रामायण · अध्याय 3.062

तं तथा शोकसंतप्तं विलपन्तम् अनाथवत्
मोहेन महताविष्टं परिद्यूनम् अचेतनम्

ततः सौमित्रिर् आश्वास्य मुहूर्ताद् इव लक्ष्मणः
रामं संबोधयाम् आस चरणौ चाभिपीडयन्

महता तपसा राम महता चापि कर्मणा
राज्ञा दशरथेनासील् लब्धो ऽमृतम् इवामरैः

तव चैव गुणैर् बद्धस् त्वद्वियोगान् महीपतिः
राजा देवत्वम् आपन्नो भरतस्य यथा श्रुतम्

यदि दुःखम् इदं प्राप्तं काकुत्स्थ न सहिष्यसे
प्राकृतश् चाल्पसत्त्वश् च इतरः कः सहिष्यति

दुःखितो हि भवांल् लोकांस् तेजसा यदि धक्ष्यते
आर्ताः प्रजा नरव्याघ्र क्व नु यास्यन्ति निर्वृतिम्

लोकस्वभाव एवैष ययातिर् नहुषात्मजः
गतः शक्रेण सालोक्यम् अनयस् तं समस्पृशत्

महर्षयो वसिष्ठस् तु यः पितुर् नः पुरोहितः
अह्ना पुत्रशतं जज्ञे तथैवास्य पुनर् हतम्

या चेयं जगतो माता देवी लोकनमस्कृता
अस्याश् च चलनं भूमेर् दृश्यते सत्यसंश्रव

यौ चेमौ जगतां नेत्रे यत्र सर्वं प्रतिष्ठितम्
आदित्यचन्द्रौ ग्रहणम् अभ्युपेतौ महाबलौ

सुमहान्त्य् अपि भूतानि देवाश् च पुरुषर्षभ
न दैवस्य प्रमुञ्चन्ति सर्वभूतानि देहिनः

शक्रादिष्व् अपि देवेषु वर्तमानौ नयानयौ
श्रूयेते नरशार्दूल न त्वं व्यथितुम् अर्हसि

नष्टायाम् अपि वैदेह्यां हृतायाम् अपि चानघ
शोचितुं नार्हसे वीर यथान्यः प्राकृतस् तथा

त्वद्विधा हि न शोचन्ति सततं सत्यदर्शिनः
सुमहत्स्व् अपि कृच्छ्रेषु रामानिर्विण्णदर्शणाः

तत्त्वतो हि नरश्रेष्ठ बुद्ध्या समनुचिन्तय
बुद्ध्या युक्ता महाप्राज्ञा विजानन्ति शुभाशुभे

अदृष्टगुणदोषाणाम् अधृतानां च कर्मणाम्
नान्तरेण क्रियां तेषां फलम् इष्टं प्रवर्तते

माम् एव हि पुरा वीर त्वम् एव बहुषो ऽन्वशाः
अनुशिष्याद् धि को नु त्वाम् अपि साक्षाद् बृहस्पतिः

बुद्धिश् च ते महाप्राज्ञ देवैर् अपि दुरन्वया
शोकेनाभिप्रसुप्तं ते ज्ञानं संबोधयाम्य् अहम्

दिव्यं च मानुषं चैवम् आत्मनश् च पराक्रमम्
इक्ष्वाकुवृषभावेक्ष्य यतस्व द्विषतां बधे

किं ते सर्वविनाशेन कृतेन पुरुषर्षभ
तम् एव तु रिपुं पापं विज्ञायोद्धर्तुम् अर्हसि