રામાયણ · અધ્યાય 1.053

કામધેનું વસિષ્ઠો ઽપિ યદા ન ત્યજતે મુનિઃ
તદાસ્ય શબલાં રામ વિશ્વામિત્રો ઽન્વકર્ષત

નીયમાના તુ શબલા રામ રાજ્ઞા મહાત્મના
દુઃખિતા ચિન્તયામ્ આસ રુદન્તી શોકકર્શિતા

પરિત્યક્તા વસિષ્ઠેન કિમ્ અહં સુમહાત્મના
યાહં રાજભૃતૈર્ દીના હ્રિયેયં ભૃશદુઃખિતા

કિં મયાપકૃતં તસ્ય મહર્ષેર્ ભાવિતાત્મનઃ
યન્ મામ્ અનાગસં ભક્તામ્ ઇષ્ટાં ત્યજતિ ધાર્મિકઃ

ઇતિ સા ચિન્તયિત્વા તુ નિઃશ્વસ્ય ચ પુનઃ પુનઃ
જગામ વેગેન તદા વસિષ્ઠં પરમૌજસં

નિર્ધૂય તાંસ્ તદા ભૃત્યાઞ્ શતશઃ શત્રુસૂદન
જગામાનિલવેગેન પાદમૂલં મહાત્મનઃ

શબલા સા રુદન્તી ચ ક્રોશન્તી ચેદમ્ અબ્રવીત્
વસિષ્ઠસ્યાગ્રતઃ સ્થિત્વા મેઘદુન્દુભિરાવિણી

ભગવન્ કિં પરિત્યક્તા ત્વયાહં બ્રહ્મણઃ સુત
યસ્માદ્ રાજભૃતા માં હિ નયન્તે ત્વત્સકાશતઃ

એવમ્ ઉક્તસ્ તુ બ્રહ્મર્ષિર્ ઇદં વચનમ્ અબ્રવીત્
શોકસંતપ્તહૃદયાં સ્વસારમ્ ઇવ દુઃખિતામ્

ન ત્વાં ત્યજામિ શબલે નાપિ મે ઽપકૃતં ત્વયા
એષ ત્વાં નયતે રાજા બલાન્ મત્તો મહાબલઃ

ન હિ તુલ્યં બલં મહ્યં રાજા ત્વ્ અદ્ય વિશેષતઃ
બલી રાજા ક્ષત્રિયશ્ ચ પૃથિવ્યાઃ પતિર્ એવ ચ

ઇયમ્ અક્ષૌહિણીપૂર્ણા સવાજિરથસંકુલા
હસ્તિધ્વજસમાકીર્ણા તેનાસૌ બલવત્તરઃ

એવમ્ ઉક્તા વસિષ્ઠેન પ્રત્યુવાચ વિનીતવત્
વચનં વચનજ્ઞા સા બ્રહ્મર્ષિમ્ અમિતપ્રભમ્

ન બલં ક્ષત્રિયસ્યાહુર્ બ્રાહ્મણો બલવત્તરઃ
બ્રહ્મન્ બ્રહ્મબલં દિવ્યં ક્ષત્રાત્ તુ બલવત્તરમ્

અપ્રમેયબલં તુભ્યં ન ત્વયા બલવત્તરઃ
વિશ્વામિત્રો મહાવીર્યસ્ તેજસ્ તવ દુરાસદમ્

નિયુઙ્ક્ષ્વ માં મહાતેજસ્ ત્વદ્બ્રહ્મબલસંભૃતામ્
તસ્ય દર્પં બલં યત્ તન્ નાશયામિ દુરાત્મનઃ

ઇત્ય્ ઉક્તસ્ તુ તયા રામ વસિષ્ઠઃ સુમહાયશાઃ
સૃજસ્વેતિ તદોવાચ બલં પરબલારુજમ્

તસ્યા હુમ્ભારવોત્સૃષ્ટાઃ પહ્લવાઃ શતશો નૃપ
નાશયન્તિ બલં સર્વં વિશ્વામિત્રસ્ય પશ્યતઃ

સ રાજા પરમક્રુદ્ધઃ ક્રોધવિસ્ફારિતેક્ષણઃ
પહ્લવાન્ નાશયામ્ આસ શસ્ત્રૈર્ ઉચ્ચાવચૈર્ અપિ

વિશ્વામિત્રાર્દિતાન્ દૃષ્ટ્વા પહ્લવાઞ્ શતશસ્ તદા
ભૂય એવાસૃજદ્ ઘોરાઞ્ શકાન્ યવનમિશ્રિતાન્

તૈર્ આસીત્ સંવૃતા ભૂમિઃ શકૈર્ યવનમિશ્રિતૈઃ
પ્રભાવદ્ભિર્ મહાવીર્યૈર્ હેમકિઞ્જલ્કસંનિભૈઃ

દીર્ઘાસિપટ્ટિશધરૈર્ હેમવર્ણામ્બરાવૃતૈઃ
નિર્દગ્ધં તદ્ બલં સર્વં પ્રદીપ્તૈર્ ઇવ પાવકૈઃ

તતો ઽસ્ત્રાણિ મહાતેજા વિશ્વામિત્રો મુમોચ હ