रामायण · अध्याय 1.065

ततः प्रभाते विमले कृतकर्मा नराधिपः
विश्वामित्रं महात्मानम् आजुहाव सराघवम्

तम् अर्चयित्वा धर्मात्मा शास्त्रदृष्ट्तेन कर्मणा
राघवौ च महात्मानौ तदा वाक्यम् उवाच ह

भगवन् स्वागतं ते ऽस्तु किं करोमि तवानघ
भवान् आज्ञापयतु माम् आज्ञाप्यो भवता ह्य् अहम्

एवम् उक्तः स धर्मात्मा जनकेन महात्मना
प्रत्युवाच मुनिर् वीरं वाक्यं वाक्यविशारदः

पुत्रौ दशरथस्येमौ क्षत्रियौ लोकविश्रुतौ
द्रष्टुकामौ धनुः श्रेष्ठं यद् एतत् त्वयि तिष्ठति

एतद् दर्शय भद्रं ते कृतकामौ नृपात्मजौ
दर्शनाद् अस्य धनुषो यथेष्टं प्रतियास्यतः

एवम् उक्तस् तु जनकः प्रत्युवाच महामुनिम्
श्रूयताम् अस्य धनुषो यद् अर्थम् इह तिष्ठति

देवरात इति ख्यातो निमेः षष्ठो महीपतिः
न्यासो ऽयं तस्य भगवन् हस्ते दत्तो महात्मना

दक्षयज्ञवधे पूर्वं धनुर् आयम्य वीर्यवान्
रुद्रस् तु त्रिदशान् रोषात् सलीलम् इदम् अब्रवीत्

यस्माद् भागार्थिनो भागान् नाकल्पयत मे सुराः
वराङ्गानि महार्हाणि धनुषा शातयामि वः

ततो विमनसः सर्वे देवा वै मुनिपुंगव
प्रसादयन्ति देवेशं तेषां प्रीतो ऽभवद् भवः

प्रीतियुक्तः स सर्वेषां ददौ तेषां महात्मनाम्

तद् एतद् देवदेवस्य धनूरत्नं महात्मनः
न्यासभूतं तदा न्यस्तम् अस्माकं पूर्वके विभो

अथ मे कृषतः क्षेत्रं लाङ्गलाद् उत्थिता मम
क्षेत्रं शोधयता लब्ध्वा नाम्ना सीतेति विश्रुता

भूतलाद् उत्थिता सा तु व्यवर्धत ममात्मजा
वीर्यशुल्केति मे कन्या स्थापितेयम् अयोनिजा

भूतलाद् उत्थितां तां तु वर्धमानां ममात्मजाम्
वरयाम् आसुर् आगम्य राजानो मुनिपुंगव

तेषां वरयतां कन्यां सर्वेषां पृथिवीक्षिताम्
वीर्यशुल्केति भगवन् न ददामि सुताम् अहम्

ततः सर्वे नृपतयः समेत्य मुनिपुंगव
मिथिलाम् अभ्युपागम्य वीर्यं जिज्ञासवस् तदा

तेषां जिज्ञासमानानां वीर्यं धनुर् उपाहृतम्
न शेकुर् ग्रहणे तस्य धनुषस् तोलने ऽपि वा

तेषां वीर्यवतां वीर्यम् अल्पं ज्ञात्वा महामुने
प्रत्याख्याता नृपतयस् तन् निबोध तपोधन

ततः परमकोपेन राजानो मुनिपुंगव
अरुन्धन् मिथिलां सर्वे वीर्यसंदेहम् आगताः

आत्मानम् अवधूतं ते विज्ञाय मुनिपुंगव
रोषेण महताविष्टाः पीडयन् मिथिलां पुरीम्

ततः संवत्सरे पूर्णे क्षयं यातानि सर्वशः
साधनानि मुनिरेष्ठ ततो ऽहं भृशदुःखितः

ततो देवगणान् सर्वांस् तपसाहं प्रसादयम्
ददुश् च परमप्रीताश् चतुरङ्गबलं सुराः

ततो भग्ना नृपतयो हन्यमाना दिशो ययुः
अवीर्या वीर्यसंदिग्धा सामात्याः पापकारिणः

तद् एतन् मुनिशार्दूल धनुः परमभास्वरम्
रामलक्ष्मणयोश् चापि दर्शयिष्यामि सुव्रत

यद्य् अस्य धनुषो रामः कुर्याद् आरोपणं मुने
सुताम् अयोनिजां सीतां दद्यां दाशरथेर् अहम्