રામાયણ · અધ્યાય 4.052

એવમ્ ઉક્તઃ શુભં વાક્યં તાપસ્યા ધર્મસંહિતમ્
ઉવાચ હનુમાન્ વાક્યં તામ્ અનિન્દિતચેષ્ટિતામ્

શરણં ત્વાં પ્રપન્નાઃ સ્મઃ સર્વે વૈ ધર્મચારિણિ
યઃ કૃતઃ સમયો ઽસ્માકં સુગ્રીવેણ મહાત્મના
સ તુ કાલો વ્યતિક્રાન્તો બિલે ચ પરિવર્તતામ્

સા ત્વમ્ અસ્માદ્ બિલાદ્ ઘોરાદ્ ઉત્તારયિતુમ્ અર્હસિ

તસ્માત્ સુગ્રીવવચનાદ્ અતિક્રાન્તાન્ ગતાયુષઃ
ત્રાતુમ્ અર્હસિ નઃ સર્વાન્ સુગ્રીવભયશઙ્કિતાન્

મહચ્ ચ કાર્યમ્ અસ્માભિઃ કર્તવ્યં ધર્મચારિણિ
તચ્ ચાપિ ન કૃતં કાર્યમ્ અસ્માભિર્ ઇહ વાસિભિઃ

એવમ્ ઉક્તા હનુમતા તાપસી વાક્યમ્ અબ્રવીત્
જીવતા દુષ્કરં મન્યે પ્રવિષ્ટેન નિવર્તિતુમ્

તપસસ્ તુ પ્રભાવેન નિયમોપાર્જિતેન ચ
સર્વાન્ એવ બિલાદ્ અસ્માદ્ ઉદ્ધરિષ્યામિ વાનરાન્

નિમીલયત ચક્ષૂંષિ સર્વે વાનરપુંગવાઃ
ન હિ નિષ્ક્રમિતું શક્યમ્ અનિમીલિતલોચનૈઃ

તતઃ સંમીલિતાઃ સર્વે સુકુમારાઙ્ગુલૈઃ કરૈઃ
સહસા પિદધુર્ દૃષ્ટિં હૃષ્ટા ગમનકાઙ્ક્ષિણઃ

વાનરાસ્ તુ મહાત્માનો હસ્તરુદ્ધમુખાસ્ તદા
નિમેષાન્તરમાત્રેણ બિલાદ્ ઉત્તારિતાસ્ તયા

તતસ્ તાન્ વાનરાન્ સર્વાંસ્ તાપસી ધર્મચારિણી
નિઃસૃતાન્ વિષમાત્ તસ્માત્ સમાશ્વાસ્યેદમ્ અબ્રવીત્

એષ વિન્ધ્યો ગિરિઃ શ્રીમાન્ નાનાદ્રુમલતાયુતઃ
એષ પ્રસવણઃ શૈલઃ સાગરો ઽયં મહોદધિઃ

સ્વસ્તિ વો ઽસ્તુ ગમિષ્યામિ ભવનં વાનરર્ષભાઃ
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા તદ્ બિલં શ્રીમત્ પ્રવિવેશ સ્વયંપ્રભા

તતસ્ તે દદૃશુર્ ઘોરં સાગરં વરુણાલયમ્
અપારમ્ અભિગર્જન્તં ઘોરૈર્ ઊર્મિભિર્ આકુલમ્

મયસ્ય માયા વિહિતં ગિરિદુર્ગં વિચિન્વતામ્
તેષાં માસો વ્યતિક્રાન્તો યો રાજ્ઞા સમયઃ કૃતઃ

વિન્ધ્યસ્ય તુ ગિરેઃ પાદે સંપ્રપુષ્પિતપાદપે
ઉપવિશ્ય મહાભાગાશ્ ચિન્તામ્ આપેદિરે તદા

તતઃ પુષ્પાતિભારાગ્રાંલ્ લતાશતસમાવૃતાન્
દ્રુમાન્ વાસન્તિકાન્ દૃષ્ટ્વા બભૂવુર્ ભયશઙ્કિતાઃ

તે વસન્તમ્ અનુપ્રાપ્તં પ્રતિવેદ્ય પરસ્પરમ્
નષ્ટસંદેશકાલાર્થા નિપેતુર્ ધરણીતલે

સ તુ સિંહર્ષભ સ્કન્ધઃ પીનાયતભુજઃ કપિઃ
યુવરાજો મહાપ્રાજ્ઞ અઙ્ગદો વાક્યમ્ અબ્રવીત્

શાસનાત્ કપિરાજસ્ય વયં સર્વે વિનિર્ગતાઃ
માસઃ પૂર્ણો બિલસ્થાનાં હરયઃ કિં ન બુધ્યતે

તસ્મિન્ન્ અતીતે કાલે તુ સુગ્રીવેણ કૃતે સ્વયમ્
પ્રાયોપવેશનં યુક્તં સર્વેષાં ચ વનૌકસામ્

તીક્ષ્ણઃ પ્રકૃત્યા સુગ્રીવઃ સ્વામિભાવે વ્યવસ્થિતઃ
ન ક્ષમિષ્યતિ નઃ સર્વાન્ અપરાધકૃતો ગતાન્

અપ્રવૃત્તૌ ચ સીતાયાઃ પાપમ્ એવ કરિષ્યતિ
તસ્માત્ ક્ષમમ્ ઇહાદ્યૈવ પ્રાયોપવિશનં હિ નઃ

ત્યક્ત્વા પુત્રાંશ્ ચ દારાંશ્ ચ ધનાનિ ચ ગૃહાણિ ચ
યાવન્ ન ઘાતયેદ્ રાજા સર્વાન્ પ્રતિગતાન્ ઇતઃ
વધેનાપ્રતિરૂપેણ શ્રેયાન્ મૃત્યુર્ ઇહૈવ નઃ

ન ચાહં યૌવરાજ્યેન સુગ્રીવેણાભિષેચિતઃ
નરેન્દ્રેણાભિષિક્તો ઽસ્મિ રામેણાક્લિષ્ટકર્મણા

સ પૂર્વં બદ્ધવૈરો માં રાજા દૃષ્ટ્વા વ્યતિક્રમમ્
ઘાતયિષ્યતિ દણ્ડેન તીક્ષ્ણેન કૃતનિશ્ચયઃ

કિં મે સુહૃદ્ભિર્ વ્યસનં પશ્યદ્ભિર્ જીવિતાન્તરે
ઇહૈવ પ્રાયમ્ આસિષ્યે પુણ્યે સાગરરોધસિ

એતચ્ છ્રુત્વા કુમારેણ યુવરાજેન ભાષિતમ્
સર્વે તે વાનરશ્રેષ્ઠાઃ કરુણં વાક્યમ્ અબ્રુવન્

તીક્ષ્ણઃ પ્રકૃત્યા સુગ્રીવઃ પ્રિયાસક્તશ્ ચ રાઘવઃ
અદૃષ્ટાયાં ચ વૈદેહ્યાં દૃષ્ટ્વાસ્માંશ્ ચ સમાગતાન્

રાઘવપ્રિયકામાર્થં ઘાતયિષ્યત્ય્ અસંશયમ્
ન ક્ષમં ચાપરાદ્ધાનાં ગમનં સ્વામિપાર્શ્વતઃ

પ્લવંગમાનાં તુ ભયાર્દિતાનાં શ્રુત્વા વચસ્ તાર ઇદં બભાષે
અલં વિષાદેન બિલં પ્રવિશ્ય વસામ સર્વે યદિ રોચતે વઃ

ઇદં હિ માયા વિહિતં સુદુર્ગમં પ્રભૂતવૃક્ષોદકભોજ્યપેયમ્
ઇહાસ્તિ નો નૈવ ભયં પુરંદરાન્ ન રાઘવાદ્ વાનરરાજતો ઽપિ વા

શ્રુત્વાઙ્ગદસ્યાપિ વચો ઽનુકૂલમ્ ઊચુશ્ ચ સર્વે હરયઃ પ્રતીતાઃ
યથા ન હન્યેમ તથાવિધાનમ્ અસક્તમ્ અદ્યૈવ વિધીયતાં નઃ