રામાયણ · અધ્યાય 4.002

તૌ તુ દૃષ્ટ્વા મહાત્માનૌ ભ્રાતરૌ રામલક્ષ્મણૌ
વરાયુધધરૌ વીરૌ સુગ્રીવઃ શઙ્કિતો ઽભવત્

ઉદ્વિગ્નહૃદયઃ સર્વા દિશઃ સમવલોકયન્
ન વ્યતિષ્ઠત કસ્મિંશ્ ચિદ્ દેશે વાનરપુંગવઃ

નૈવ ચક્રે મનઃ સ્થાને વીક્ષમાણો મહાબલૌ
કપેઃ પરમભીતસ્ય ચિત્તં વ્યવસસાદ હ

ચિન્તયિત્વા સ ધર્માત્મા વિમૃશ્ય ગુરુલાઘવમ્
સુગ્રીવઃ પરમોદ્વિગ્નઃ સર્વૈર્ અનુચરૈઃ સહ

તતઃ સ સચિવેભ્યસ્ તુ સુગ્રીવઃ પ્લવગાધિપઃ
શશંસ પરમોદ્વિગ્નઃ પશ્યંસ્ તૌ રામલક્ષ્મણૌ

એતૌ વનમ્ ઇદં દુર્ગં વાલિપ્રણિહિતૌ ધ્રુવમ્
છદ્મના ચીરવસનૌ પ્રચરન્તાવ્ ઇહાગતૌ

તતઃ સુગ્રીવસચિવા દૃષ્ટ્વા પરમધન્વિનૌ
જગ્મુર્ ગિરિતટાત્ તસ્માદ્ અન્યચ્ છિખરમ્ ઉત્તમમ્

તે ક્ષિપ્રમ્ અભિગમ્યાથ યૂથપા યૂથપર્ષભમ્
હરયો વાનરશ્રેષ્ઠં પરિવાર્યોપતસ્થિરે

એકમ્ એકાયનગતાઃ પ્લવમાના ગિરેર્ ગિરિમ્
પ્રકમ્પયન્તો વેગેન ગિરીણાં શિખરાણિ ચ

તતઃ શાખામૃગાઃ સર્વે પ્લવમાના મહાબલાઃ
બભઞ્જુશ્ ચ નગાંસ્ તત્ર પુષ્પિતાન્ દુર્ગસંશ્રિતાન્

આપ્લવન્તો હરિવરાઃ સર્વતસ્ તં મહાગિરિમ્
મૃગમાર્જારશાર્દૂલાંસ્ ત્રાસયન્તો યયુસ્ તદા

તતઃ સુગ્રીવસચિવાઃ પર્વતેન્દ્રં સમાશ્રિતાઃ
સંગમ્ય કપિમુખ્યેન સર્વે પ્રાઞ્જલયઃ સ્થિતાઃ

તતસ્ તં ભયસંત્રસ્તં વાલિકિલ્બિષશઙ્કિતમ્
ઉવાચ હનુમાન્ વાક્યં સુગ્રીવં વાક્યકોવિદઃ

યસ્માદ્ ઉદ્વિગ્નચેતાસ્ ત્વં પ્રદ્રુતો હરિપુંગવ
તં ક્રૂરદર્શનં ક્રૂરં નેહ પશ્યામિ વાલિનમ્

યસ્માત્ તવ ભયં સૌમ્ય પૂર્વજાત્ પાપકર્મણઃ
સ નેહ વાલી દુષ્ટાત્મા ન તે પશ્યામ્ય્ અહં ભયમ્

અહો શાખામૃગત્વં તે વ્યક્તમ્ એવ પ્લવંગમ
લઘુચિત્તતયાત્માનં ન સ્થાપયસિ યો મતૌ

બુદ્ધિવિજ્ઞાનસંપન્ન ઇઙ્ગિતૈઃ સર્વમ્ આચર
ન હ્ય્ અબુદ્ધિં ગતો રાજા સર્વભૂતાનિ શાસ્તિ હિ

સુગ્રીવસ્ તુ શુભં વાક્યં શ્રુત્વા સર્વં હનૂમતઃ
તતઃ શુભતરં વાક્યં હનૂમન્તમ્ ઉવાચ હ

દીર્ઘબાહૂ વિશાલાક્ષૌ શરચાપાસિધારિણૌ
કસ્ય ન સ્યાદ્ ભયં દૃષ્ટ્વા એતૌ સુરસુતોપમૌ

વાલિપ્રણિહિતાવ્ એતૌ શઙ્કે ઽહં પુરુષોત્તમૌ
રાજાનો બહુમિત્રાશ્ ચ વિશ્વાસો નાત્ર હિ ક્ષમઃ

અરયશ્ ચ મનુષ્યેણ વિજ્ઞેયાશ્ છન્નચારિણઃ
વિશ્વસ્તાનામ્ અવિશ્વસ્તાશ્ છિદ્રેષુ પ્રહરન્તિ હિ

કૃત્યેષુ વાલી મેધાવી રાજાનો બહુદર્શનાઃ
ભવન્તિ પરહન્તારસ્ તે જ્ઞેયાઃ પ્રાકૃતૈર્ નરૈઃ

તૌ ત્વયા પ્રાકૃતેનૈવ ગત્વા જ્ઞેયૌ પ્લવંગમ
શઙ્કિતાનાં પ્રકારૈશ્ ચ રૂપવ્યાભાષણેન ચ

લક્ષયસ્વ તયોર્ ભાવં પ્રહૃષ્ટમનસૌ યદિ
વિશ્વાસયન્ પ્રશંસાભિર્ ઇઙ્ગિતૈશ્ ચ પુનઃ પુનઃ

મમૈવાભિમુખં સ્થિત્વા પૃચ્છ ત્વં હરિપુંગવ
પ્રયોજનં પ્રવેશસ્ય વનસ્યાસ્ય ધનુર્ધરૌ

શુદ્ધાત્માનૌ યદિ ત્વ્ એતૌ જાનીહિ ત્વં પ્લવંગમ
વ્યાભાષિતૈર્ વા રૂપૈર્ વા વિજ્ઞેયા દુષ્ટતાનયોઃ

ઇત્ય્ એવં કપિરાજેન સંદિષ્ટો મારુતાત્મજઃ
ચકાર ગમને બુદ્ધિં યત્ર તૌ રામલક્ષ્મણૌ

તથેતિ સંપૂજ્ય વચસ્ તુ તસ્ય કપેઃ સુભીતસ્ય દુરાસદસ્ય
મહાનુભાવો હનુમાન્ યયૌ તદા સ યત્ર રામો ઽતિબલશ્ ચ લક્ષ્મણઃ