रामायण (दक्षिणी पाठ) · अध्याय 2.45

रामायण, अयोध्याकाण्ड, 45
तं जाग्रतम् अदम्भेन भ्रातुर् अर्थाय लक्ष्मणम् ।
गुहः संतापसंतप्तो राघवं वाक्यम् अब्रवीत्

इयं तात सुखा शय्या त्वदर्थम् उपकल्पिता ।
प्रत्याश्वसिहि साध्व् अस्यां राजपुत्र यथासुखम्

उचितो ऽयं जनः सर्वः क्लेशानां त्वं सुखोचितः ।
गुप्त्यर्थं जागरिष्यामः काकुत्स्थस्य वयं निशाम्

न हि रामात् प्रियतरो ममास्ति भुवि कश्चन ।
ब्रवीम्य् एतद् अहं सत्यं सत्येनैव च ते शपे

अस्य प्रसादाद् आशंसे लोके ऽस्मिन् सुमहद् यशः ।
धर्मावाप्तिं च विपुलाम् अर्थावाप्तिं च केवलाम्

सो ऽहं प्रियसखं रामं शयानं सह सीतया ।
रक्षिष्यामि धनुष्पाणिः सर्वतो ज्ञातिभिः सह

न हि मे ऽविदितं किंचिद् वने ऽस्मिंश् चरतः सदा ।
चतुरङ्गं ह्य् अपि बलं सुमहत् प्रसहेमहि

लक्ष्मणस् तं तदोवाच रक्ष्यमाणास् त्वयानघ ।
नात्र भीता वयं सर्वे धर्मम् एवानुपश्यता

कथं दाशरथौ भूमौ शयाने सह सीतया ।
शक्या निद्रा मया लब्धुं जीवितं वा सुखानि वा

यो न देवासुरैः सर्वैः शक्यः प्रसहितुं युधि ।
तं पश्य सुखसंविष्टं तृणेषु सह सीतया

यो मन्त्रतपसा लब्धो विविधैश् च परिश्रमैः ।
एको दशरथस्यैष पुत्रः सदृशलक्षणः

अस्मिन् प्रव्रजितो राजा न चिरं वर्तयिष्यति ।
विधवा मेदिनी नूनं क्षिप्रम् एव भविष्यति

विनद्य सुमहानादं श्रमेणोपरताः स्त्रियः ।
निर्घोषोपरतं तात मन्ये राजनिवेशनम्

कौसल्या चैव राजा च तथैव जननी मम ।
नाशंसे यदि जीवन्ति सर्वे ते शर्वरीम् इमाम्

जीवेद् अपि हि मे माता शत्रुघ्नस्यान्ववेक्षया ।
तद् दुःखं यत् तु कौसल्या वीरसूर् विनशिष्यति

अनुरक्तजनाकीर्णा सुखालोकप्रियावहा ।
राजव्यसनसंसृष्टा सा पुरी विनशिष्यति

अतिक्रान्तम् अतिक्रान्तम् अनवाप्य मनोरथम् ।
राज्ये रामम् अनिक्षिप्य पिता मे विनशिष्यति

सिद्धार्थाः पितरं वृत्तं तस्मिन् काले ह्य् उपस्थिते ।
प्रेतकार्येषु सर्वेषु संस्करिष्यन्ति भूमिपम्

रम्यचत्वरसंस्थानां सुविभक्तमहापथाम् ।
हर्म्यप्रासादसम्पन्नां गणिकावरशोभिताम्

रथाश्वगजसम्बाधां तूर्यनादविनादिताम् ।
सर्वकल्याणसम्पूर्णां हृष्टपुष्टजनाकुलाम्

आरामोद्यानसम्पन्नां समाजोत्सवशालिनीम् ।
सुखिता विचरिष्यन्ति राजधानीं पितुर् मम

अपि सत्यप्रतिज्ञेन सार्धं कुशलिना वयम् ।
निवृत्ते वनवासे ऽस्मिन्न् अयोध्यां प्रविशेमहि

परिदेवयमानस्य दुःखार्तस्य महात्मनः ।
तिष्ठतो राजपुत्रस्य शर्वरी सात्यवर्तत

तथा हि सत्यं ब्रुवति प्रजाहिते नरेन्द्रपुत्रे गुरुसौहृदाद् गुहः ।
मुमोच बाष्पं व्यसनाभिपीडितो ज्वरातुरो नाग इव व्यथातुरः