रामायण · अध्याय 2.036

तस्मिंस् तु पुरुषव्याघ्रे निष्क्रामति कृताञ्जलौ
आर्तशब्दो हि संजज्ञे स्त्रीणाम् अन्तःपुरे महान्

अनाथस्य जनस्यास्य दुर्बलस्य तपस्विनः
यो गतिं शरणं चासीत् स नाथः क्व नु गच्छति

न क्रुध्यत्य् अभिशस्तो ऽपि क्रोधनीयानि वर्जयन्
क्रुद्धान् प्रसादयन् सर्वान् समदुःखः क्व गच्छति

कौसल्यायां महातेजा यथा मातरि वर्तते
तथा यो वर्तते ऽस्मासु महात्मा क्व नु गच्छति

कैकेय्या क्लिश्यमानेन राज्ञा संचोदितो वनम्
परित्राता जनस्यास्य जगतः क्व नु गच्छति

अहो निश्चेतनो राजा जीवलोकस्य संप्रियम्
धर्म्यं सत्यव्रतं रामं वनवासो प्रवत्स्यति

इति सर्वा महिष्यस् ता विवत्सा इव धेनवः
रुरुदुश् चैव दुःखार्ताः सस्वरं च विचुक्रुशुः

स तम् अन्तःपुरे घोरम् आर्तशब्दं महीपतिः
पुत्रशोकाभिसंतप्तः श्रुत्वा चासीत् सुदुःखितः

नाग्निहोत्राण्य् अहूयन्त सूर्यश् चान्तरधीयत
व्यसृजन् कवलान् नागा गावो वत्सान् न पाययन्

त्रिशङ्कुर् लोहिताङ्गश् च बृहस्पतिबुधाव् अपि
दारुणाः सोमम् अभ्येत्य ग्रहाः सर्वे व्यवस्थिताः

नक्षत्राणि गतार्चींषि ग्रहाश् च गततेजसः
विशाखाश् च सधूमाश् च नभसि प्रचकाशिरे

अकस्मान् नागरः सर्वो जनो दैन्यम् उपागमत्
आहारे वा विहारे वा न कश् चिद् अकरोन् मनः

बाष्पपर्याकुलमुखो राजमार्गगतो जनः
न हृष्टो लक्ष्यते कश् चित् सर्वः शोकपरायणः

न वाति पवनः शीतो न शशी सौम्यदर्शनः
न सूर्यस् तपते लोकं सर्वं पर्याकुलं जगत्

अनर्थिनः सुताः स्त्रीणां भर्तारो भ्रातरस् तथा
सर्वे सर्वं परित्यज्य रामम् एवान्वचिन्तयन्

ये तु रामस्य सुहृदः सर्वे ते मूढचेतसः
शोकभारेण चाक्रान्ताः शयनं न जुहुस् तदा

ततस् त्व् अयोध्या रहिता महात्मना पुरंदरेणेव मही सपर्वता
चचाल घोरं भयभारपीडिता सनागयोधाश्वगणा ननाद च