रामायण · अध्याय 2.108

प्रतिप्रयाते भरते वसन् रामस् तपोवने
लक्षयाम् आस सोद्वेगम् अथौत्सुक्यं तपस्विनाम्

ये तत्र चित्रकूटस्य पुरस्तात् तापसाश्रमे
रामम् आश्रित्य निरतास् तान् अलक्षयद् उत्सुकान्

नयनैर् भृकुटीभिश् च रामं निर्दिश्य शङ्किताः
अन्योन्यम् उपजल्पन्तः शनैश् चक्रुर् मिथः कथाः

तेषाम् औत्सुक्यम् आलक्ष्य रामस् त्व् आत्मनि शङ्कितः
कृताञ्जलिर् उवाचेदम् ऋषिं कुलपतिं ततः

न कच्चिद् भगवन् किं चित् पूर्ववृत्तम् इदं मयि
दृश्यते विकृतं येन विक्रियन्ते तपस्विनः

प्रमादाच् चरितं कच्चित् किं चिन् नावरजस्य मे
लक्ष्मणस्यर्षिभिर् दृष्टं नानुरूपम् इवात्मनः

कच्चिच् छुश्रूषमाणा वः शुश्रूषणपरा मयि
प्रमदाभ्युचितां वृत्तिं सीता युक्तं न वर्तते

अथर्षिर् जरया वृद्धस् तपसा च जरां गतः
वेपमान इवोवाच रामं भूतदयापरम्

कुतः कल्याणसत्त्वायाः कल्याणाभिरतेस् तथा
चलनं तात वैदेह्यास् तपस्विषु विशेषतः

त्वन्निमित्तम् इदं तावत् तापसान् प्रति वर्तते
रक्षोभ्यस् तेन संविग्नाः कथयन्ति मिथः कथाः

रावणावरजः कश् चित् खरो नामेह राक्षसः
उत्पाट्य तापसान् सर्वाञ् जनस्थाननिकेतनान्

धृष्टश् च जितकाशी च नृशंसः पुरुषादकः
अवलिप्तश् च पापश् च त्वां च तात न मृष्यते

त्वं यदा प्रभृति ह्य् अस्मिन्न् आश्रमे तात वर्तसे
तदा प्रभृति रक्षांसि विप्रकुर्वन्ति तापसान्

दर्शयन्ति हि बीभत्सैः क्रूरैर् भीषणकैर् अपि
नाना रूपैर् विरूपैश् च रूपैर् असुखदर्शनैः

अप्रशस्तैर् अशुचिभिः संप्रयोज्य च तापसान्
प्रतिघ्नन्त्य् अपरान् क्षिप्रम् अनार्याः पुरतः स्थितः

तेषु तेष्व् आश्रमस्थानेष्व् अबुद्धम् अवलीय च
रमन्ते तापसांस् तत्र नाशयन्तो ऽल्पचेतसः

अपक्षिपन्ति स्रुग्भाण्डान् अग्नीन् सिञ्चन्ति वारिणा
कलशांश् च प्रमृद्नन्ति हवने समुपस्थिते

तैर् दुरात्मभिर् आविष्टान् आश्रमान् प्रजिहासवः
गमनायान्यदेशस्य चोदयन्त्य् ऋषयो ऽद्य माम्

तत् पुरा राम शारीराम् उपहिंसां तपस्विषु
दर्शयति हि दुष्टास् ते त्यक्ष्याम इमम् आश्रमम्

बहुमूलफलं चित्रम् अविदूराद् इतो वनम्
पुराणाश्रमम् एवाहं श्रयिष्ये सगणः पुनः

खरस् त्वय्य् अपि चायुक्तं पुरा तात प्रवर्तते
सहास्माभिर् इतो गच्छ यदि बुद्धिः प्रवर्तते

सकलत्रस्य संदेहो नित्यं यत् तस्य राघव
समर्थस्यापि हि सतो वासो दुःख इहाद्य ते

इत्य् उक्तवन्तं रामस् तं राजपुत्रस् तपस्विनम्
न शशाकोत्तरैर् वाक्यैर् अवरोद्धुं समुत्सुकम्

अभिनन्द्य समापृच्छ्य समाधाय च राघवम्
स जगामाश्रमं त्यक्त्वा कुलैः कुलपतिः सह

रामः संसाध्य त्व् ऋषिगणम् अनुगमनाद् देशात् तस्माच्चित् कुलपतिम् अभिवाद्यर्षिम्
सम्यक्प्रीतैस् तैर् अनुमत उपदिष्टार्थः पुण्यं वासाय स्वनिलयम् उपसंपेदे

आश्रमं त्व् ऋषिविरहितं प्रभुः क्षणम् अपि न जहौ स राघवः
राघवं हि सततम् अनुगतास् तापसाश् चर्षिचरितधृतगुणाः