रामायण · अध्याय 5.008

तत्र दिव्योपमं मुख्यं स्फाटिकं रत्नभूषितम्
अवेक्षमाणो हनुमान् ददर्श शयनासनम्

तस्य चैकतमे देशे सो ऽग्र्यमाल्यविभूषितम्
ददर्श पाण्डुरं छत्रं ताराधिपतिसंनिभम्

बालव्यजनहस्ताभिर् वीज्यमानं समन्ततः
गन्धैश् च विविधैर् जुष्टं वरधूपेन धूपितम्

परमास्तरणास्तीर्णम् आविकाजिनसंवृतम्
दामभिर् वरमाल्यानां समन्ताद् उपशोभितम्

तस्मिञ् जीमूतसंकाशं प्रदीप्तोत्तमकुण्डलम्
लोहिताक्षं महाबाहुं महारजतवाससं

लोहितेनानुलिप्ताङ्गं चन्दनेन सुगन्धिना
संध्यारक्तम् इवाकाशे तोयदं सतडिद्गुणम्

वृतम् आभरणैर् दिव्यैः सुरूपं कामरूपिणम्
सवृक्षवनगुल्माढ्यं प्रसुप्तम् इव मन्दरम्

क्रीडित्वोपरतं रात्रौ वराभरणभूषितम्
प्रियं राक्षसकन्यानां राक्षसानां सुखावहम्

पीत्वाप्य् उपरतं चापि ददर्श स महाकपिः
भास्करे शयने वीरं प्रसुप्तं राक्षसाधिपम्

निःश्वसन्तं यथा नागं रावणं वानरोत्तमः
आसाद्य परमोद्विग्नः सो ऽपासर्पत् सुभीतवत्

अथारोहणम् आसाद्य वेदिकान्तरम् आश्रितः
सुप्तं राक्षसशार्दूलं प्रेक्षते स्म महाकपिः

शुशुभे राक्षसेन्द्रस्य स्वपतः शयनोत्तमम्
गन्धहस्तिनि संविष्टे यथाप्रस्रवणं महत्

काञ्चनाङ्गदनद्धौ च ददर्श स महात्मनः
विक्षिप्तौ राक्षसेन्द्रस्य भुजाव् इन्द्रध्वजोपमौ

ऐरावतविषाणाग्रैर् आपीडितकृतव्रणौ
वज्रोल्लिखितपीनांसौ विष्णुचक्रपरिक्षितौ

पीनौ समसुजातांसौ संगतौ बलसंयुतौ
सुलक्षण नखाङ्गुष्ठौ स्वङ्गुलीतललक्षितौ

संहतौ परिघाकारौ वृत्तौ करिकरोपमौ
विक्षिप्तौ शयने शुभ्रे पञ्चशीर्षाव् इवोरगौ

शशक्षतजकल्पेन सुशीतेन सुगन्धिना
चन्दनेन परार्ध्येन स्वनुलिप्तौ स्वलंकृतौ

उत्तमस्त्रीविमृदितौ गन्धोत्तमनिषेवितौ
यक्षपन्नगगन्धर्वदेवदानवराविणौ

ददर्श स कपिस् तस्य बाहू शयनसंस्थितौ
मन्दरस्यान्तरे सुप्तौ महार्ही रुषिताव् इव

ताभ्यां स परिपूर्णाभ्यां भुजाभ्यां राक्षसाधिपः
शुशुभे ऽचलसंकाशः शृङ्गाभ्याम् इव मन्दरः

चूतपुंनागसुरभिर् बकुलोत्तमसंयुतः
मृष्टान्नरससंयुक्तः पानगन्धपुरःसरः

तस्य राक्षससिंहस्य निश्चक्राम मुखान् महान्
शयानस्य विनिःश्वासः पूरयन्न् इव तद् गृहम्

मुक्तामणिविचित्रेण काञ्चनेन विराजता
मुकुटेनापवृत्तेन कुण्डलोज्ज्वलिताननम्

रक्तचन्दनदिग्धेन तथा हारेण शोभिता
पीनायतविशालेन वक्षसाभिविराजितम्

पाण्डुरेणापविद्धेन क्षौमेण क्षतजेक्षणम्
महार्हेण सुसंवीतं पीतेनोत्तमवाससा

माषराशिप्रतीकाशं निःश्वसन्तं भुजङ्गवत्
गाङ्गे महति तोयान्ते प्रसुतमिव कुञ्जरम्

चतुर्भिः काञ्चनैर् दीपैर् दीप्यमानैश् चतुर्दिशम्
प्रकाशीकृतसर्वाङ्गं मेघं विद्युद्गणैर् इव

पादमूलगताश् चापि ददर्श सुमहात्मनः
पत्नीः स प्रियभार्यस्य तस्य रक्षःपतेर् गृहे

शशिप्रकाशवदना वरकुण्डलभूषिताः
अम्लानमाल्याभरणा ददर्श हरियूथपः

नृत्तवादित्रकुशला राक्षसेन्द्रभुजाङ्कगाः
वराभरणधारिण्यो निषन्ना ददृशे कपिः

वज्रवैदूर्यगर्भाणि श्रवणान्तेषु योषिताम्
ददर्श तापनीयानि कुण्डलान्य् अङ्गदानि च

तासां चन्द्रोपमैर् वक्त्रैः शुभैर् ललितकुण्डलैः
विरराज विमानं तन् नभस् तारागणैर् इव

मदव्यायामखिन्नास् ता राक्षसेन्द्रस्य योषितः
तेषु तेष्व् अवकाशेषु प्रसुप्तास् तनुमध्यमाः

का चिद् वीणां परिष्वज्य प्रसुप्ता संप्रकाशते
महानदीप्रकीर्णेव नलिनी पोतम् आश्रिता

अन्या कक्षगतेनैव मड्डुकेनासितेक्षणा
प्रसुप्ता भामिनी भाति बालपुत्रेव वत्सला

पटहं चारुसर्वाङ्गी पीड्य शेते शुभस्तनी
चिरस्य रमणं लब्ध्वा परिष्वज्येव कामिनी

का चिद् अंशं परिष्वज्य सुप्ता कमललोचना
निद्रावशम् अनुप्राप्ता सहकान्तेव भामिनी

अन्या कनकसंकाशैर् मृदुपीनैर् मनोरमैः
मृदङ्गं परिपीड्याङ्गैः प्रसुप्ता मत्तलोचना

भुजपार्श्वान्तरस्थेन कक्षगेण कृशोदरी
पणवेन सहानिन्द्या सुप्ता मदकृतश्रमा

डिण्डिमं परिगृह्यान्या तथैवासक्तडिण्डिमा
प्रसुप्ता तरुणं वत्सम् उपगूह्येव भामिनी

का चिद् आडम्बरं नारी भुजसंभोगपीडितम्
कृत्वा कमलपत्राक्षी प्रसुप्ता मदमोहिता

कलशीम् अपविद्ध्यान्या प्रसुप्ता भाति भामिनी
वसन्ते पुष्पशबला मालेव परिमार्जिता

पाणिभ्यां च कुचौ का चित् सुवर्णकलशोपमौ
उपगूह्याबला सुप्ता निद्राबलपराजिता

अन्या कमलपत्राक्षी पूर्णेन्दुसदृशानना
अन्याम् आलिङ्ग्य सुश्रोणी प्रसुप्ता मदविह्वला

आतोद्यानि विचित्राणि परिष्वज्य वरस्त्रियः
निपीड्य च कुचैः सुप्ताः कामिन्यः कामुकान् इव

तासाम् एकान्तविन्यस्ते शयानां शयने शुभे
ददर्श रूपसंपन्नाम् अपरां स कपिः स्त्रियम्

मुक्तामणिसमायुक्तैर् भूषणैः सुविभूषिताम्
विभूषयन्तीम् इव च स्वश्रिया भवनोत्तमम्

गौरीं कनकवर्णाभाम् इष्टाम् अन्तःपुरेश्वरीम्
कपिर् मन्दोदरीं तत्र शयानां चारुरूपिणीम्

स तां दृष्ट्वा महाबाहुर् भूषितां मारुतात्मजः
तर्कयाम् आस सीतेति रूपयौवनसंपदा
हर्षेण महता युक्तो ननन्द हरियूथपः

आस्फोटयाम् आस चुचुम्ब पुच्छं ननन्द चिक्रीड जगौ जगाम
स्तम्भान् अरोहन् निपपात भूमौ निदर्शयन् स्वां प्रकृतिं कपीनाम्