रामायण · अध्याय 2.106

स्निग्धगम्भीरघोषेण स्यन्दनेनोपयान् प्रभुः
अयोध्यां भरतः क्षिप्रं प्रविवेश महायशाः

बिडालोलूकचरिताम् आलीननरवारणाम्
तिमिराभ्याहतां कालीम् अप्रकाशां निशाम् इव

राहुशत्रोः प्रियां पत्नीं श्रिया प्रज्वलितप्रभाम्
ग्रहेणाभ्युत्थितेनैकां रोहिणीम् इव पीडिताम्

अल्पोष्णक्षुब्धसलिलां घर्मोत्तप्तविहंगमाम्
लीनमीनझषग्राहां कृशां गिरिनदीम् इव

विधूमाम् इव हेमाभाम् अध्वराग्निसमुत्थिताम्
हविरभ्युक्षितां पश्चाच् छिखां विप्रलयं गताम्

विध्वस्तकवचां रुग्णगजवाजिरथध्वजाम्
हतप्रवीराम् आपन्नां चमूम् इव महाहवे

सफेनां सस्वनां भूत्वा सागरस्य समुत्थिताम्
प्रशान्तमारुतोद्धूतां जलोर्मिम् इव निःस्वनाम्

त्यक्तां यज्ञायुधैः सर्वैर् अभिरूपैश् च याजकैः
सुत्याकाले विनिर्वृत्ते वेदिं गतरवाम् इव

गोष्ठमध्ये स्थिताम् आर्ताम् अचरन्तीं नवं तृणम्
गोवृषेण परित्यक्तां गवां पत्नीम् इवोत्सुकाम्

प्रभाकरालैः सुस्निग्धैः प्रज्वलद्भिर् इवोत्तमैः
वियुक्तां मणिभिर् जात्यैर् नवां मुक्तावलीम् इव

सहसा चलितां स्थानान् महीं पुण्यक्षयाद् गताम्
संहृतद्युतिविस्तारां ताराम् इव दिवश् च्युताम्

पुष्पनद्धां वसन्तान्ते मत्तभ्रमरशालिनीम्
द्रुतदावाग्निविप्लुष्टां क्लान्तां वनलताम् इव

संमूढनिगमां सर्वां संक्षिप्तविपणापणाम्
प्रच्छन्नशशिनक्षत्रां द्याम् इवाम्बुधरैर् वृताम्

क्षीणपानोत्तमैर् भिन्नैः शरावैर् अभिसंवृताम्
हतशौण्डाम् इवाकाशे पानभूमिम् असंस्कृताम्

वृक्णभूमितलां निम्नां वृक्णपात्रैः समावृताम्
उपयुक्तोदकां भग्नां प्रपां निपतिताम् इव

विपुलां विततां चैव युक्तपाशां तरस्विनाम्
भूमौ बाणैर् विनिष्कृत्तां पतितां ज्याम् इवायुधात्

सहसा युद्धशौण्डेन हयारोहेण वाहिताम्
निक्षिप्तभाण्डाम् उत्सृष्टां किशोरीम् इव दुर्बलाम्

प्रावृषि प्रविगाढायां प्रविष्टस्याभ्र मण्डलम्
प्रच्छन्नां नीलजीमूतैर् भास्करस्य प्रभाम् इव

भरतस् तु रथस्थः सञ् श्रीमान् दशरथात्मजः
वाहयन्तं रथश्रेष्ठं सारथिं वाक्यम् अब्रवीत्

किं नु खल्व् अद्य गम्भीरो मूर्छितो न निशम्यते
यथापुरम् अयोध्यायां गीतवादित्रनिःस्वनः

वारुणीमदगन्धाश् च माल्यगन्धश् च मूर्छितः
धूपितागरुगन्धश् च न प्रवाति समन्ततः

यानप्रवरघोषश् च स्निग्धश् च हयनिःस्वनः
प्रमत्तगजनादश् च महांश् च रथनिःस्वनः
नेदानीं श्रूयते पुर्याम् अस्यां रामे विवासिते

तरुणैश् चारु वेषैश् च नरैर् उन्नतगामिभिः
संपतद्भिर् अयोध्यायां न विभान्ति महापथाः

एवं बहुविधं जल्पन् विवेश वसतिं पितुः
तेन हीनां नरेन्द्रेण सिंहहीनां गुहाम् इव