रामायण · अध्याय 4.002

तौ तु दृष्ट्वा महात्मानौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ
वरायुधधरौ वीरौ सुग्रीवः शङ्कितो ऽभवत्

उद्विग्नहृदयः सर्वा दिशः समवलोकयन्
न व्यतिष्ठत कस्मिंश् चिद् देशे वानरपुंगवः

नैव चक्रे मनः स्थाने वीक्षमाणो महाबलौ
कपेः परमभीतस्य चित्तं व्यवससाद ह

चिन्तयित्वा स धर्मात्मा विमृश्य गुरुलाघवम्
सुग्रीवः परमोद्विग्नः सर्वैर् अनुचरैः सह

ततः स सचिवेभ्यस् तु सुग्रीवः प्लवगाधिपः
शशंस परमोद्विग्नः पश्यंस् तौ रामलक्ष्मणौ

एतौ वनम् इदं दुर्गं वालिप्रणिहितौ ध्रुवम्
छद्मना चीरवसनौ प्रचरन्ताव् इहागतौ

ततः सुग्रीवसचिवा दृष्ट्वा परमधन्विनौ
जग्मुर् गिरितटात् तस्माद् अन्यच् छिखरम् उत्तमम्

ते क्षिप्रम् अभिगम्याथ यूथपा यूथपर्षभम्
हरयो वानरश्रेष्ठं परिवार्योपतस्थिरे

एकम् एकायनगताः प्लवमाना गिरेर् गिरिम्
प्रकम्पयन्तो वेगेन गिरीणां शिखराणि च

ततः शाखामृगाः सर्वे प्लवमाना महाबलाः
बभञ्जुश् च नगांस् तत्र पुष्पितान् दुर्गसंश्रितान्

आप्लवन्तो हरिवराः सर्वतस् तं महागिरिम्
मृगमार्जारशार्दूलांस् त्रासयन्तो ययुस् तदा

ततः सुग्रीवसचिवाः पर्वतेन्द्रं समाश्रिताः
संगम्य कपिमुख्येन सर्वे प्राञ्जलयः स्थिताः

ततस् तं भयसंत्रस्तं वालिकिल्बिषशङ्कितम्
उवाच हनुमान् वाक्यं सुग्रीवं वाक्यकोविदः

यस्माद् उद्विग्नचेतास् त्वं प्रद्रुतो हरिपुंगव
तं क्रूरदर्शनं क्रूरं नेह पश्यामि वालिनम्

यस्मात् तव भयं सौम्य पूर्वजात् पापकर्मणः
स नेह वाली दुष्टात्मा न ते पश्याम्य् अहं भयम्

अहो शाखामृगत्वं ते व्यक्तम् एव प्लवंगम
लघुचित्ततयात्मानं न स्थापयसि यो मतौ

बुद्धिविज्ञानसंपन्न इङ्गितैः सर्वम् आचर
न ह्य् अबुद्धिं गतो राजा सर्वभूतानि शास्ति हि

सुग्रीवस् तु शुभं वाक्यं श्रुत्वा सर्वं हनूमतः
ततः शुभतरं वाक्यं हनूमन्तम् उवाच ह

दीर्घबाहू विशालाक्षौ शरचापासिधारिणौ
कस्य न स्याद् भयं दृष्ट्वा एतौ सुरसुतोपमौ

वालिप्रणिहिताव् एतौ शङ्के ऽहं पुरुषोत्तमौ
राजानो बहुमित्राश् च विश्वासो नात्र हि क्षमः

अरयश् च मनुष्येण विज्ञेयाश् छन्नचारिणः
विश्वस्तानाम् अविश्वस्ताश् छिद्रेषु प्रहरन्ति हि

कृत्येषु वाली मेधावी राजानो बहुदर्शनाः
भवन्ति परहन्तारस् ते ज्ञेयाः प्राकृतैर् नरैः

तौ त्वया प्राकृतेनैव गत्वा ज्ञेयौ प्लवंगम
शङ्कितानां प्रकारैश् च रूपव्याभाषणेन च

लक्षयस्व तयोर् भावं प्रहृष्टमनसौ यदि
विश्वासयन् प्रशंसाभिर् इङ्गितैश् च पुनः पुनः

ममैवाभिमुखं स्थित्वा पृच्छ त्वं हरिपुंगव
प्रयोजनं प्रवेशस्य वनस्यास्य धनुर्धरौ

शुद्धात्मानौ यदि त्व् एतौ जानीहि त्वं प्लवंगम
व्याभाषितैर् वा रूपैर् वा विज्ञेया दुष्टतानयोः

इत्य् एवं कपिराजेन संदिष्टो मारुतात्मजः
चकार गमने बुद्धिं यत्र तौ रामलक्ष्मणौ

तथेति संपूज्य वचस् तु तस्य कपेः सुभीतस्य दुरासदस्य
महानुभावो हनुमान् ययौ तदा स यत्र रामो ऽतिबलश् च लक्ष्मणः