रामायण · अध्याय 1.053

कामधेनुं वसिष्ठो ऽपि यदा न त्यजते मुनिः
तदास्य शबलां राम विश्वामित्रो ऽन्वकर्षत

नीयमाना तु शबला राम राज्ञा महात्मना
दुःखिता चिन्तयाम् आस रुदन्ती शोककर्शिता

परित्यक्ता वसिष्ठेन किम् अहं सुमहात्मना
याहं राजभृतैर् दीना ह्रियेयं भृशदुःखिता

किं मयापकृतं तस्य महर्षेर् भावितात्मनः
यन् माम् अनागसं भक्ताम् इष्टां त्यजति धार्मिकः

इति सा चिन्तयित्वा तु निःश्वस्य च पुनः पुनः
जगाम वेगेन तदा वसिष्ठं परमौजसं

निर्धूय तांस् तदा भृत्याञ् शतशः शत्रुसूदन
जगामानिलवेगेन पादमूलं महात्मनः

शबला सा रुदन्ती च क्रोशन्ती चेदम् अब्रवीत्
वसिष्ठस्याग्रतः स्थित्वा मेघदुन्दुभिराविणी

भगवन् किं परित्यक्ता त्वयाहं ब्रह्मणः सुत
यस्माद् राजभृता मां हि नयन्ते त्वत्सकाशतः

एवम् उक्तस् तु ब्रह्मर्षिर् इदं वचनम् अब्रवीत्
शोकसंतप्तहृदयां स्वसारम् इव दुःखिताम्

न त्वां त्यजामि शबले नापि मे ऽपकृतं त्वया
एष त्वां नयते राजा बलान् मत्तो महाबलः

न हि तुल्यं बलं मह्यं राजा त्व् अद्य विशेषतः
बली राजा क्षत्रियश् च पृथिव्याः पतिर् एव च

इयम् अक्षौहिणीपूर्णा सवाजिरथसंकुला
हस्तिध्वजसमाकीर्णा तेनासौ बलवत्तरः

एवम् उक्ता वसिष्ठेन प्रत्युवाच विनीतवत्
वचनं वचनज्ञा सा ब्रह्मर्षिम् अमितप्रभम्

न बलं क्षत्रियस्याहुर् ब्राह्मणो बलवत्तरः
ब्रह्मन् ब्रह्मबलं दिव्यं क्षत्रात् तु बलवत्तरम्

अप्रमेयबलं तुभ्यं न त्वया बलवत्तरः
विश्वामित्रो महावीर्यस् तेजस् तव दुरासदम्

नियुङ्क्ष्व मां महातेजस् त्वद्ब्रह्मबलसंभृताम्
तस्य दर्पं बलं यत् तन् नाशयामि दुरात्मनः

इत्य् उक्तस् तु तया राम वसिष्ठः सुमहायशाः
सृजस्वेति तदोवाच बलं परबलारुजम्

तस्या हुम्भारवोत्सृष्टाः पह्लवाः शतशो नृप
नाशयन्ति बलं सर्वं विश्वामित्रस्य पश्यतः

स राजा परमक्रुद्धः क्रोधविस्फारितेक्षणः
पह्लवान् नाशयाम् आस शस्त्रैर् उच्चावचैर् अपि

विश्वामित्रार्दितान् दृष्ट्वा पह्लवाञ् शतशस् तदा
भूय एवासृजद् घोराञ् शकान् यवनमिश्रितान्

तैर् आसीत् संवृता भूमिः शकैर् यवनमिश्रितैः
प्रभावद्भिर् महावीर्यैर् हेमकिञ्जल्कसंनिभैः

दीर्घासिपट्टिशधरैर् हेमवर्णाम्बरावृतैः
निर्दग्धं तद् बलं सर्वं प्रदीप्तैर् इव पावकैः

ततो ऽस्त्राणि महातेजा विश्वामित्रो मुमोच ह