रामायण · अध्याय 2.055

वनं गते धर्मपरे रामे रमयतां वरे
कौसल्या रुदती स्वार्ता भर्तारम् इदम् अब्रवीत्

यद्य् अपित्रिषु लोकेषु प्रथितं ते मयद् यशः
सानुक्रोशो वदान्यश् च प्रियवादी च राघवः

कथं नरवरश्रेष्ठ पुत्रौ तौ सह सीतया
दुःखितौ सुखसंवृद्धौ वने दुःखं सहिष्यतः

सा नूनं तरुणी श्यामा सुकुमारी सुखोचिता
कथम् उष्णं च शीतं च मैथिली प्रसहिष्यते

भुक्त्वाशनं विशालाक्षी सूपदंशान्वितं शुभम्
वन्यं नैवारम् आहारं कथं सीतोपभोक्ष्यते

गीतवादित्रनिर्घोषं श्रुत्वा शुभम् अनिन्दिता
कथं क्रव्यादसिंहानां शब्दं श्रोष्यत्य् अशोभनम्

महेन्द्रध्वजसंकाशः क्व नु शेते महाभुजः
भुजं परिघसंकाशम् उपधाय महाबलः

पद्मवर्णं सुकेशान्तं पद्मनिःश्वासम् उत्तमम्
कदा द्रक्ष्यामि रामस्य वदनं पुष्करेक्षणम्

वज्रसारमयं नूनं हृदयं मे न संशयः
अपश्यन्त्या न तं यद् वै फलतीदं सहस्रधा

यदि पञ्चदशे वर्षे राघवः पुनर् एष्यति
जह्याद् राज्यं च कोशं च भरतेनोपभोक्ष्यते

एवं कनीयसा भ्रात्रा भुक्तं राज्यं विशां पते
भ्राता ज्येष्ठा वरिष्ठाश् च किमर्थं नावमंस्यते

न परेणाहृतं भक्ष्यं व्याघ्रः खादितुम् इच्छति
एवम् एव नरव्याघ्रः परलीढं न मंस्यते

हविर् आज्यं पुरोडाशाः कुशा यूपाश् च खादिराः
नैतानि यातयामानि कुर्वन्ति पुनर् अध्वरे

तथा ह्य् आत्तम् इदं राज्यं हृतसारां सुराम् इव
नाभिमन्तुम् अलं रामो नष्टसोमम् इवाध्वरम्

नैवंविधम् असत्कारं राघवो मर्षयिष्यति
बलवान् इव शार्दूलो बालधेर् अभिमर्शनम्

स तादृशः सिंहबलो वृषभाक्षो नरर्षभः
स्वयम् एव हतः पित्रा जलजेनात्मजो यथा

द्विजाति चरितो धर्मः शास्त्रदृष्टः सनातनः
यदि ते धर्मनिरते त्वया पुत्रे विवासिते

गतिर् एवाक् पतिर् नार्या द्वितीया गतिर् आत्मजः
तृतीया ज्ञातयो राजंश् चतुर्थी नेह विद्यते

तत्र त्वं चैव मे नास्ति रामश् च वनम् आश्रितः
न वनं गन्तुम् इच्छामि सर्वथा हि हता त्वया

हतं त्वया राज्यम् इदं सराष्ट्रं हतस् तथात्मा सह मन्त्रिभिश् च
हता सपुत्रास्मि हताश् च पौराः सुतश् च भार्या च तव प्रहृष्टौ

इमां गिरं दारुणशब्दसंश्रितां निशम्य राजापि मुमोह दुःखितः
ततः स शोकं प्रविवेश पार्थिवः स्वदुष्कृतं चापि पुनस् तदास्मरत्