रामायण (दक्षिणी पाठ) · अध्याय 2.80

रामायण, अयोध्याकाण्ड, 80
आचचक्षे ऽथ सद्भावं लक्ष्मणस्य महात्मनः ।
भरतायाप्रमेयाय गुहो गहनगोचरः

तं जाग्रतं गुणैर् युक्तं वरचापेषुधारिणम् ।
भ्रातृगुप्त्यर्थम् अत्यन्तम् अहं लक्ष्मणम् अब्रुवम्

इयं तात सुखा शय्या त्वदर्थम् उपकल्पिता ।
प्रत्याश्वसिहि शेष्वास्यां सुखं राघवनन्दन

उचितो ऽयं जनः सर्वो दुःखानां त्वं सुखोचितः ।
धर्मात्मंस् तस्य गुप्त्यर्थं जागरिष्यामहे वयम्

न हि रामात् प्रियतरो ममास्ति भुवि कश्चन ।
मोत्सुको भूर् ब्रवीम्य् एतद् अप्य् असत्यं तवाग्रतः

अस्य प्रसादाद् आशंसे लोके ऽस्मिन् सुमहद् यशः ।
धर्मावाप्तिं च विपुलाम् अर्थावाप्तिं च केवलाम्

सो ऽहं प्रियसखं रामं शयानं सह सीतया ।
रक्षिष्यामि धनुष्पाणिः सर्वैः स्वैर् ज्ञातिभिः सह

न हि मे ऽविदितं किंचिद् वने ऽस्मिंश् चरतः सदा ।
चतुरङ्गं ह्य् अपि बलं प्रसहेम वयं युधि

एवम् अस्माभिर् उक्तेन लक्ष्मणेन महात्मना ।
अनुनीता वयं सर्वे धर्मम् एवानुपश्यता

कथं दाशरथौ भूमौ शयाने सह सीतया ।
शक्या निद्रा मया लब्धुं जीवितं वा सुखानि वा

यो न देवासुरैः सर्वैः शक्यः प्रसहितुं युधि ।
तं पश्य गुह संविष्टं तृणेषु सह सीतया

महता तपसा लब्धो विविधैश् च परिश्रमैः ।
एको दशरथस्यैष पुत्रः सदृशलक्षणः

अस्मिन् प्रव्राजिते राजा न चिरं वर्तयिष्यति ।
विधवा मेदिनी नूनं क्षिप्रम् एव भविष्यति

विनद्य सुमहानादं श्रमेणोपरताः स्त्रियः ।
निर्घोषोपरतं नूनम् अद्य राजनिवेशनम्

कौसल्या चैव राजा च तथैव जननी मम ।
नाशंसे यदि ते सर्वे जीवेयुः शर्वरीम् इमाम्

जीवेद् अपि हि मे माता शत्रुघ्नस्यान्ववेक्षया ।
दुःखिता या तु कौसल्या वीरसूर् विनशिष्यति

अतिक्रान्तम् अतिक्रान्तम् अनवाप्य मनोरथम् ।
राज्ये रामम् अनिक्षिप्य पिता मे विनशिष्यति

सिद्धार्थाः पितरं वृत्तं तस्मिन् काले ह्य् उपस्थिते ।
प्रेतकार्येषु सर्वेषु संस्करिष्यन्ति भूमिपम्

रम्यचत्वरसंस्थानां सुविभक्तमहापथाम् ।
हर्म्यप्रासादसम्पन्नां सर्वरत्नविभूषिताम्

गजाश्वरथसम्बाधां तूर्यनादविनादिताम् ।
सर्वकल्याणसम्पूर्णां हृष्टपुष्टजनाकुलाम्

आरामोद्यानसम्पूर्णां समाजोत्सवशालिनीम् ।
सुखिता विचरिष्यन्ति राजधानीं पितुर् मम

अपि सत्यप्रतिज्ञेन सार्धं कुशलिना वयम् ।
निवृत्ते समये ह्य् अस्मिन् सुखिताः प्रविशेमहि

परिदेवयमानस्य तस्यैवं सुमहात्मनः ।
तिष्ठतो राजपुत्रस्य शर्वरी सात्यवर्तत

प्रभाते विमले सूर्ये कारयित्वा जटा उभौ ।
अस्मिन् भागीरथीतीरे सुखं संतारितौ मया

जटाधरौ तौ द्रुमचीरवाससौ महाबलौ कुञ्जरयूथपोपमौ ।
वरेषुचापासिधरौ परंतपौ व्यवेक्षमाणौ सह सीतया गतौ