तथा चिन्तयंस् तत्र देव्या धर्मपरिग्रहम्
शुश्राव हनुमान् वाक्यं चारणानां महात्मनाम्

अहो खलु कृतं कर्म दुर्विषह्यं हनूमता
अग्निं विसृजताभीक्ष्णं भीमं राक्षससद्मनि

दग्धेयं नगरी लङ्का साट्टप्राकारतोरणा
जानकी न च दग्धेति विस्मयो ऽद्भुत एव नः

स निमित्तैश् च दृष्टार्थैः कारणैश् च महागुणैः
ऋषिवाक्यैश् च हनुमान् अभवत् प्रीतमानसः

ततः कपिः प्राप्तमनोरथार्थस् ताम् अक्षतां राजसुतां विदित्वा
प्रत्यक्षतस् तां पुनर् एव दृष्ट्वा प्रतिप्रयाणाय मतिं चकार