રામાયણ · અધ્યાય 2.106

સ્નિગ્ધગમ્ભીરઘોષેણ સ્યન્દનેનોપયાન્ પ્રભુઃ
અયોધ્યાં ભરતઃ ક્ષિપ્રં પ્રવિવેશ મહાયશાઃ

બિડાલોલૂકચરિતામ્ આલીનનરવારણામ્
તિમિરાભ્યાહતાં કાલીમ્ અપ્રકાશાં નિશામ્ ઇવ

રાહુશત્રોઃ પ્રિયાં પત્નીં શ્રિયા પ્રજ્વલિતપ્રભામ્
ગ્રહેણાભ્યુત્થિતેનૈકાં રોહિણીમ્ ઇવ પીડિતામ્

અલ્પોષ્ણક્ષુબ્ધસલિલાં ઘર્મોત્તપ્તવિહંગમામ્
લીનમીનઝષગ્રાહાં કૃશાં ગિરિનદીમ્ ઇવ

વિધૂમામ્ ઇવ હેમાભામ્ અધ્વરાગ્નિસમુત્થિતામ્
હવિરભ્યુક્ષિતાં પશ્ચાચ્ છિખાં વિપ્રલયં ગતામ્

વિધ્વસ્તકવચાં રુગ્ણગજવાજિરથધ્વજામ્
હતપ્રવીરામ્ આપન્નાં ચમૂમ્ ઇવ મહાહવે

સફેનાં સસ્વનાં ભૂત્વા સાગરસ્ય સમુત્થિતામ્
પ્રશાન્તમારુતોદ્ધૂતાં જલોર્મિમ્ ઇવ નિઃસ્વનામ્

ત્યક્તાં યજ્ઞાયુધૈઃ સર્વૈર્ અભિરૂપૈશ્ ચ યાજકૈઃ
સુત્યાકાલે વિનિર્વૃત્તે વેદિં ગતરવામ્ ઇવ

ગોષ્ઠમધ્યે સ્થિતામ્ આર્તામ્ અચરન્તીં નવં તૃણમ્
ગોવૃષેણ પરિત્યક્તાં ગવાં પત્નીમ્ ઇવોત્સુકામ્

પ્રભાકરાલૈઃ સુસ્નિગ્ધૈઃ પ્રજ્વલદ્ભિર્ ઇવોત્તમૈઃ
વિયુક્તાં મણિભિર્ જાત્યૈર્ નવાં મુક્તાવલીમ્ ઇવ

સહસા ચલિતાં સ્થાનાન્ મહીં પુણ્યક્ષયાદ્ ગતામ્
સંહૃતદ્યુતિવિસ્તારાં તારામ્ ઇવ દિવશ્ ચ્યુતામ્

પુષ્પનદ્ધાં વસન્તાન્તે મત્તભ્રમરશાલિનીમ્
દ્રુતદાવાગ્નિવિપ્લુષ્ટાં ક્લાન્તાં વનલતામ્ ઇવ

સંમૂઢનિગમાં સર્વાં સંક્ષિપ્તવિપણાપણામ્
પ્રચ્છન્નશશિનક્ષત્રાં દ્યામ્ ઇવામ્બુધરૈર્ વૃતામ્

ક્ષીણપાનોત્તમૈર્ ભિન્નૈઃ શરાવૈર્ અભિસંવૃતામ્
હતશૌણ્ડામ્ ઇવાકાશે પાનભૂમિમ્ અસંસ્કૃતામ્

વૃક્ણભૂમિતલાં નિમ્નાં વૃક્ણપાત્રૈઃ સમાવૃતામ્
ઉપયુક્તોદકાં ભગ્નાં પ્રપાં નિપતિતામ્ ઇવ

વિપુલાં વિતતાં ચૈવ યુક્તપાશાં તરસ્વિનામ્
ભૂમૌ બાણૈર્ વિનિષ્કૃત્તાં પતિતાં જ્યામ્ ઇવાયુધાત્

સહસા યુદ્ધશૌણ્ડેન હયારોહેણ વાહિતામ્
નિક્ષિપ્તભાણ્ડામ્ ઉત્સૃષ્ટાં કિશોરીમ્ ઇવ દુર્બલામ્

પ્રાવૃષિ પ્રવિગાઢાયાં પ્રવિષ્ટસ્યાભ્ર મણ્ડલમ્
પ્રચ્છન્નાં નીલજીમૂતૈર્ ભાસ્કરસ્ય પ્રભામ્ ઇવ

ભરતસ્ તુ રથસ્થઃ સઞ્ શ્રીમાન્ દશરથાત્મજઃ
વાહયન્તં રથશ્રેષ્ઠં સારથિં વાક્યમ્ અબ્રવીત્

કિં નુ ખલ્વ્ અદ્ય ગમ્ભીરો મૂર્છિતો ન નિશમ્યતે
યથાપુરમ્ અયોધ્યાયાં ગીતવાદિત્રનિઃસ્વનઃ

વારુણીમદગન્ધાશ્ ચ માલ્યગન્ધશ્ ચ મૂર્છિતઃ
ધૂપિતાગરુગન્ધશ્ ચ ન પ્રવાતિ સમન્તતઃ

યાનપ્રવરઘોષશ્ ચ સ્નિગ્ધશ્ ચ હયનિઃસ્વનઃ
પ્રમત્તગજનાદશ્ ચ મહાંશ્ ચ રથનિઃસ્વનઃ
નેદાનીં શ્રૂયતે પુર્યામ્ અસ્યાં રામે વિવાસિતે

તરુણૈશ્ ચારુ વેષૈશ્ ચ નરૈર્ ઉન્નતગામિભિઃ
સંપતદ્ભિર્ અયોધ્યાયાં ન વિભાન્તિ મહાપથાઃ

એવં બહુવિધં જલ્પન્ વિવેશ વસતિં પિતુઃ
તેન હીનાં નરેન્દ્રેણ સિંહહીનાં ગુહામ્ ઇવ