રામાયણ · અધ્યાય 1.065

તતઃ પ્રભાતે વિમલે કૃતકર્મા નરાધિપઃ
વિશ્વામિત્રં મહાત્માનમ્ આજુહાવ સરાઘવમ્

તમ્ અર્ચયિત્વા ધર્માત્મા શાસ્ત્રદૃષ્ટ્તેન કર્મણા
રાઘવૌ ચ મહાત્માનૌ તદા વાક્યમ્ ઉવાચ હ

ભગવન્ સ્વાગતં તે ઽસ્તુ કિં કરોમિ તવાનઘ
ભવાન્ આજ્ઞાપયતુ મામ્ આજ્ઞાપ્યો ભવતા હ્ય્ અહમ્

એવમ્ ઉક્તઃ સ ધર્માત્મા જનકેન મહાત્મના
પ્રત્યુવાચ મુનિર્ વીરં વાક્યં વાક્યવિશારદઃ

પુત્રૌ દશરથસ્યેમૌ ક્ષત્રિયૌ લોકવિશ્રુતૌ
દ્રષ્ટુકામૌ ધનુઃ શ્રેષ્ઠં યદ્ એતત્ ત્વયિ તિષ્ઠતિ

એતદ્ દર્શય ભદ્રં તે કૃતકામૌ નૃપાત્મજૌ
દર્શનાદ્ અસ્ય ધનુષો યથેષ્ટં પ્રતિયાસ્યતઃ

એવમ્ ઉક્તસ્ તુ જનકઃ પ્રત્યુવાચ મહામુનિમ્
શ્રૂયતામ્ અસ્ય ધનુષો યદ્ અર્થમ્ ઇહ તિષ્ઠતિ

દેવરાત ઇતિ ખ્યાતો નિમેઃ ષષ્ઠો મહીપતિઃ
ન્યાસો ઽયં તસ્ય ભગવન્ હસ્તે દત્તો મહાત્મના

દક્ષયજ્ઞવધે પૂર્વં ધનુર્ આયમ્ય વીર્યવાન્
રુદ્રસ્ તુ ત્રિદશાન્ રોષાત્ સલીલમ્ ઇદમ્ અબ્રવીત્

યસ્માદ્ ભાગાર્થિનો ભાગાન્ નાકલ્પયત મે સુરાઃ
વરાઙ્ગાનિ મહાર્હાણિ ધનુષા શાતયામિ વઃ

તતો વિમનસઃ સર્વે દેવા વૈ મુનિપુંગવ
પ્રસાદયન્તિ દેવેશં તેષાં પ્રીતો ઽભવદ્ ભવઃ

પ્રીતિયુક્તઃ સ સર્વેષાં દદૌ તેષાં મહાત્મનામ્

તદ્ એતદ્ દેવદેવસ્ય ધનૂરત્નં મહાત્મનઃ
ન્યાસભૂતં તદા ન્યસ્તમ્ અસ્માકં પૂર્વકે વિભો

અથ મે કૃષતઃ ક્ષેત્રં લાઙ્ગલાદ્ ઉત્થિતા મમ
ક્ષેત્રં શોધયતા લબ્ધ્વા નામ્ના સીતેતિ વિશ્રુતા

ભૂતલાદ્ ઉત્થિતા સા તુ વ્યવર્ધત મમાત્મજા
વીર્યશુલ્કેતિ મે કન્યા સ્થાપિતેયમ્ અયોનિજા

ભૂતલાદ્ ઉત્થિતાં તાં તુ વર્ધમાનાં મમાત્મજામ્
વરયામ્ આસુર્ આગમ્ય રાજાનો મુનિપુંગવ

તેષાં વરયતાં કન્યાં સર્વેષાં પૃથિવીક્ષિતામ્
વીર્યશુલ્કેતિ ભગવન્ ન દદામિ સુતામ્ અહમ્

તતઃ સર્વે નૃપતયઃ સમેત્ય મુનિપુંગવ
મિથિલામ્ અભ્યુપાગમ્ય વીર્યં જિજ્ઞાસવસ્ તદા

તેષાં જિજ્ઞાસમાનાનાં વીર્યં ધનુર્ ઉપાહૃતમ્
ન શેકુર્ ગ્રહણે તસ્ય ધનુષસ્ તોલને ઽપિ વા

તેષાં વીર્યવતાં વીર્યમ્ અલ્પં જ્ઞાત્વા મહામુને
પ્રત્યાખ્યાતા નૃપતયસ્ તન્ નિબોધ તપોધન

તતઃ પરમકોપેન રાજાનો મુનિપુંગવ
અરુન્ધન્ મિથિલાં સર્વે વીર્યસંદેહમ્ આગતાઃ

આત્માનમ્ અવધૂતં તે વિજ્ઞાય મુનિપુંગવ
રોષેણ મહતાવિષ્ટાઃ પીડયન્ મિથિલાં પુરીમ્

તતઃ સંવત્સરે પૂર્ણે ક્ષયં યાતાનિ સર્વશઃ
સાધનાનિ મુનિરેષ્ઠ તતો ઽહં ભૃશદુઃખિતઃ

તતો દેવગણાન્ સર્વાંસ્ તપસાહં પ્રસાદયમ્
દદુશ્ ચ પરમપ્રીતાશ્ ચતુરઙ્ગબલં સુરાઃ

તતો ભગ્ના નૃપતયો હન્યમાના દિશો યયુઃ
અવીર્યા વીર્યસંદિગ્ધા સામાત્યાઃ પાપકારિણઃ

તદ્ એતન્ મુનિશાર્દૂલ ધનુઃ પરમભાસ્વરમ્
રામલક્ષ્મણયોશ્ ચાપિ દર્શયિષ્યામિ સુવ્રત

યદ્ય્ અસ્ય ધનુષો રામઃ કુર્યાદ્ આરોપણં મુને
સુતામ્ અયોનિજાં સીતાં દદ્યાં દાશરથેર્ અહમ્