રામાયણ · અધ્યાય 1.054

તતસ્ તાન્ આકુલાન્ દૃષ્ટ્વા વિશ્વામિત્રાસ્ત્રમોહિતાન્
વસિષ્ઠશ્ ચોદયામ્ આસ કામધુક્ સૃજ યોગતઃ

તસ્યા હુમ્ભારવાજ્ જાતાઃ કામ્બોજા રવિસંનિભાઃ
ઊધસસ્ ત્વ્ અથ સંજાતાઃ પહ્લવાઃ શસ્ત્રપાણયઃ

યોનિદેશાચ્ ચ યવનઃ શકૃદ્દેશાચ્ છકાસ્ તથા
રોમકૂપેષુ મેચ્છાશ્ ચ હરીતાઃ સકિરાતકાઃ

તૈસ્ તન્ નિષૂદિતં સૈન્યં વિશ્વમિત્રસ્ય તત્ક્ષણાત્
સપદાતિગજં સાશ્વં સરથં રઘુનન્દન

દૃષ્ટ્વા નિષૂદિતં સૈન્યં વસિષ્ઠેન મહાત્મના
વિશ્વામિત્રસુતાનાં તુ શતં નાનાવિધાયુધમ્

અભ્યધાવત્ સુસંક્રુદ્ધં વસિષ્ઠં જપતાં વરમ્
હુંકારેણૈવ તાન્ સર્વાન્ નિર્દદાહ મહાન્ ઋષિઃ

તે સાશ્વરથપાદાતા વસિષ્ઠેન મહાત્મના
ભસ્મીકૃતા મુહૂર્તેન વિશ્વામિત્રસુતાસ્ તદા

દૃષ્ટ્વા વિનાશિતાન્ પુત્રાન્ બલં ચ સુમહાયશાઃ
સવ્રીડશ્ ચિન્તયાવિષ્ટો વિશ્વામિત્રો ઽભવત્ તદા

સંદુર ઇવ નિર્વેગો ભગ્નદંષ્ટ્ર ઇવોરગઃ
ઉપરક્ત ઇવાદિત્યઃ સદ્યો નિષ્પ્રભતાં ગતઃ

હતપુત્રબલો દીનો લૂનપક્ષ ઇવ દ્વિજઃ
હતદર્પો હતોત્સાહો નિર્વેદં સમપદ્યત

સ પુત્રમ્ એકં રાજ્યાય પાલયેતિ નિયુજ્ય ચ
પૃથિવીં ક્ષત્રધર્મેણ વનમ્ એવાન્વપદ્યત

સ ગત્વા હિમવત્પાર્શ્વં કિંનરોરગસેવિતમ્
મહાદેવપ્રસાદાર્થં તપસ્ તેપે મહાતપાઃ

કેન ચિત્ ત્વ્ અથ કાલેન દેવેશો વૃષભધ્વજઃ
દર્શયામ્ આસ વરદો વિશ્વામિત્રં મહામુનિમ્

કિમર્થં તપ્યસે રાજન્ બ્રૂહિ યત્ તે વિવક્ષિતમ્
વરદો ઽસ્મિ વરો યસ્ તે કાઙ્ક્ષિતઃ સો ઽભિધીયતામ્

એવમ્ ઉક્તસ્ તુ દેવેન વિશ્વામિત્રો મહાતપાઃ
પ્રણિપત્ય મહાદેવમ્ ઇદં વચનમ્ અબ્રવીત્

યદિ તુષ્ટો મહાદેવ ધનુર્વેદો મમાનઘ
સાઙ્ગોપાઙ્ગોપનિષદઃ સરહસ્યઃ પ્રદીયતામ્

યાનિ દેવેષુ ચાસ્ત્રાણિ દાનવેષુ મહર્ષિષુ
ગન્ધર્વયક્ષરક્ષઃસુ પ્રતિભાન્તુ મમાનઘ

તવ પ્રસાદાદ્ ભવતુ દેવદેવ મમેપ્સિતમ્
એવમ્ અસ્ત્વ્ ઇતિ દેવેશો વાક્યમ્ ઉક્ત્વા દિવં ગતઃ

પ્રાપ્ય ચાસ્ત્રાણિ રાજર્ષિર્ વિશ્વામિત્રો મહાબલઃ
દર્પેણ મહતા યુક્તો દર્પપૂર્ણો ઽભવત્ તદા

વિવર્ધમાનો વીર્યેણ સમુદ્ર ઇવ પર્વણિ
હતમ્ એવ તદા મેને વસિષ્ઠમ્ ઋષિસત્તમમ્

તતો ગત્વાશ્રમપદં મુમોચાસ્ત્રાણિ પાર્થિવઃ
યૈસ્ તત્ તપોવનં સર્વં નિર્દગ્ધં ચાસ્ત્રતેજસા

ઉદીર્યમાણમ્ અસ્ત્રં તદ્ વિશ્વામિત્રસ્ય ધીમતઃ
દૃષ્ટ્વા વિપ્રદ્રુતા ભીતા મુનયઃ શતશો દિશઃ

વસિષ્ઠસ્ય ચ યે શિષ્યાસ્ તથૈવ મૃગપક્ષિણઃ
વિદ્રવન્તિ ભયાદ્ ભીતા નાનાદિગ્ભ્યઃ સહસ્રશઃ

વસિષ્ઠસ્યાશ્રમપદં શૂન્યમ્ આસીન્ મહાત્મનઃ
મુહૂર્તમ્ ઇવ નિઃશબ્દમ્ આસીદ્ ઈરિણસંનિભમ્

વદતો વૈ વસિષ્ઠસ્ય મા ભૈષ્ટેતિ મુહુર્ મુહુઃ
નાશયામ્ય્ અદ્ય ગાધેયં નીહારમ્ ઇવ ભાસ્કરઃ

એવમ્ ઉક્ત્વા મહાતેજા વસિષ્ઠો જપતાં વરઃ
વિશ્વામિત્રં તદા વાક્યં સરોષમ્ ઇદમ્ અબ્રવીત્

આશ્રમં ચિરસંવૃદ્ધં યદ્ વિનાશિતવાન્ અસિ
દુરાચારો ઽસિ યન્ મૂઢ તસ્માત્ ત્વં ન ભવિષ્યસિ

ઇત્ય્ ઉક્ત્વા પરમક્રુદ્ધો દણ્ડમ્ ઉદ્યમ્ય સત્વરઃ
વિધૂમ ઇવ કાલાગ્નિર્ યમદણ્ડમ્ ઇવાપરમ્