रामायण (संशोधित पाठ) · अध्याय 2.87

तया महत्या यायिन्या ध्वजिन्या वनवासिनः
अर्दिता यूथपा मत्ताः सयूथाः सम्प्रदुद्रुवुः ॥

ऋक्षाः पृषतसंघाश् च रुरवश् च समन्ततः
दृश्यन्ते वनराजीषु गिरिष्व् अपि नदीषु च ॥

स सम्प्रतस्थे धर्मात्मा प्रीतो दशरथात्मजः
वृतो महत्या नादिन्या सेनया चतुरङ्गया ॥

सागरौघनिभा सेना भरतस्य महात्मनः
महीं संछादयामास प्रावृषि द्याम् इवाम्बुदः ॥

तुरंगौघैर् अवतता वारणैश् च महाजवैः
अनालक्ष्या चिरं कालं तस्मिन् काले बभूव भूः ॥

स यात्वा दूरम् अध्वानं सुपरिश्रान्तवाहनः
उवाच भरतः श्रीमान् वसिष्ठं मन्त्रिणां वरम् ॥

यादृशं लक्ष्यते रूपं यथा चैव श्रुतं मया
व्यक्तं प्राप्ताः स्म तं देशं भरद्वाजो यम् अब्रवीत् ॥

अयं गिरिश् चित्रकूटस् तथा मन्दाकिनी नदी
एतत् प्रकाशते दूरान् नीलमेघनिभं वनम् ॥

गिरेः सानूनि रम्याणि चित्रकूटस्य सम्प्रति
वारणैर् अवमृद्यन्ते मामकैः पर्वतोपमैः ॥

मुञ्चन्ति कुसुमान्य् एते नगाः पर्वतसानुषु
नीला इवातपापाये तोयं तोयधरा घनाः ॥

किंनराचरितोद्देशं पश्य शत्रुघ्न पर्वतम्
हयैः समन्ताद् आकीर्णं मकरैर् इव सागरम् ॥

एते मृगगणा भान्ति शीघ्रवेगाः प्रचोदिताः
वायुप्रविद्धाः शरदि मेघराजिर् इवाम्बरे ॥

कुर्वन्ति कुसुमापीडाञ् शिरःसु सुरभीन् अमी
मेघप्रकाशैः फलकैर् दाक्षिणात्या यथा नराः ॥

निष्कूजम् इव भूत्वेदं वनं घोरप्रदर्शनम्
अयोध्येव जनाकीर्णा सम्प्रति प्रतिभाति मा ॥

खुरैर् उदीरितो रेणुर् दिवं प्रच्छाद्य तिष्ठति
तं वहत्य् अनिलः शीघ्रं कुर्वन्न् इव मम प्रियम् ॥

स्यन्दनांस् तुरगोपेतान् सूतमुख्यैर् अधिष्ठितान्
एतान् संपततः शीघ्रं पश्य शत्रुघ्न कानने ॥

एतान् वित्रासितान् पश्य बर्हिणः प्रियदर्शनान्
एतम् आविशतः शैलम् अधिवासं पतत्रिणाम् ॥

अतिमात्रम् अयं देशो मनोज्ञः प्रतिभाति मा
तापसानां निवासो ऽयं व्यक्तं स्वर्गपथो यथा ॥

मृगा मृगीभिः सहिता बहवः पृषता वने
मनोज्ञरूपा लक्ष्यन्ते कुसुमैर् इव चित्रिताः ॥

साधु सैन्याः प्रतिष्ठन्तां विचिन्वन्तु च काननम्
यथा तौ पुरुषव्याघ्रौ दृश्येते रामलक्ष्मणौ ॥

भरतस्य वचः श्रुत्वा पुरुषाः शस्त्रपाणयः
विविशुस् तद् वनं शूरा धूमं च ददृशुस् ततः ॥

ते समालोक्य धूमाग्रम् ऊचुर् भरतम् आगताः
नामनुष्ये भवत्य् अग्निर् व्यक्तम् अत्रैव राघवौ ॥

अथ नात्र नरव्याघ्रौ राजपुत्रौ परंतपौ
अन्ये रामोपमाः सन्ति व्यक्तम् अत्र तपस्विनः ॥

तच् छ्रुत्वा भरतस् तेषां वचनं साधुसंमतम्
सैन्यान् उवाच सर्वांस् तान् अमित्रबलमर्दनः ॥

यत्ता भवन्तस् तिष्ठन्तु नेतो गन्तव्यम् अग्रतः
अहम् एव गमिष्यामि सुमन्त्रो गुरुर् एव च ॥

एवम् उक्तास् ततः सर्वे तत्र तस्थुः समन्ततः
भरतो यत्र धूमाग्रं तत्र दृष्टिं समादधात् ॥

व्यवस्थिता या भरतेन सा चमूर् निरीक्षमाणापि च धूमम् अग्रतः
बभूव हृष्टा नचिरेण जानती प्रियस्य रामस्य समागमं तदा ॥