રામાયણ · અધ્યાય 5.008

તત્ર દિવ્યોપમં મુખ્યં સ્ફાટિકં રત્નભૂષિતમ્
અવેક્ષમાણો હનુમાન્ દદર્શ શયનાસનમ્

તસ્ય ચૈકતમે દેશે સો ઽગ્ર્યમાલ્યવિભૂષિતમ્
દદર્શ પાણ્ડુરં છત્રં તારાધિપતિસંનિભમ્

બાલવ્યજનહસ્તાભિર્ વીજ્યમાનં સમન્તતઃ
ગન્ધૈશ્ ચ વિવિધૈર્ જુષ્ટં વરધૂપેન ધૂપિતમ્

પરમાસ્તરણાસ્તીર્ણમ્ આવિકાજિનસંવૃતમ્
દામભિર્ વરમાલ્યાનાં સમન્તાદ્ ઉપશોભિતમ્

તસ્મિઞ્ જીમૂતસંકાશં પ્રદીપ્તોત્તમકુણ્ડલમ્
લોહિતાક્ષં મહાબાહું મહારજતવાસસં

લોહિતેનાનુલિપ્તાઙ્ગં ચન્દનેન સુગન્ધિના
સંધ્યારક્તમ્ ઇવાકાશે તોયદં સતડિદ્ગુણમ્

વૃતમ્ આભરણૈર્ દિવ્યૈઃ સુરૂપં કામરૂપિણમ્
સવૃક્ષવનગુલ્માઢ્યં પ્રસુપ્તમ્ ઇવ મન્દરમ્

ક્રીડિત્વોપરતં રાત્રૌ વરાભરણભૂષિતમ્
પ્રિયં રાક્ષસકન્યાનાં રાક્ષસાનાં સુખાવહમ્

પીત્વાપ્ય્ ઉપરતં ચાપિ દદર્શ સ મહાકપિઃ
ભાસ્કરે શયને વીરં પ્રસુપ્તં રાક્ષસાધિપમ્

નિઃશ્વસન્તં યથા નાગં રાવણં વાનરોત્તમઃ
આસાદ્ય પરમોદ્વિગ્નઃ સો ઽપાસર્પત્ સુભીતવત્

અથારોહણમ્ આસાદ્ય વેદિકાન્તરમ્ આશ્રિતઃ
સુપ્તં રાક્ષસશાર્દૂલં પ્રેક્ષતે સ્મ મહાકપિઃ

શુશુભે રાક્ષસેન્દ્રસ્ય સ્વપતઃ શયનોત્તમમ્
ગન્ધહસ્તિનિ સંવિષ્ટે યથાપ્રસ્રવણં મહત્

કાઞ્ચનાઙ્ગદનદ્ધૌ ચ દદર્શ સ મહાત્મનઃ
વિક્ષિપ્તૌ રાક્ષસેન્દ્રસ્ય ભુજાવ્ ઇન્દ્રધ્વજોપમૌ

ઐરાવતવિષાણાગ્રૈર્ આપીડિતકૃતવ્રણૌ
વજ્રોલ્લિખિતપીનાંસૌ વિષ્ણુચક્રપરિક્ષિતૌ

પીનૌ સમસુજાતાંસૌ સંગતૌ બલસંયુતૌ
સુલક્ષણ નખાઙ્ગુષ્ઠૌ સ્વઙ્ગુલીતલલક્ષિતૌ

સંહતૌ પરિઘાકારૌ વૃત્તૌ કરિકરોપમૌ
વિક્ષિપ્તૌ શયને શુભ્રે પઞ્ચશીર્ષાવ્ ઇવોરગૌ

શશક્ષતજકલ્પેન સુશીતેન સુગન્ધિના
ચન્દનેન પરાર્ધ્યેન સ્વનુલિપ્તૌ સ્વલંકૃતૌ

ઉત્તમસ્ત્રીવિમૃદિતૌ ગન્ધોત્તમનિષેવિતૌ
યક્ષપન્નગગન્ધર્વદેવદાનવરાવિણૌ

દદર્શ સ કપિસ્ તસ્ય બાહૂ શયનસંસ્થિતૌ
મન્દરસ્યાન્તરે સુપ્તૌ મહાર્હી રુષિતાવ્ ઇવ

તાભ્યાં સ પરિપૂર્ણાભ્યાં ભુજાભ્યાં રાક્ષસાધિપઃ
શુશુભે ઽચલસંકાશઃ શૃઙ્ગાભ્યામ્ ઇવ મન્દરઃ

ચૂતપુંનાગસુરભિર્ બકુલોત્તમસંયુતઃ
મૃષ્ટાન્નરસસંયુક્તઃ પાનગન્ધપુરઃસરઃ

તસ્ય રાક્ષસસિંહસ્ય નિશ્ચક્રામ મુખાન્ મહાન્
શયાનસ્ય વિનિઃશ્વાસઃ પૂરયન્ન્ ઇવ તદ્ ગૃહમ્

મુક્તામણિવિચિત્રેણ કાઞ્ચનેન વિરાજતા
મુકુટેનાપવૃત્તેન કુણ્ડલોજ્જ્વલિતાનનમ્

રક્તચન્દનદિગ્ધેન તથા હારેણ શોભિતા
પીનાયતવિશાલેન વક્ષસાભિવિરાજિતમ્

પાણ્ડુરેણાપવિદ્ધેન ક્ષૌમેણ ક્ષતજેક્ષણમ્
મહાર્હેણ સુસંવીતં પીતેનોત્તમવાસસા

માષરાશિપ્રતીકાશં નિઃશ્વસન્તં ભુજઙ્ગવત્
ગાઙ્ગે મહતિ તોયાન્તે પ્રસુતમિવ કુઞ્જરમ્

ચતુર્ભિઃ કાઞ્ચનૈર્ દીપૈર્ દીપ્યમાનૈશ્ ચતુર્દિશમ્
પ્રકાશીકૃતસર્વાઙ્ગં મેઘં વિદ્યુદ્ગણૈર્ ઇવ

પાદમૂલગતાશ્ ચાપિ દદર્શ સુમહાત્મનઃ
પત્નીઃ સ પ્રિયભાર્યસ્ય તસ્ય રક્ષઃપતેર્ ગૃહે

શશિપ્રકાશવદના વરકુણ્ડલભૂષિતાઃ
અમ્લાનમાલ્યાભરણા દદર્શ હરિયૂથપઃ

નૃત્તવાદિત્રકુશલા રાક્ષસેન્દ્રભુજાઙ્કગાઃ
વરાભરણધારિણ્યો નિષન્ના દદૃશે કપિઃ

વજ્રવૈદૂર્યગર્ભાણિ શ્રવણાન્તેષુ યોષિતામ્
દદર્શ તાપનીયાનિ કુણ્ડલાન્ય્ અઙ્ગદાનિ ચ

તાસાં ચન્દ્રોપમૈર્ વક્ત્રૈઃ શુભૈર્ લલિતકુણ્ડલૈઃ
વિરરાજ વિમાનં તન્ નભસ્ તારાગણૈર્ ઇવ

મદવ્યાયામખિન્નાસ્ તા રાક્ષસેન્દ્રસ્ય યોષિતઃ
તેષુ તેષ્વ્ અવકાશેષુ પ્રસુપ્તાસ્ તનુમધ્યમાઃ

કા ચિદ્ વીણાં પરિષ્વજ્ય પ્રસુપ્તા સંપ્રકાશતે
મહાનદીપ્રકીર્ણેવ નલિની પોતમ્ આશ્રિતા

અન્યા કક્ષગતેનૈવ મડ્ડુકેનાસિતેક્ષણા
પ્રસુપ્તા ભામિની ભાતિ બાલપુત્રેવ વત્સલા

પટહં ચારુસર્વાઙ્ગી પીડ્ય શેતે શુભસ્તની
ચિરસ્ય રમણં લબ્ધ્વા પરિષ્વજ્યેવ કામિની

કા ચિદ્ અંશં પરિષ્વજ્ય સુપ્તા કમલલોચના
નિદ્રાવશમ્ અનુપ્રાપ્તા સહકાન્તેવ ભામિની

અન્યા કનકસંકાશૈર્ મૃદુપીનૈર્ મનોરમૈઃ
મૃદઙ્ગં પરિપીડ્યાઙ્ગૈઃ પ્રસુપ્તા મત્તલોચના

ભુજપાર્શ્વાન્તરસ્થેન કક્ષગેણ કૃશોદરી
પણવેન સહાનિન્દ્યા સુપ્તા મદકૃતશ્રમા

ડિણ્ડિમં પરિગૃહ્યાન્યા તથૈવાસક્તડિણ્ડિમા
પ્રસુપ્તા તરુણં વત્સમ્ ઉપગૂહ્યેવ ભામિની

કા ચિદ્ આડમ્બરં નારી ભુજસંભોગપીડિતમ્
કૃત્વા કમલપત્રાક્ષી પ્રસુપ્તા મદમોહિતા

કલશીમ્ અપવિદ્ધ્યાન્યા પ્રસુપ્તા ભાતિ ભામિની
વસન્તે પુષ્પશબલા માલેવ પરિમાર્જિતા

પાણિભ્યાં ચ કુચૌ કા ચિત્ સુવર્ણકલશોપમૌ
ઉપગૂહ્યાબલા સુપ્તા નિદ્રાબલપરાજિતા

અન્યા કમલપત્રાક્ષી પૂર્ણેન્દુસદૃશાનના
અન્યામ્ આલિઙ્ગ્ય સુશ્રોણી પ્રસુપ્તા મદવિહ્વલા

આતોદ્યાનિ વિચિત્રાણિ પરિષ્વજ્ય વરસ્ત્રિયઃ
નિપીડ્ય ચ કુચૈઃ સુપ્તાઃ કામિન્યઃ કામુકાન્ ઇવ

તાસામ્ એકાન્તવિન્યસ્તે શયાનાં શયને શુભે
દદર્શ રૂપસંપન્નામ્ અપરાં સ કપિઃ સ્ત્રિયમ્

મુક્તામણિસમાયુક્તૈર્ ભૂષણૈઃ સુવિભૂષિતામ્
વિભૂષયન્તીમ્ ઇવ ચ સ્વશ્રિયા ભવનોત્તમમ્

ગૌરીં કનકવર્ણાભામ્ ઇષ્ટામ્ અન્તઃપુરેશ્વરીમ્
કપિર્ મન્દોદરીં તત્ર શયાનાં ચારુરૂપિણીમ્

સ તાં દૃષ્ટ્વા મહાબાહુર્ ભૂષિતાં મારુતાત્મજઃ
તર્કયામ્ આસ સીતેતિ રૂપયૌવનસંપદા
હર્ષેણ મહતા યુક્તો નનન્દ હરિયૂથપઃ

આસ્ફોટયામ્ આસ ચુચુમ્બ પુચ્છં નનન્દ ચિક્રીડ જગૌ જગામ
સ્તમ્ભાન્ અરોહન્ નિપપાત ભૂમૌ નિદર્શયન્ સ્વાં પ્રકૃતિં કપીનામ્