रामायण · अध्याय 4.052

एवम् उक्तः शुभं वाक्यं तापस्या धर्मसंहितम्
उवाच हनुमान् वाक्यं ताम् अनिन्दितचेष्टिताम्

शरणं त्वां प्रपन्नाः स्मः सर्वे वै धर्मचारिणि
यः कृतः समयो ऽस्माकं सुग्रीवेण महात्मना
स तु कालो व्यतिक्रान्तो बिले च परिवर्तताम्

सा त्वम् अस्माद् बिलाद् घोराद् उत्तारयितुम् अर्हसि

तस्मात् सुग्रीववचनाद् अतिक्रान्तान् गतायुषः
त्रातुम् अर्हसि नः सर्वान् सुग्रीवभयशङ्कितान्

महच् च कार्यम् अस्माभिः कर्तव्यं धर्मचारिणि
तच् चापि न कृतं कार्यम् अस्माभिर् इह वासिभिः

एवम् उक्ता हनुमता तापसी वाक्यम् अब्रवीत्
जीवता दुष्करं मन्ये प्रविष्टेन निवर्तितुम्

तपसस् तु प्रभावेन नियमोपार्जितेन च
सर्वान् एव बिलाद् अस्माद् उद्धरिष्यामि वानरान्

निमीलयत चक्षूंषि सर्वे वानरपुंगवाः
न हि निष्क्रमितुं शक्यम् अनिमीलितलोचनैः

ततः संमीलिताः सर्वे सुकुमाराङ्गुलैः करैः
सहसा पिदधुर् दृष्टिं हृष्टा गमनकाङ्क्षिणः

वानरास् तु महात्मानो हस्तरुद्धमुखास् तदा
निमेषान्तरमात्रेण बिलाद् उत्तारितास् तया

ततस् तान् वानरान् सर्वांस् तापसी धर्मचारिणी
निःसृतान् विषमात् तस्मात् समाश्वास्येदम् अब्रवीत्

एष विन्ध्यो गिरिः श्रीमान् नानाद्रुमलतायुतः
एष प्रसवणः शैलः सागरो ऽयं महोदधिः

स्वस्ति वो ऽस्तु गमिष्यामि भवनं वानरर्षभाः
इत्य् उक्त्वा तद् बिलं श्रीमत् प्रविवेश स्वयंप्रभा

ततस् ते ददृशुर् घोरं सागरं वरुणालयम्
अपारम् अभिगर्जन्तं घोरैर् ऊर्मिभिर् आकुलम्

मयस्य माया विहितं गिरिदुर्गं विचिन्वताम्
तेषां मासो व्यतिक्रान्तो यो राज्ञा समयः कृतः

विन्ध्यस्य तु गिरेः पादे संप्रपुष्पितपादपे
उपविश्य महाभागाश् चिन्ताम् आपेदिरे तदा

ततः पुष्पातिभाराग्रांल् लताशतसमावृतान्
द्रुमान् वासन्तिकान् दृष्ट्वा बभूवुर् भयशङ्किताः

ते वसन्तम् अनुप्राप्तं प्रतिवेद्य परस्परम्
नष्टसंदेशकालार्था निपेतुर् धरणीतले

स तु सिंहर्षभ स्कन्धः पीनायतभुजः कपिः
युवराजो महाप्राज्ञ अङ्गदो वाक्यम् अब्रवीत्

शासनात् कपिराजस्य वयं सर्वे विनिर्गताः
मासः पूर्णो बिलस्थानां हरयः किं न बुध्यते

तस्मिन्न् अतीते काले तु सुग्रीवेण कृते स्वयम्
प्रायोपवेशनं युक्तं सर्वेषां च वनौकसाम्

तीक्ष्णः प्रकृत्या सुग्रीवः स्वामिभावे व्यवस्थितः
न क्षमिष्यति नः सर्वान् अपराधकृतो गतान्

अप्रवृत्तौ च सीतायाः पापम् एव करिष्यति
तस्मात् क्षमम् इहाद्यैव प्रायोपविशनं हि नः

त्यक्त्वा पुत्रांश् च दारांश् च धनानि च गृहाणि च
यावन् न घातयेद् राजा सर्वान् प्रतिगतान् इतः
वधेनाप्रतिरूपेण श्रेयान् मृत्युर् इहैव नः

न चाहं यौवराज्येन सुग्रीवेणाभिषेचितः
नरेन्द्रेणाभिषिक्तो ऽस्मि रामेणाक्लिष्टकर्मणा

स पूर्वं बद्धवैरो मां राजा दृष्ट्वा व्यतिक्रमम्
घातयिष्यति दण्डेन तीक्ष्णेन कृतनिश्चयः

किं मे सुहृद्भिर् व्यसनं पश्यद्भिर् जीवितान्तरे
इहैव प्रायम् आसिष्ये पुण्ये सागररोधसि

एतच् छ्रुत्वा कुमारेण युवराजेन भाषितम्
सर्वे ते वानरश्रेष्ठाः करुणं वाक्यम् अब्रुवन्

तीक्ष्णः प्रकृत्या सुग्रीवः प्रियासक्तश् च राघवः
अदृष्टायां च वैदेह्यां दृष्ट्वास्मांश् च समागतान्

राघवप्रियकामार्थं घातयिष्यत्य् असंशयम्
न क्षमं चापराद्धानां गमनं स्वामिपार्श्वतः

प्लवंगमानां तु भयार्दितानां श्रुत्वा वचस् तार इदं बभाषे
अलं विषादेन बिलं प्रविश्य वसाम सर्वे यदि रोचते वः

इदं हि माया विहितं सुदुर्गमं प्रभूतवृक्षोदकभोज्यपेयम्
इहास्ति नो नैव भयं पुरंदरान् न राघवाद् वानरराजतो ऽपि वा

श्रुत्वाङ्गदस्यापि वचो ऽनुकूलम् ऊचुश् च सर्वे हरयः प्रतीताः
यथा न हन्येम तथाविधानम् असक्तम् अद्यैव विधीयतां नः