રામાયણ · અધ્યાય 2.036

તસ્મિંસ્ તુ પુરુષવ્યાઘ્રે નિષ્ક્રામતિ કૃતાઞ્જલૌ
આર્તશબ્દો હિ સંજજ્ઞે સ્ત્રીણામ્ અન્તઃપુરે મહાન્

અનાથસ્ય જનસ્યાસ્ય દુર્બલસ્ય તપસ્વિનઃ
યો ગતિં શરણં ચાસીત્ સ નાથઃ ક્વ નુ ગચ્છતિ

ન ક્રુધ્યત્ય્ અભિશસ્તો ઽપિ ક્રોધનીયાનિ વર્જયન્
ક્રુદ્ધાન્ પ્રસાદયન્ સર્વાન્ સમદુઃખઃ ક્વ ગચ્છતિ

કૌસલ્યાયાં મહાતેજા યથા માતરિ વર્તતે
તથા યો વર્તતે ઽસ્માસુ મહાત્મા ક્વ નુ ગચ્છતિ

કૈકેય્યા ક્લિશ્યમાનેન રાજ્ઞા સંચોદિતો વનમ્
પરિત્રાતા જનસ્યાસ્ય જગતઃ ક્વ નુ ગચ્છતિ

અહો નિશ્ચેતનો રાજા જીવલોકસ્ય સંપ્રિયમ્
ધર્મ્યં સત્યવ્રતં રામં વનવાસો પ્રવત્સ્યતિ

ઇતિ સર્વા મહિષ્યસ્ તા વિવત્સા ઇવ ધેનવઃ
રુરુદુશ્ ચૈવ દુઃખાર્તાઃ સસ્વરં ચ વિચુક્રુશુઃ

સ તમ્ અન્તઃપુરે ઘોરમ્ આર્તશબ્દં મહીપતિઃ
પુત્રશોકાભિસંતપ્તઃ શ્રુત્વા ચાસીત્ સુદુઃખિતઃ

નાગ્નિહોત્રાણ્ય્ અહૂયન્ત સૂર્યશ્ ચાન્તરધીયત
વ્યસૃજન્ કવલાન્ નાગા ગાવો વત્સાન્ ન પાયયન્

ત્રિશઙ્કુર્ લોહિતાઙ્ગશ્ ચ બૃહસ્પતિબુધાવ્ અપિ
દારુણાઃ સોમમ્ અભ્યેત્ય ગ્રહાઃ સર્વે વ્યવસ્થિતાઃ

નક્ષત્રાણિ ગતાર્ચીંષિ ગ્રહાશ્ ચ ગતતેજસઃ
વિશાખાશ્ ચ સધૂમાશ્ ચ નભસિ પ્રચકાશિરે

અકસ્માન્ નાગરઃ સર્વો જનો દૈન્યમ્ ઉપાગમત્
આહારે વા વિહારે વા ન કશ્ ચિદ્ અકરોન્ મનઃ

બાષ્પપર્યાકુલમુખો રાજમાર્ગગતો જનઃ
ન હૃષ્ટો લક્ષ્યતે કશ્ ચિત્ સર્વઃ શોકપરાયણઃ

ન વાતિ પવનઃ શીતો ન શશી સૌમ્યદર્શનઃ
ન સૂર્યસ્ તપતે લોકં સર્વં પર્યાકુલં જગત્

અનર્થિનઃ સુતાઃ સ્ત્રીણાં ભર્તારો ભ્રાતરસ્ તથા
સર્વે સર્વં પરિત્યજ્ય રામમ્ એવાન્વચિન્તયન્

યે તુ રામસ્ય સુહૃદઃ સર્વે તે મૂઢચેતસઃ
શોકભારેણ ચાક્રાન્તાઃ શયનં ન જુહુસ્ તદા

તતસ્ ત્વ્ અયોધ્યા રહિતા મહાત્મના પુરંદરેણેવ મહી સપર્વતા
ચચાલ ઘોરં ભયભારપીડિતા સનાગયોધાશ્વગણા નનાદ ચ