રામાયણ · અધ્યાય 2.084

ભરદ્વાજાશ્રમં દૃષ્ટ્વા ક્રોશાદ્ એવ નરર્ષભઃ
બલં સર્વમ્ અવસ્થાપ્ય જગામ સહ મન્ત્રિભિઃ

પદ્ભ્યામ્ એવ હિ ધર્મજ્ઞો ન્યસ્તશસ્ત્રપરિચ્છદઃ
વસાનો વાસસી ક્ષૌમે પુરોધાય પુરોહિતમ્

તતઃ સંદર્શને તસ્ય ભરદ્વાજસ્ય રાઘવઃ
મન્ત્રિણસ્ તાન્ અવસ્થાપ્ય જગામાનુ પુરોહિતમ્

વસિષ્ઠમ્ અથ દૃષ્ટ્વૈવ ભરદ્વાજો મહાતપાઃ
સંચચાલાસનાત્ તૂર્ણં શિષ્યાન્ અર્ઘ્યમ્ ઇતિ બ્રુવન્

સમાગમ્ય વસિષ્ઠેન ભરતેનાભિવાદિતઃ
અબુધ્યત મહાતેજાઃ સુતં દશરથસ્ય તમ્

તાભ્યામ્ અર્ઘ્યં ચ પાદ્યં ચ દત્ત્વા પશ્ચાત્ ફલાનિ ચ
આનુપૂર્વ્યાચ્ ચ ધર્મજ્ઞઃ પપ્રચ્છ કુશલં કુલે

અયોધ્યાયાં બલે કોશે મિત્રેષ્વ્ અપિ ચ મન્ત્રિષુ
જાનન્ દશરથં વૃત્તં ન રાજાનમ્ ઉદાહરત્

વસિષ્ઠો ભરતશ્ ચૈનં પપ્રચ્છતુર્ અનામયમ્
શરીરે ઽગ્નિષુ વૃક્ષેષુ શિષ્યેષુ મૃગપક્ષિષુ

તથેતિ ચ પ્રતિજ્ઞાય ભરદ્વાજો મહાતપાઃ
ભરતં પ્રત્યુવાચેદં રાઘવસ્નેહબન્ધનાત્

કિમ્ ઇહાગમને કાર્યં તવ રાજ્યં પ્રશાસતઃ
એતદ્ આચક્ષ્વ મે સર્વં ન હિ મે શુધ્યતે મનઃ

સુષુવે યમ મિત્રઘ્નં કૌસલ્યાનન્દવર્ધનમ્
ભ્રાત્રા સહ સભાર્યો યશ્ ચિરં પ્રવ્રાજિતો વનમ્

નિયુક્તઃ સ્ત્રીનિયુક્તેન પિત્રા યો ઽસૌ મહાયશાઃ
વનવાસી ભવેતીહ સમાઃ કિલ ચતુર્દશ

કચ્ચિન્ ન તસ્યાપાપસ્ય પાપં કર્તુમ્ ઇહેચ્છસિ
અકણ્ટકં ભોક્તુમના રાજ્યં તસ્યાનુજસ્ય ચ

એવમ્ ઉક્તો ભરદ્વાજં ભરતઃ પ્રત્યુવાચ હ
પર્યશ્રુ નયનો દુઃખાદ્ વાચા સંસજ્જમાનયા

હતો ઽસ્મિ યદિ મામ્ એવં ભગવાન્ અપિ મન્યતે
મત્તો ન દોષમ્ આશઙ્કેર્ નૈવં મામ્ અનુશાધિ હિ

ન ચૈતદ્ ઇષ્ટં માતા મે યદ્ અવોચન્ મદન્તરે
નાહમ્ એતેન તુષ્ટશ્ ચ ન તદ્ વચનમ્ આદદે

અહં તુ તં નરવ્યાઘ્રમ્ ઉપયાતઃ પ્રસાદકઃ
પ્રતિનેતુમ્ અયોધ્યાં ચ પાદૌ તસ્યાભિવન્દિતુમ્

ત્વં મામ્ એવંગતં મત્વા પ્રસાદં કર્તુમ્ અર્હસિ
શંસ મે ભગવન્ રામઃ ક્વ સંપ્રતિ મહીપતિઃ

ઉવાચ તં ભરદ્વાજઃ પ્રસાદાદ્ ભરતં વચઃ
ત્વય્ય્ એતત્ પુરુષવ્યાઘ્ર યુક્તં રાઘવવંશજે
ગુરુવૃત્તિર્ દમશ્ ચૈવ સાધૂનાં ચાનુયાયિતા

જાને ચૈતન્ મનઃસ્થં તે દૃઢીકરણમ્ અસ્ત્વ્ ઇતિ
અપૃચ્છં ત્વાં તવાત્યર્થં કીર્તિં સમભિવર્ધયન્

અસૌ વસતિ તે ભ્રાતા ચિત્રકૂટે મહાગિરૌ
શ્વસ્ તુ ગન્તાસિ તં દેશં વસાદ્ય સહ મન્ત્રિભિઃ
એતં મે કુરુ સુપ્રાજ્ઞ કામં કામાર્થકોવિદ

તતસ્ તથેત્ય્ એવમ્ ઉદારદર્શનઃ પ્રતીતરૂપો ભરતો ઽબ્રવીદ્ વચઃ
ચકાર બુદ્ધિં ચ તદા મહાશ્રમે નિશાનિવાસાય નરાધિપાત્મજઃ