रामायण · अध्याय 3.033

ततः शूर्पणखा वाक्यं तच् छ्रुत्वा रोमहर्षणम्
सचिवान् अभ्यनुज्ञाय कार्यं बुद्ध्वा जगाम ह

तत् कार्यम् अनुगम्याथ यथावद् उपलभ्य च
दोषाणां च गुणानां च संप्रधार्य बलाबलम्

इति कर्तव्यम् इत्य् एव कृत्वा निश्चयम् आत्मनः
स्थिरबुद्धिस् ततो रम्यां यानशालां जगाम ह

यानशालां ततो गत्वा प्रच्छन्नं राक्षसाधिपः
सूतं संचोदयाम् आस रथः संयुज्यताम् इति

एवम् उक्तः क्षणेनैव सारथिर् लघुविक्रमः
रथं संयोजयाम् आस तस्याभिमतम् उत्तमम्

काञ्चनं रथम् आस्थाय कामगं रत्नभूषितम्
पिशाचवदनैर् युक्तं खरैः कनकभूषणैः

मेघप्रतिमनादेन स तेन धनदानुजः
राक्षसाधिपतिः श्रीमान् ययौ नदनदीपतिम्

स श्वेतबालव्यसनः श्वेतच्छत्रो दशाननः
स्निग्धवैदूर्यसंकाशस् तप्तकाञ्चनभूषणः

दशास्यो विंशतिभुजो दर्शनीय परिच्छदः
त्रिदशारिर् मुनीन्द्रघ्नो दशशीर्ष इवाद्रिराट्

कामगं रथम् आस्थाय शुशुभे राक्षसाधिपः
विद्युन्मण्डलवान् मेघः सबलाक इवाम्बरे

सशैलं सागरानूपं वीर्यवान् अवलोकयन्
नानापुष्पफलैर् वृक्षैर् अनुकीर्णं सहस्रशः

शीतमङ्गलतोयाभिः पद्मिनीभिः समन्ततः
विशालैर् आश्रमपदैर् वेदिमद्भिः समावृतम्

कदल्य् आढकिसंबाधं नालिकेरोपशोभितम्
सालैस् तालैस् तमालैश् च तरुभिश् च सुपुष्पितैः

अत्यन्तनियताहारैः शोभितं परमर्षिभिः
नागैः सुपर्णैर् गन्धर्वैः किंनरैश् च सहस्रशः

जितकामैश् च सिद्धैश् च चामणैश् चोपशोभितम्
आजैर् वैखानसैर् माषैर् वालखिल्यैर् मरीचिपैः

दिव्याभरणमाल्याभिर् दिव्यरूपाभिर् आवृतम्
क्रीडा रतिविधिज्ञाभिर् अप्सरोभिः सहस्रशः

सेवितं देवपत्नीभिः श्रीमतीभिः श्रिया वृतम्
देवदानवसंघैश् च चरितं त्व् अमृताशिभिः

हंसक्रौञ्चप्लवाकीर्णं सारसैः संप्रणादितम्
वैदूर्यप्रस्तरं रम्यं स्निग्धं सागरतेजसा

पाण्डुराणि विशालानि दिव्यमाल्ययुतानि च
तूर्यगीताभिजुष्टानि विमानानि समन्ततः

तपसा जितलोकानां कामगान्य् अभिसंपतन्
गन्धर्वाप्सरसश् चैव ददर्श धनदानुजः

निर्यासरसमूलानां चन्दनानां सहस्रशः
वनानि पश्यन् सौम्यानि घ्राणतृप्तिकराणि च

अगरूणां च मुख्यानां वनान्य् उपवनानि च
तक्कोलानां च जात्यानां फलानां च सुगन्धिनाम्

पुष्पाणि च तमालस्य गुल्मानि मरिचस्य च
मुक्तानां च समूहानि शुष्यमाणानि तीरतः

शङ्खानां प्रस्तरं चैव प्रवालनिचयं तथा
काञ्चनानि च शैलानि राजतानि च सर्वशः

प्रस्रवाणि मनोज्ञानि प्रसन्नानि ह्रदानि च
धनधान्योपपन्नानि स्त्रीरत्नैर् आवृतानि च

हस्त्यश्वरथगाढानि नगराण्य् अवलोकयन्
तं समं सर्वतः स्निग्धं मृदुसंस्पर्शमारुतम्

अनूपं सिन्धुराजस्य ददर्श त्रिदिवोपमम्
तत्रापश्यत् स मेघाभं न्यग्रोधम् ऋषिभिर् वृतम्

समन्ताद् यस्य ताः शाखाः शतयोजनम् आयताः
यस्य हस्तिनम् आदाय महाकायं च कच्चपम्
भक्षार्थं गरुडः शाखाम् आजगाम महाबलः

तस्य तां सहसा शाखां भारेण पतगोत्तमः
सुपर्णः पर्णबहुलां बभञ्जाथ महाबलः

तत्र वैखानसा माषा वालखिल्या मरीचिपाः
अजा बभूवुर् धूम्राश् च संगताः परमर्षयः

तेषां दयार्थं गरुडस् तां शाखां शतयोजनाम्
जगामादाय वेगेन तौ चोभौ गजकच्छपौ

एकपादेन धर्मात्मा भक्षयित्वा तद् आमिषम्
निषादविषयं हत्वा शाखया पतगोत्तमः
प्रहर्षम् अतुलं लेभे मोक्षयित्वा महामुनीन्

स तेनैव प्रहर्षेण द्विगुणीकृतविक्रमः
अमृतानयनार्थं वै चकार मतिमान् मतिम्

अयोजालानि निर्मथ्य भित्त्वा रत्नगृहं वरम्
महेन्द्रभवनाद् गुप्तम् आजहारामृतं ततः

तं महर्षिगणैर् जुष्टं सुपर्णकृतलक्षणम्
नाम्ना सुभद्रं न्यग्रोधं ददर्श धनदानुजः

तं तु गत्वा परं पारं समुद्रस्य नदीपतेः
ददर्शाश्रमम् एकान्ते पुण्ये रम्ये वनान्तरे

तत्र कृष्णाजिनधरं जटावल्कलधारिणम्
ददर्श नियताहारं मारीचं नाम राक्षसं

स रावणः समागम्य विधिवत् तेन रक्षसा
ततः पश्चाद् इदं वाक्यम् अब्रवीद् वाक्यकोविदः