रामायण · अध्याय 2.084

भरद्वाजाश्रमं दृष्ट्वा क्रोशाद् एव नरर्षभः
बलं सर्वम् अवस्थाप्य जगाम सह मन्त्रिभिः

पद्भ्याम् एव हि धर्मज्ञो न्यस्तशस्त्रपरिच्छदः
वसानो वाससी क्षौमे पुरोधाय पुरोहितम्

ततः संदर्शने तस्य भरद्वाजस्य राघवः
मन्त्रिणस् तान् अवस्थाप्य जगामानु पुरोहितम्

वसिष्ठम् अथ दृष्ट्वैव भरद्वाजो महातपाः
संचचालासनात् तूर्णं शिष्यान् अर्घ्यम् इति ब्रुवन्

समागम्य वसिष्ठेन भरतेनाभिवादितः
अबुध्यत महातेजाः सुतं दशरथस्य तम्

ताभ्याम् अर्घ्यं च पाद्यं च दत्त्वा पश्चात् फलानि च
आनुपूर्व्याच् च धर्मज्ञः पप्रच्छ कुशलं कुले

अयोध्यायां बले कोशे मित्रेष्व् अपि च मन्त्रिषु
जानन् दशरथं वृत्तं न राजानम् उदाहरत्

वसिष्ठो भरतश् चैनं पप्रच्छतुर् अनामयम्
शरीरे ऽग्निषु वृक्षेषु शिष्येषु मृगपक्षिषु

तथेति च प्रतिज्ञाय भरद्वाजो महातपाः
भरतं प्रत्युवाचेदं राघवस्नेहबन्धनात्

किम् इहागमने कार्यं तव राज्यं प्रशासतः
एतद् आचक्ष्व मे सर्वं न हि मे शुध्यते मनः

सुषुवे यम मित्रघ्नं कौसल्यानन्दवर्धनम्
भ्रात्रा सह सभार्यो यश् चिरं प्रव्राजितो वनम्

नियुक्तः स्त्रीनियुक्तेन पित्रा यो ऽसौ महायशाः
वनवासी भवेतीह समाः किल चतुर्दश

कच्चिन् न तस्यापापस्य पापं कर्तुम् इहेच्छसि
अकण्टकं भोक्तुमना राज्यं तस्यानुजस्य च

एवम् उक्तो भरद्वाजं भरतः प्रत्युवाच ह
पर्यश्रु नयनो दुःखाद् वाचा संसज्जमानया

हतो ऽस्मि यदि माम् एवं भगवान् अपि मन्यते
मत्तो न दोषम् आशङ्केर् नैवं माम् अनुशाधि हि

न चैतद् इष्टं माता मे यद् अवोचन् मदन्तरे
नाहम् एतेन तुष्टश् च न तद् वचनम् आददे

अहं तु तं नरव्याघ्रम् उपयातः प्रसादकः
प्रतिनेतुम् अयोध्यां च पादौ तस्याभिवन्दितुम्

त्वं माम् एवंगतं मत्वा प्रसादं कर्तुम् अर्हसि
शंस मे भगवन् रामः क्व संप्रति महीपतिः

उवाच तं भरद्वाजः प्रसादाद् भरतं वचः
त्वय्य् एतत् पुरुषव्याघ्र युक्तं राघववंशजे
गुरुवृत्तिर् दमश् चैव साधूनां चानुयायिता

जाने चैतन् मनःस्थं ते दृढीकरणम् अस्त्व् इति
अपृच्छं त्वां तवात्यर्थं कीर्तिं समभिवर्धयन्

असौ वसति ते भ्राता चित्रकूटे महागिरौ
श्वस् तु गन्तासि तं देशं वसाद्य सह मन्त्रिभिः
एतं मे कुरु सुप्राज्ञ कामं कामार्थकोविद

ततस् तथेत्य् एवम् उदारदर्शनः प्रतीतरूपो भरतो ऽब्रवीद् वचः
चकार बुद्धिं च तदा महाश्रमे निशानिवासाय नराधिपात्मजः