રામાયણ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 2.87

તયા મહત્યા યાયિન્યા ધ્વજિન્યા વનવાસિનઃ
અર્દિતા યૂથપા મત્તાઃ સયૂથાઃ સમ્પ્રદુદ્રુવુઃ ॥

ઋક્ષાઃ પૃષતસંઘાશ્ ચ રુરવશ્ ચ સમન્તતઃ
દૃશ્યન્તે વનરાજીષુ ગિરિષ્વ્ અપિ નદીષુ ચ ॥

સ સમ્પ્રતસ્થે ધર્માત્મા પ્રીતો દશરથાત્મજઃ
વૃતો મહત્યા નાદિન્યા સેનયા ચતુરઙ્ગયા ॥

સાગરૌઘનિભા સેના ભરતસ્ય મહાત્મનઃ
મહીં સંછાદયામાસ પ્રાવૃષિ દ્યામ્ ઇવામ્બુદઃ ॥

તુરંગૌઘૈર્ અવતતા વારણૈશ્ ચ મહાજવૈઃ
અનાલક્ષ્યા ચિરં કાલં તસ્મિન્ કાલે બભૂવ ભૂઃ ॥

સ યાત્વા દૂરમ્ અધ્વાનં સુપરિશ્રાન્તવાહનઃ
ઉવાચ ભરતઃ શ્રીમાન્ વસિષ્ઠં મન્ત્રિણાં વરમ્ ॥

યાદૃશં લક્ષ્યતે રૂપં યથા ચૈવ શ્રુતં મયા
વ્યક્તં પ્રાપ્તાઃ સ્મ તં દેશં ભરદ્વાજો યમ્ અબ્રવીત્ ॥

અયં ગિરિશ્ ચિત્રકૂટસ્ તથા મન્દાકિની નદી
એતત્ પ્રકાશતે દૂરાન્ નીલમેઘનિભં વનમ્ ॥

ગિરેઃ સાનૂનિ રમ્યાણિ ચિત્રકૂટસ્ય સમ્પ્રતિ
વારણૈર્ અવમૃદ્યન્તે મામકૈઃ પર્વતોપમૈઃ ॥

મુઞ્ચન્તિ કુસુમાન્ય્ એતે નગાઃ પર્વતસાનુષુ
નીલા ઇવાતપાપાયે તોયં તોયધરા ઘનાઃ ॥

કિંનરાચરિતોદ્દેશં પશ્ય શત્રુઘ્ન પર્વતમ્
હયૈઃ સમન્તાદ્ આકીર્ણં મકરૈર્ ઇવ સાગરમ્ ॥

એતે મૃગગણા ભાન્તિ શીઘ્રવેગાઃ પ્રચોદિતાઃ
વાયુપ્રવિદ્ધાઃ શરદિ મેઘરાજિર્ ઇવામ્બરે ॥

કુર્વન્તિ કુસુમાપીડાઞ્ શિરઃસુ સુરભીન્ અમી
મેઘપ્રકાશૈઃ ફલકૈર્ દાક્ષિણાત્યા યથા નરાઃ ॥

નિષ્કૂજમ્ ઇવ ભૂત્વેદં વનં ઘોરપ્રદર્શનમ્
અયોધ્યેવ જનાકીર્ણા સમ્પ્રતિ પ્રતિભાતિ મા ॥

ખુરૈર્ ઉદીરિતો રેણુર્ દિવં પ્રચ્છાદ્ય તિષ્ઠતિ
તં વહત્ય્ અનિલઃ શીઘ્રં કુર્વન્ન્ ઇવ મમ પ્રિયમ્ ॥

સ્યન્દનાંસ્ તુરગોપેતાન્ સૂતમુખ્યૈર્ અધિષ્ઠિતાન્
એતાન્ સંપતતઃ શીઘ્રં પશ્ય શત્રુઘ્ન કાનને ॥

એતાન્ વિત્રાસિતાન્ પશ્ય બર્હિણઃ પ્રિયદર્શનાન્
એતમ્ આવિશતઃ શૈલમ્ અધિવાસં પતત્રિણામ્ ॥

અતિમાત્રમ્ અયં દેશો મનોજ્ઞઃ પ્રતિભાતિ મા
તાપસાનાં નિવાસો ઽયં વ્યક્તં સ્વર્ગપથો યથા ॥

મૃગા મૃગીભિઃ સહિતા બહવઃ પૃષતા વને
મનોજ્ઞરૂપા લક્ષ્યન્તે કુસુમૈર્ ઇવ ચિત્રિતાઃ ॥

સાધુ સૈન્યાઃ પ્રતિષ્ઠન્તાં વિચિન્વન્તુ ચ કાનનમ્
યથા તૌ પુરુષવ્યાઘ્રૌ દૃશ્યેતે રામલક્ષ્મણૌ ॥

ભરતસ્ય વચઃ શ્રુત્વા પુરુષાઃ શસ્ત્રપાણયઃ
વિવિશુસ્ તદ્ વનં શૂરા ધૂમં ચ દદૃશુસ્ તતઃ ॥

તે સમાલોક્ય ધૂમાગ્રમ્ ઊચુર્ ભરતમ્ આગતાઃ
નામનુષ્યે ભવત્ય્ અગ્નિર્ વ્યક્તમ્ અત્રૈવ રાઘવૌ ॥

અથ નાત્ર નરવ્યાઘ્રૌ રાજપુત્રૌ પરંતપૌ
અન્યે રામોપમાઃ સન્તિ વ્યક્તમ્ અત્ર તપસ્વિનઃ ॥

તચ્ છ્રુત્વા ભરતસ્ તેષાં વચનં સાધુસંમતમ્
સૈન્યાન્ ઉવાચ સર્વાંસ્ તાન્ અમિત્રબલમર્દનઃ ॥

યત્તા ભવન્તસ્ તિષ્ઠન્તુ નેતો ગન્તવ્યમ્ અગ્રતઃ
અહમ્ એવ ગમિષ્યામિ સુમન્ત્રો ગુરુર્ એવ ચ ॥

એવમ્ ઉક્તાસ્ તતઃ સર્વે તત્ર તસ્થુઃ સમન્તતઃ
ભરતો યત્ર ધૂમાગ્રં તત્ર દૃષ્ટિં સમાદધાત્ ॥

વ્યવસ્થિતા યા ભરતેન સા ચમૂર્ નિરીક્ષમાણાપિ ચ ધૂમમ્ અગ્રતઃ
બભૂવ હૃષ્ટા નચિરેણ જાનતી પ્રિયસ્ય રામસ્ય સમાગમં તદા ॥