રામાયણ (દક્ષિણી પાઠ) · અધ્યાય 2.45

રામાયણ, અયોધ્યાકાણ્ડ, 45
તં જાગ્રતમ્ અદમ્ભેન ભ્રાતુર્ અર્થાય લક્ષ્મણમ્ ।
ગુહઃ સંતાપસંતપ્તો રાઘવં વાક્યમ્ અબ્રવીત્

ઇયં તાત સુખા શય્યા ત્વદર્થમ્ ઉપકલ્પિતા ।
પ્રત્યાશ્વસિહિ સાધ્વ્ અસ્યાં રાજપુત્ર યથાસુખમ્

ઉચિતો ઽયં જનઃ સર્વઃ ક્લેશાનાં ત્વં સુખોચિતઃ ।
ગુપ્ત્યર્થં જાગરિષ્યામઃ કાકુત્સ્થસ્ય વયં નિશામ્

ન હિ રામાત્ પ્રિયતરો મમાસ્તિ ભુવિ કશ્ચન ।
બ્રવીમ્ય્ એતદ્ અહં સત્યં સત્યેનૈવ ચ તે શપે

અસ્ય પ્રસાદાદ્ આશંસે લોકે ઽસ્મિન્ સુમહદ્ યશઃ ।
ધર્માવાપ્તિં ચ વિપુલામ્ અર્થાવાપ્તિં ચ કેવલામ્

સો ઽહં પ્રિયસખં રામં શયાનં સહ સીતયા ।
રક્ષિષ્યામિ ધનુષ્પાણિઃ સર્વતો જ્ઞાતિભિઃ સહ

ન હિ મે ઽવિદિતં કિંચિદ્ વને ઽસ્મિંશ્ ચરતઃ સદા ।
ચતુરઙ્ગં હ્ય્ અપિ બલં સુમહત્ પ્રસહેમહિ

લક્ષ્મણસ્ તં તદોવાચ રક્ષ્યમાણાસ્ ત્વયાનઘ ।
નાત્ર ભીતા વયં સર્વે ધર્મમ્ એવાનુપશ્યતા

કથં દાશરથૌ ભૂમૌ શયાને સહ સીતયા ।
શક્યા નિદ્રા મયા લબ્ધું જીવિતં વા સુખાનિ વા

યો ન દેવાસુરૈઃ સર્વૈઃ શક્યઃ પ્રસહિતું યુધિ ।
તં પશ્ય સુખસંવિષ્ટં તૃણેષુ સહ સીતયા

યો મન્ત્રતપસા લબ્ધો વિવિધૈશ્ ચ પરિશ્રમૈઃ ।
એકો દશરથસ્યૈષ પુત્રઃ સદૃશલક્ષણઃ

અસ્મિન્ પ્રવ્રજિતો રાજા ન ચિરં વર્તયિષ્યતિ ।
વિધવા મેદિની નૂનં ક્ષિપ્રમ્ એવ ભવિષ્યતિ

વિનદ્ય સુમહાનાદં શ્રમેણોપરતાઃ સ્ત્રિયઃ ।
નિર્ઘોષોપરતં તાત મન્યે રાજનિવેશનમ્

કૌસલ્યા ચૈવ રાજા ચ તથૈવ જનની મમ ।
નાશંસે યદિ જીવન્તિ સર્વે તે શર્વરીમ્ ઇમામ્

જીવેદ્ અપિ હિ મે માતા શત્રુઘ્નસ્યાન્વવેક્ષયા ।
તદ્ દુઃખં યત્ તુ કૌસલ્યા વીરસૂર્ વિનશિષ્યતિ

અનુરક્તજનાકીર્ણા સુખાલોકપ્રિયાવહા ।
રાજવ્યસનસંસૃષ્ટા સા પુરી વિનશિષ્યતિ

અતિક્રાન્તમ્ અતિક્રાન્તમ્ અનવાપ્ય મનોરથમ્ ।
રાજ્યે રામમ્ અનિક્ષિપ્ય પિતા મે વિનશિષ્યતિ

સિદ્ધાર્થાઃ પિતરં વૃત્તં તસ્મિન્ કાલે હ્ય્ ઉપસ્થિતે ।
પ્રેતકાર્યેષુ સર્વેષુ સંસ્કરિષ્યન્તિ ભૂમિપમ્

રમ્યચત્વરસંસ્થાનાં સુવિભક્તમહાપથામ્ ।
હર્મ્યપ્રાસાદસમ્પન્નાં ગણિકાવરશોભિતામ્

રથાશ્વગજસમ્બાધાં તૂર્યનાદવિનાદિતામ્ ।
સર્વકલ્યાણસમ્પૂર્ણાં હૃષ્ટપુષ્ટજનાકુલામ્

આરામોદ્યાનસમ્પન્નાં સમાજોત્સવશાલિનીમ્ ।
સુખિતા વિચરિષ્યન્તિ રાજધાનીં પિતુર્ મમ

અપિ સત્યપ્રતિજ્ઞેન સાર્ધં કુશલિના વયમ્ ।
નિવૃત્તે વનવાસે ઽસ્મિન્ન્ અયોધ્યાં પ્રવિશેમહિ

પરિદેવયમાનસ્ય દુઃખાર્તસ્ય મહાત્મનઃ ।
તિષ્ઠતો રાજપુત્રસ્ય શર્વરી સાત્યવર્તત

તથા હિ સત્યં બ્રુવતિ પ્રજાહિતે નરેન્દ્રપુત્રે ગુરુસૌહૃદાદ્ ગુહઃ ।
મુમોચ બાષ્પં વ્યસનાભિપીડિતો જ્વરાતુરો નાગ ઇવ વ્યથાતુરઃ