રામાયણ (દક્ષિણી પાઠ) · અધ્યાય 2.80

રામાયણ, અયોધ્યાકાણ્ડ, 80
આચચક્ષે ઽથ સદ્ભાવં લક્ષ્મણસ્ય મહાત્મનઃ ।
ભરતાયાપ્રમેયાય ગુહો ગહનગોચરઃ

તં જાગ્રતં ગુણૈર્ યુક્તં વરચાપેષુધારિણમ્ ।
ભ્રાતૃગુપ્ત્યર્થમ્ અત્યન્તમ્ અહં લક્ષ્મણમ્ અબ્રુવમ્

ઇયં તાત સુખા શય્યા ત્વદર્થમ્ ઉપકલ્પિતા ।
પ્રત્યાશ્વસિહિ શેષ્વાસ્યાં સુખં રાઘવનન્દન

ઉચિતો ઽયં જનઃ સર્વો દુઃખાનાં ત્વં સુખોચિતઃ ।
ધર્માત્મંસ્ તસ્ય ગુપ્ત્યર્થં જાગરિષ્યામહે વયમ્

ન હિ રામાત્ પ્રિયતરો મમાસ્તિ ભુવિ કશ્ચન ।
મોત્સુકો ભૂર્ બ્રવીમ્ય્ એતદ્ અપ્ય્ અસત્યં તવાગ્રતઃ

અસ્ય પ્રસાદાદ્ આશંસે લોકે ઽસ્મિન્ સુમહદ્ યશઃ ।
ધર્માવાપ્તિં ચ વિપુલામ્ અર્થાવાપ્તિં ચ કેવલામ્

સો ઽહં પ્રિયસખં રામં શયાનં સહ સીતયા ।
રક્ષિષ્યામિ ધનુષ્પાણિઃ સર્વૈઃ સ્વૈર્ જ્ઞાતિભિઃ સહ

ન હિ મે ઽવિદિતં કિંચિદ્ વને ઽસ્મિંશ્ ચરતઃ સદા ।
ચતુરઙ્ગં હ્ય્ અપિ બલં પ્રસહેમ વયં યુધિ

એવમ્ અસ્માભિર્ ઉક્તેન લક્ષ્મણેન મહાત્મના ।
અનુનીતા વયં સર્વે ધર્મમ્ એવાનુપશ્યતા

કથં દાશરથૌ ભૂમૌ શયાને સહ સીતયા ।
શક્યા નિદ્રા મયા લબ્ધું જીવિતં વા સુખાનિ વા

યો ન દેવાસુરૈઃ સર્વૈઃ શક્યઃ પ્રસહિતું યુધિ ।
તં પશ્ય ગુહ સંવિષ્ટં તૃણેષુ સહ સીતયા

મહતા તપસા લબ્ધો વિવિધૈશ્ ચ પરિશ્રમૈઃ ।
એકો દશરથસ્યૈષ પુત્રઃ સદૃશલક્ષણઃ

અસ્મિન્ પ્રવ્રાજિતે રાજા ન ચિરં વર્તયિષ્યતિ ।
વિધવા મેદિની નૂનં ક્ષિપ્રમ્ એવ ભવિષ્યતિ

વિનદ્ય સુમહાનાદં શ્રમેણોપરતાઃ સ્ત્રિયઃ ।
નિર્ઘોષોપરતં નૂનમ્ અદ્ય રાજનિવેશનમ્

કૌસલ્યા ચૈવ રાજા ચ તથૈવ જનની મમ ।
નાશંસે યદિ તે સર્વે જીવેયુઃ શર્વરીમ્ ઇમામ્

જીવેદ્ અપિ હિ મે માતા શત્રુઘ્નસ્યાન્વવેક્ષયા ।
દુઃખિતા યા તુ કૌસલ્યા વીરસૂર્ વિનશિષ્યતિ

અતિક્રાન્તમ્ અતિક્રાન્તમ્ અનવાપ્ય મનોરથમ્ ।
રાજ્યે રામમ્ અનિક્ષિપ્ય પિતા મે વિનશિષ્યતિ

સિદ્ધાર્થાઃ પિતરં વૃત્તં તસ્મિન્ કાલે હ્ય્ ઉપસ્થિતે ।
પ્રેતકાર્યેષુ સર્વેષુ સંસ્કરિષ્યન્તિ ભૂમિપમ્

રમ્યચત્વરસંસ્થાનાં સુવિભક્તમહાપથામ્ ।
હર્મ્યપ્રાસાદસમ્પન્નાં સર્વરત્નવિભૂષિતામ્

ગજાશ્વરથસમ્બાધાં તૂર્યનાદવિનાદિતામ્ ।
સર્વકલ્યાણસમ્પૂર્ણાં હૃષ્ટપુષ્ટજનાકુલામ્

આરામોદ્યાનસમ્પૂર્ણાં સમાજોત્સવશાલિનીમ્ ।
સુખિતા વિચરિષ્યન્તિ રાજધાનીં પિતુર્ મમ

અપિ સત્યપ્રતિજ્ઞેન સાર્ધં કુશલિના વયમ્ ।
નિવૃત્તે સમયે હ્ય્ અસ્મિન્ સુખિતાઃ પ્રવિશેમહિ

પરિદેવયમાનસ્ય તસ્યૈવં સુમહાત્મનઃ ।
તિષ્ઠતો રાજપુત્રસ્ય શર્વરી સાત્યવર્તત

પ્રભાતે વિમલે સૂર્યે કારયિત્વા જટા ઉભૌ ।
અસ્મિન્ ભાગીરથીતીરે સુખં સંતારિતૌ મયા

જટાધરૌ તૌ દ્રુમચીરવાસસૌ મહાબલૌ કુઞ્જરયૂથપોપમૌ ।
વરેષુચાપાસિધરૌ પરંતપૌ વ્યવેક્ષમાણૌ સહ સીતયા ગતૌ