रामायण · अध्याय 2.038

ततः समीक्ष्य शयने सन्नं शोकेन पार्थिवम्
कौसल्या पुत्रशोकार्ता तम् उवाच महीपतिम्

राघवो नरशार्दूल विषम् उप्त्वा द्विजिह्ववत्
विचरिष्यति कैकेयी निर्मुक्तेव हि पन्नगी

विवास्य रामं सुभगा लब्धकामा समाहिता
त्रासयिष्यति मां भूयो दुष्टाहिर् इव वेश्मनि

अथ स्म नगरे रामश् चरन् भैक्षं गृहे वसेत्
कामकारो वरं दातुम् अपि दासं ममात्मजम्

पातयित्वा तु कैकेय्या रामं स्थानाद् यथेष्टतः
प्रदिष्टो रक्षसां भागः पर्वणीवाहिताग्निना

गजराजगतिर् वीरो महाबाहुर् धनुर्धरः
वनम् आविशते नूनं सभार्यः सहलक्ष्मणः

वने त्व् अदृष्टदुःखानां कैकेय्यानुमते त्वया
त्यक्तानां वनवासाय का न्व् अवस्था भविष्यति

ते रत्नहीनास् तरुणाः फलकाले विवासिताः
कथं वत्स्यन्ति कृपणाः फलमूलैः कृताशनाः

अपीदानीं स कालः स्यान् मम शोकक्षयः शिवः
सभार्यं यत् सह भ्रात्रा पश्येयम् इह राघवम्

श्रुत्वैवोपस्थितौ वीरौ कदायोध्या भविष्यति
यशस्विनी हृष्टजना सूच्छ्रितध्वजमालिनी

कदा प्रेक्ष्य नरव्याघ्राव् अरण्यात् पुनरागतौ
नन्दिष्यति पुरी हृष्टा समुद्र इव पर्वणि

कदायोध्यां महाबाहुः पुरीं वीरः प्रवेक्ष्यति
पुरस्कृत्य रथे सीतां वृषभो गोवधूम् इव

कदा प्राणिसहस्राणि राजमार्गे ममात्मजौ
लाजैर् अवकरिष्यन्ति प्रविशन्ताव् अरिंदमौ

कदा सुमनसः कन्या द्विजातीनां फलानि च
प्रदिशन्त्यः पुरीं हृष्टाः करिष्यन्ति प्रदक्षिणम्

कदा परिणतो बुद्ध्या वयसा चामरप्रभः
अभ्युपैष्यति धर्मज्ञस् त्रिवर्ष इव मां ललन्

निःसंशयं मया मन्ये पुरा वीर कदर्यया
पातु कामेषु वत्सेषु मातॄणां शातिताः स्तनाः

साहं गौर् इव सिंहेन विवत्सा वत्सला कृता
कैकेय्या पुरुषव्याघ्र बालवत्सेव गौर् बलात्

न हि तावद् गुणैर् जुष्टं सर्वशास्त्रविशारदम्
एकपुत्रा विना पुत्रम् अहं जीवितुम् उत्सहे

न हि मे जीविते किं चित् सामर्थम् इह कल्प्यते
अपश्यन्त्याः प्रियं पुत्रं महाबाहुं महाबलम्

अयं हि मां दीपयते समुत्थितस् तनूजशोकप्रभवो हुताशनः
महीम् इमां रश्मिभिर् उत्तमप्रभो यथा निदाघे भगवान् दिवाकरः