रामायण · अध्याय 1.054

ततस् तान् आकुलान् दृष्ट्वा विश्वामित्रास्त्रमोहितान्
वसिष्ठश् चोदयाम् आस कामधुक् सृज योगतः

तस्या हुम्भारवाज् जाताः काम्बोजा रविसंनिभाः
ऊधसस् त्व् अथ संजाताः पह्लवाः शस्त्रपाणयः

योनिदेशाच् च यवनः शकृद्देशाच् छकास् तथा
रोमकूपेषु मेच्छाश् च हरीताः सकिरातकाः

तैस् तन् निषूदितं सैन्यं विश्वमित्रस्य तत्क्षणात्
सपदातिगजं साश्वं सरथं रघुनन्दन

दृष्ट्वा निषूदितं सैन्यं वसिष्ठेन महात्मना
विश्वामित्रसुतानां तु शतं नानाविधायुधम्

अभ्यधावत् सुसंक्रुद्धं वसिष्ठं जपतां वरम्
हुंकारेणैव तान् सर्वान् निर्ददाह महान् ऋषिः

ते साश्वरथपादाता वसिष्ठेन महात्मना
भस्मीकृता मुहूर्तेन विश्वामित्रसुतास् तदा

दृष्ट्वा विनाशितान् पुत्रान् बलं च सुमहायशाः
सव्रीडश् चिन्तयाविष्टो विश्वामित्रो ऽभवत् तदा

संदुर इव निर्वेगो भग्नदंष्ट्र इवोरगः
उपरक्त इवादित्यः सद्यो निष्प्रभतां गतः

हतपुत्रबलो दीनो लूनपक्ष इव द्विजः
हतदर्पो हतोत्साहो निर्वेदं समपद्यत

स पुत्रम् एकं राज्याय पालयेति नियुज्य च
पृथिवीं क्षत्रधर्मेण वनम् एवान्वपद्यत

स गत्वा हिमवत्पार्श्वं किंनरोरगसेवितम्
महादेवप्रसादार्थं तपस् तेपे महातपाः

केन चित् त्व् अथ कालेन देवेशो वृषभध्वजः
दर्शयाम् आस वरदो विश्वामित्रं महामुनिम्

किमर्थं तप्यसे राजन् ब्रूहि यत् ते विवक्षितम्
वरदो ऽस्मि वरो यस् ते काङ्क्षितः सो ऽभिधीयताम्

एवम् उक्तस् तु देवेन विश्वामित्रो महातपाः
प्रणिपत्य महादेवम् इदं वचनम् अब्रवीत्

यदि तुष्टो महादेव धनुर्वेदो ममानघ
साङ्गोपाङ्गोपनिषदः सरहस्यः प्रदीयताम्

यानि देवेषु चास्त्राणि दानवेषु महर्षिषु
गन्धर्वयक्षरक्षःसु प्रतिभान्तु ममानघ

तव प्रसादाद् भवतु देवदेव ममेप्सितम्
एवम् अस्त्व् इति देवेशो वाक्यम् उक्त्वा दिवं गतः

प्राप्य चास्त्राणि राजर्षिर् विश्वामित्रो महाबलः
दर्पेण महता युक्तो दर्पपूर्णो ऽभवत् तदा

विवर्धमानो वीर्येण समुद्र इव पर्वणि
हतम् एव तदा मेने वसिष्ठम् ऋषिसत्तमम्

ततो गत्वाश्रमपदं मुमोचास्त्राणि पार्थिवः
यैस् तत् तपोवनं सर्वं निर्दग्धं चास्त्रतेजसा

उदीर्यमाणम् अस्त्रं तद् विश्वामित्रस्य धीमतः
दृष्ट्वा विप्रद्रुता भीता मुनयः शतशो दिशः

वसिष्ठस्य च ये शिष्यास् तथैव मृगपक्षिणः
विद्रवन्ति भयाद् भीता नानादिग्भ्यः सहस्रशः

वसिष्ठस्याश्रमपदं शून्यम् आसीन् महात्मनः
मुहूर्तम् इव निःशब्दम् आसीद् ईरिणसंनिभम्

वदतो वै वसिष्ठस्य मा भैष्टेति मुहुर् मुहुः
नाशयाम्य् अद्य गाधेयं नीहारम् इव भास्करः

एवम् उक्त्वा महातेजा वसिष्ठो जपतां वरः
विश्वामित्रं तदा वाक्यं सरोषम् इदम् अब्रवीत्

आश्रमं चिरसंवृद्धं यद् विनाशितवान् असि
दुराचारो ऽसि यन् मूढ तस्मात् त्वं न भविष्यसि

इत्य् उक्त्वा परमक्रुद्धो दण्डम् उद्यम्य सत्वरः
विधूम इव कालाग्निर् यमदण्डम् इवापरम्