રામાયણ · અધ્યાય 5.053

સંદીપ્યમાનાં વિધ્વસ્તાં ત્રસ્તરક્ષો ગણાં પુરીમ્
અવેક્ષ્ય હાનુમાંલ્ લઙ્કાં ચિન્તયામ્ આસ વાનરઃ

તસ્યાભૂત્ સુમહાંસ્ ત્રાસઃ કુત્સા ચાત્મન્ય્ અજાયત
લઙ્કાં પ્રદહતા કર્મ કિંસ્વિત્ કૃતમ્ ઇદં મયા

ધન્યાસ્ તે પુરુષશ્રેષ્ઠ યે બુદ્ધ્યા કોપમ્ ઉત્થિતમ્
નિરુન્ધન્તિ મહાત્માનો દીપ્તમ્ અગ્નિમ્ ઇવામ્ભસા

યદિ દગ્ધા ત્વ્ ઇયં લઙ્કા નૂનમ્ આર્યાપિ જાનકી
દગ્ધા તેન મયા ભર્તુર્ હતં કાર્યમ્ અજાનતા

યદ્ અર્થમ્ અયમ્ આરમ્ભસ્ તત્ કાર્યમ્ અવસાદિતમ્
મયા હિ દહતા લઙ્કાં ન સીતા પરિરક્ષિતા

ઈષત્કાર્યમ્ ઇદં કાર્યં કૃતમ્ આસીન્ ન સંશયઃ
તસ્ય ક્રોધાભિભૂતેન મયા મૂલક્ષયઃ કૃતઃ

વિનષ્ટા જાનકી વ્યક્તં ન હ્ય્ અદગ્ધઃ પ્રદૃશ્યતે
લઙ્કાયાઃ કશ્ ચિદ્ ઉદ્દેશઃ સર્વા ભસ્મીકૃતા પુરી

યદિ તદ્ વિહતં કાર્યં મયા પ્રજ્ઞાવિપર્યયાત્
ઇહૈવ પ્રાણસંન્યાસો મમાપિ હ્ય્ અતિરોચતે

કિમ્ અગ્નૌ નિપતામ્ય્ અદ્ય આહોસ્વિદ્ વડવામુખે
શરીરમ્ આહો સત્ત્વાનાં દદ્મિ સાગરવાસિનામ્

કથં હિ જીવતા શક્યો મયા દ્રષ્ટું હરીશ્વરઃ
તૌ વા પુરુષશાર્દૂલૌ કાર્યસર્વસ્વઘાતિના

મયા ખલુ તદ્ એવેદં રોષદોષાત્ પ્રદર્શિતમ્
પ્રથિતં ત્રિષુ લોકેષુ કપિતમ્ અનવસ્થિતમ્

ધિગ્ અસ્તુ રાજસં ભાવમ્ અનીશમ્ અનવસ્થિતમ્
ઈશ્વરેણાપિ યદ્ રાગાન્ મયા સીતા ન રક્ષિતા

વિનષ્ટાયાં તુ સીતાયાં તાવ્ ઉભૌ વિનશિષ્યતઃ
તયોર્ વિનાશે સુગ્રીવઃ સબન્ધુર્ વિનશિષ્યતિ

એતદ્ એવ વચઃ શ્રુત્વા ભરતો ભ્રાતૃવત્સલઃ
ધર્માત્મા સહશત્રુઘ્નઃ કથં શક્ષ્યતિ જીવિતુમ્

ઇક્ષ્વાકુવંશે ધર્મિષ્ઠે ગતે નાશમ્ અસંશયમ્
ભવિષ્યન્તિ પ્રજાઃ સર્વાઃ શોકસંતાપપીડિતાઃ

તદ્ અહં ભાગ્યરહિતો લુપ્તધર્માર્થસંગ્રહઃ
રોષદોષપરીતાત્મા વ્યક્તં લોકવિનાશનઃ

ઇતિ ચિન્તયતસ્ તસ્ય નિમિત્તાન્ય્ ઉપપેદિરે
પૂરમ્ અપ્ય્ ઉપલબ્ધાનિ સાક્ષાત્ પુનર્ અચિન્તયત્

અથ વા ચારુસર્વાઙ્ગી રક્ષિતા સ્વેન તેજસા
ન નશિષ્યતિ કલ્યાણી નાગ્નિર્ અગ્નૌ પ્રવર્તતે

ન હિ ધર્માન્ મનસ્ તસ્ય ભાર્યામ્ અમિતતેજસઃ
સ્વચારિત્રાભિગુપ્તાં તાં સ્પ્રષ્ટુમ્ અર્હતિ પાવકઃ

નૂનં રામપ્રભાવેન વૈદેહ્યાઃ સુકૃતેન ચ
યન્ માં દહનકર્માયં નાદહદ્ ધવ્યવાહનઃ

ત્રયાણાં ભરતાદીનાં ભ્રાતૄણાં દેવતા ચ યા
રામસ્ય ચ મનઃકાન્તા સા કથં વિનશિષ્યતિ

યદ્ વા દહનકર્માયં સર્વત્ર પ્રભુર્ અવ્યયઃ
ન મે દહતિ લાઙ્ગૂલં કથમ્ આર્યાં પ્રધક્ષ્યતિ

તપસા સત્યવાક્યેન અનન્યત્વાચ્ ચ ભર્તરિ
અપિ સા નિર્દહેદ્ અગ્નિં ન તામ્ અગ્નિઃ પ્રધક્ષ્યતિ

સ તથા ચિન્તયંસ્ તત્ર દેવ્યા ધર્મપરિગ્રહમ્
શુશ્રાવ હનુમાન્ વાક્યં ચારણાનાં મહાત્મનામ્

અહો ખલુ કૃતં કર્મ દુર્વિષહ્યં હનૂમતા
અગ્નિં વિસૃજતાભીક્ષ્ણં ભીમં રાક્ષસસદ્મનિ

દગ્ધેયં નગરી લઙ્કા સાટ્ટપ્રાકારતોરણા
જાનકી ન ચ દગ્ધેતિ વિસ્મયો ઽદ્ભુત એવ નઃ

સ નિમિત્તૈશ્ ચ દૃષ્ટાર્થૈઃ કારણૈશ્ ચ મહાગુણૈઃ
ઋષિવાક્યૈશ્ ચ હનુમાન્ અભવત્ પ્રીતમાનસઃ

તતઃ કપિઃ પ્રાપ્તમનોરથાર્થસ્ તામ્ અક્ષતાં રાજસુતાં વિદિત્વા
પ્રત્યક્ષતસ્ તાં પુનર્ એવ દૃષ્ટ્વા પ્રતિપ્રયાણાય મતિં ચકાર